Μέτρα Καταπολέμησης της Ανεργίας 🛠️
Αφού μελετήσατε τις μορφές και τις συνέπειες της ανεργίας, είναι λογικό να αναρωτηθείτε: τι μπορεί να κάνει το κράτος για να την περιορίσει; Το κράτος για να αντιμετωπίσει την ανεργία παίρνει συνήθως δύο ειδών μέτρα, καθένα από τα οποία στοχεύει σε διαφορετική μορφή ανεργίας:
- Μέτρα αύξησης της συνολικής ζήτησης — για την κυκλική ανεργία
- Μέτρα επαγγελματικής κατάρτισης και επανεκπαίδευσης — για την διαρθρωτική ανεργία
Δεν αντιμετωπίζονται όλες οι μορφές ανεργίας με τον ίδιο τρόπο. Αν η ανεργία οφείλεται σε έλλειψη ζήτησης, χρειάζεται τόνωση της ζήτησης· αν οφείλεται σε έλλειψη δεξιοτήτων, χρειάζεται εκπαίδευση. Ένα λάθος διαγνωσμένο πρόβλημα οδηγεί σε λάθος φάρμακο — γι' αυτό οι οικονομολόγοι πρώτα εντοπίζουν τη μορφή της ανεργίας και μετά επιλέγουν το μέτρο.
α) Μέτρα αύξησης της συνολικής ζήτησης
Αυτά τα μέτρα στοχεύουν κυρίως στην αντιμετώπιση της κυκλικής ανεργίας και είναι συνήθως δημοσιονομικά και νομισματικά.
Δημοσιονομικά μέτρα
Το κράτος, για να κατορθώσει να αυξήσει τη συνολική ζήτηση, αυξάνει τις δημόσιες δαπάνες ή μειώνει τους φόρους.
Η αλυσίδα επιδράσεων είναι η εξής:
- Αυξάνονται οι δημόσιες δαπάνες ή μειώνονται οι φόροι.
- Αυξάνεται το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.
- Αυξάνεται η συνολική ζήτηση και, κατά συνέπεια, η κατανάλωση.
- Οι επιχειρήσεις, στην προσπάθειά τους να ανταποκριθούν στην αυξημένη ζήτηση και να αυξήσουν την παραγωγή τους, αρχίζουν να προσλαμβάνουν νέο εργατικό δυναμικό.
- Αυξάνεται η απασχόληση και μειώνεται η ανεργία.
Νομισματικά μέτρα
Το κράτος μπορεί να αυξήσει τη συνολική ζήτηση και μέσω της αύξησης της προσφοράς χρήματος. Για να αυξηθεί η προσφορά χρήματος, μειώνονται τα επιτόκια.
Η αλυσίδα επιδράσεων εδώ είναι:
- Μειώνονται τα επιτόκια.
- Διευκολύνεται η λήψη δανείων.
- Αυξάνονται οι επενδύσεις και η συνολική ζήτηση.
- Αυξάνεται η παραγωγή και, κατ' επέκταση, η ζήτηση εργασίας.
- Μειώνεται η ανεργία.
Τα δημοσιονομικά μέτρα (δημόσιες δαπάνες, φόροι) και τα νομισματικά μέτρα (επιτόκια, προσφορά χρήματος) οδηγούν και τα δύο σε αύξηση της συνολικής ζήτησης, αλλά το κάνουν μέσα από διαφορετικό δρόμο: το ένα μέσω του διαθέσιμου εισοδήματος και της κατανάλωσης, το άλλο μέσω του κόστους δανεισμού και των επενδύσεων. Και τα δύο, όμως, καταλήγουν στο ίδιο αποτέλεσμα — περισσότερη ζήτηση εργασίας και λιγότερη ανεργία.
β) Μέτρα επαγγελματικής κατάρτισης και επανεκπαίδευσης
Αυτά τα μέτρα στοχεύουν κυρίως στην αντιμετώπιση της διαρθρωτικής ανεργίας και αφορούν το εργατικό δυναμικό.
Τα μέτρα αυτά έχουν σκοπό την επιμόρφωση των ανέργων, ώστε να αποκτήσουν ή να διευρύνουν τις ικανότητές τους, για να μπορέσουν να εργοδοτηθούν στις υπάρχουσες κενές θέσεις εργασίας.
Ωστόσο, για να είναι αποτελεσματικά τα μέτρα αυτά, πρέπει να λαμβάνονται έγκαιρα, έτσι ώστε να αντιμετωπίζεται το πρόβλημα προτού προκαλέσει ανεπιθύμητες καταστάσεις (όπως αυτές που είδατε στις συνέπειες της ανεργίας — απώλεια ανθρώπινου κεφαλαίου, κοινωνικά προβλήματα κ.λπ.).
Η έγκαιρη κατάρτιση δεν είναι απλώς προτίμηση — είναι προϋπόθεση επιτυχίας. Όσο περισσότερο παραμένει κάποιος άνεργος, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να επανενταχθεί στην αγορά εργασίας, καθώς οι δεξιότητές του απαξιώνονται και χάνει την επαφή με τις σύγχρονες απαιτήσεις των επαγγελμάτων. Γι' αυτό τα προγράμματα κατάρτισης έχουν τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα όταν ξεκινούν σύντομα μετά την απώλεια της εργασίας.
Συγκεντρωτική εικόνα
Ο πιο κάτω πίνακας συνοψίζει τα δύο είδη μέτρων, τα εργαλεία που περιλαμβάνει το καθένα και τη μορφή ανεργίας που κυρίως αντιμετωπίζουν:
| Είδος μέτρου | Επιμέρους μέτρα | Μορφή ανεργίας που αντιμετωπίζει |
|---|---|---|
| Μέτρα αύξησης της συνολικής ζήτησης — Δημοσιονομικά | Αύξηση κρατικών δαπανών, μείωση φόρων | Κυκλική ανεργία |
| Μέτρα αύξησης της συνολικής ζήτησης — Νομισματικά | Μείωση επιτοκίου | Κυκλική ανεργία |
| Μέτρα επαγγελματικής κατάρτισης | Επιμόρφωση, επανεκπαίδευση ανέργων | Διαρθρωτική ανεργία |
Τα μέτρα αύξησης της ζήτησης βοηθούν ελάχιστα κάποιον που είναι άνεργος επειδή του λείπουν συγκεκριμένες δεξιότητες — όσο κι αν αυξηθεί η ζήτηση στην οικονομία, οι επιχειρήσεις δεν θα τον προσλάβουν αν δεν διαθέτει τα κατάλληλα προσόντα. Αντίστροφα, η κατάρτιση από μόνη της δεν δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας αν η συνολική ζήτηση στην οικονομία παραμένει χαμηλή. Γι' αυτό το κράτος συνήθως συνδυάζει και τα δύο είδη μέτρων.