Αξιολόγηση Εναλλακτικών Λύσεων ⚖️
Το τέταρτο στάδιο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων είναι η αξιολόγηση των εναλλακτικών λύσεων. Για να είναι δυνατή η επιλογή της άριστης ή ικανοποιητικής λύσης από τα διοικητικά στελέχη, απαραίτητη είναι η αξιολόγηση τους.
Η αξιολόγηση αυτή στηρίζεται σε τρία βασικά στοιχεία, τα οποία εξετάζονται στη συνέχεια.
Πρώτο στοιχείο: Η δυνατότητα εφαρμογής (feasibility)
Το πρώτο στοιχείο της αξιολόγησης των εναλλακτικών είναι η δυνατότητα της εφαρμογής της (feasibility) από την επιχείρηση.
Για παράδειγμα, στην περίπτωση αντικατάστασης ενός παλαιού μηχανήματος οι εναλλακτικές λύσεις είναι:
- η αντικατάστασή του με αγορά νέου,
- η αντικατάστασή του με δανεισμό νέου,
- η επισκευή του.
Μεταξύ αυτών των τριών εναλλακτικών λύσεων, η πρώτη μπορεί να μην είναι εφικτή αν η επιχείρηση δεν έχει τη δυνατότητα εξεύρεσης κεφαλαίων για την αγορά.
Μια εναλλακτική μπορεί να φαίνεται θεωρητικά η καλύτερη, αλλά αν η επιχείρηση δεν έχει στην πράξη τη δυνατότητα να την εφαρμόσει (π.χ. λόγω έλλειψης κεφαλαίων), τότε αυτή η λύση αποκλείεται ήδη από το πρώτο στάδιο της αξιολόγησης, πριν καν συγκριθεί με τις υπόλοιπες.
Δεύτερο στοιχείο: Ωφέλειες και κόστος
Το δεύτερο στοιχείο της αξιολόγησης είναι ο προσδιορισμός των ωφελειών και του κόστους της κάθε εναλλακτικής, σε σχέση πάντα με το πρόβλημα, αλλά και με το σύστημα των αξιών και των πολιτικών της επιχείρησης.
Πρέπει να υπολογιστούν και οι πιθανότητες που υπάρχουν στο να συμβούν τα οφέλη και τα κόστη της κάθε εναλλακτικής, λόγω της αβεβαιότητας του μέλλοντος.
Η αξιολόγηση δεν συγκρίνει απλώς κόστος με όφελος σε απόλυτους αριθμούς· τα εξετάζει πάντα σε σχέση με το συγκεκριμένο πρόβλημα που καλούνται να λύσουν, καθώς και με τις αξίες και τις πολιτικές της επιχείρησης. Μια λύση με χαμηλότερο κόστος δεν είναι αυτόματα η καλύτερη, αν δεν ταιριάζει με αυτά.
Τρίτο στοιχείο: Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα
Το τρίτο στοιχείο είναι ο προσδιορισμός των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων της κάθε εναλλακτικής λύσης σε σύγκριση με τις άλλες, έχοντας πάντα ως σημείο αναφοράς τον ορισμό του προβλήματος.
Αυτό επιτρέπει την ιεραρχική κατάταξη των εναλλακτικών ανάλογα με την αξία τους ως προς την αποτελεσματικότητα της αντιμετώπισης του προβλήματος.
Η σύγκριση πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων ανάμεσα στις εναλλακτικές δεν γίνεται στο κενό: πρέπει πάντα να ανάγεται στον αρχικό ορισμό του προβλήματος. Μια εναλλακτική που φαίνεται γενικά «καλύτερη» μπορεί τελικά να μην είναι η πιο αποτελεσματική για το συγκεκριμένο πρόβλημα που έχει τεθεί.
Ποσοτικά μοντέλα αξιολόγησης
Σχετικά με την αξιολόγηση των εναλλακτικών λύσεων έχει αναπτυχθεί μια σημαντική τεχνολογία, αποτελούμενη από ποσοτικά μοντέλα, τα οποία συμβάλλουν ουσιαστικά στην αποτελεσματική λήψη αποφάσεων.