Απασχόληση και ανεργία 👷
Για να μελετήσουμε το πρόβλημα της ανεργίας, πρέπει πρώτα να ξέρουμε ποιον ακριβώς μετράμε. Στις απογραφές του πληθυσμού και στις στατιστικές έρευνες που γίνονται για την απασχόληση, ο πληθυσμός μιας χώρας διακρίνεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: τον πληθυσμό σε ηλικία απασχόλησης και τον υπόλοιπο πληθυσμό.
Ο πληθυσμός σε ηλικία απασχόλησης (ή αλλιώς εργάσιμη ηλικία) περιλαμβάνει όλα τα άτομα από 15 μέχρι 65 ετών.
Το εύρος 15–65 ετών είναι συγκεκριμένο και εξεταστέο. Ένα άτομο 14 ετών ή ένα άτομο 70 ετών δεν εντάσσεται καν στον πληθυσμό σε ηλικία απασχόλησης — δεν εξετάζεται δηλαδή αν εργάζεται, αν ψάχνει εργασία ή όχι.
Οι δύο κατηγορίες του πληθυσμού σε ηλικία απασχόλησης
Ο πληθυσμός σε ηλικία απασχόλησης κατατάσσεται σε δύο κατηγορίες:
- Οικονομικά ενεργός πληθυσμός
- Μη οικονομικά ενεργός πληθυσμός (ανενεργός πληθυσμός)
Η διάκριση αυτή είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζεται όλη η ανάλυση της ανεργίας, γι' αυτό αξίζει να δούμε προσεκτικά τι περιλαμβάνει η κάθε κατηγορία.
Οικονομικά ενεργός πληθυσμός (Εργατικό δυναμικό)
Ο Οικονομικά ενεργός πληθυσμός ή Εργατικό δυναμικό περιλαμβάνει όλα τα άτομα που εργάζονται ή είναι πρόθυμα και ικανά να εργαστούν και κάνουν ενέργειες για να εξασφαλίσουν εργασία. Περιλαμβάνει δηλαδή:
- τους απασχολούμενους και
- τους άνεργους.
Η σχέση αυτή αποτυπώνεται στην εξίσωση:
Με άλλα λόγια, το εργατικό δυναμικό είναι το «κομμάτι» του πληθυσμού που είτε βρίσκεται ήδη σε εργασία είτε ενεργά προσπαθεί να βρει εργασία. Ας δούμε αναλυτικά ποιοι ανήκουν στην κάθε ομάδα.
Απασχολούμενοι (employed persons) θεωρούνται τα άτομα που έχουν οποιαδήποτε πλήρη ή μερική επαγγελματική απασχόληση, όπως μισθωτοί, εργοδότες, αυτοτελώς εργαζόμενοι, ανεξάρτητα αν απουσιάζουν προσωρινά από την εργασία τους λόγω ασθένειας, άδειας ή απεργίας.
Ένας μισθωτός σε αναρρωτική άδεια, σε κανονική άδεια ή ακόμα και σε απεργία εξακολουθεί να θεωρείται απασχολούμενος. Δεν χάνει την ιδιότητά του επειδή απουσιάζει προσωρινά — αυτό είναι σημείο που συχνά μπερδεύει τους μαθητές.
Άνεργοι (unemployed persons) θεωρούνται τα άτομα που βρίσκονται σε ηλικία απασχόλησης, είναι ικανά και διαθέσιμα να εργαστούν αλλά δεν βρίσκουν εργασία.
Παρατήρησε ότι ο ορισμός του ανέργου έχει τρεις προϋποθέσεις που πρέπει να ισχύουν όλες μαζί:
- Να βρίσκεται σε ηλικία απασχόλησης (15–65 ετών)
- Να είναι ικανό και διαθέσιμο να εργαστεί
- Να μην βρίσκει εργασία (δηλαδή να αναζητά ενεργά εργασία χωρίς αποτέλεσμα)
Μη οικονομικά ενεργός πληθυσμός
Ο μη οικονομικά ενεργός πληθυσμός σε ηλικία απασχόλησης περιλαμβάνει τα άτομα που είτε δεν μπορούν είτε δεν επιθυμούν να συμμετέχουν στο εργατικό δυναμικό, όπως:
- άτομα με βαριές αναπηρίες
- νοικοκυρές
- άτομα με πρόωρη αφυπηρέτηση
- σπουδαστές
- εισοδηματίες
- άεργοι
Άεργοι είναι τα άτομα τα οποία, ενώ βρίσκονται σε ηλικία απασχόλησης και είναι ικανά να εργαστούν, δεν επιθυμούν να συμμετέχουν στο εργατικό δυναμικό.
Είναι το σημείο που μπερδεύει περισσότερο: ο άνεργος είναι ικανός, διαθέσιμος και αναζητά ενεργά εργασία αλλά δεν βρίσκει· ο άεργος είναι επίσης ικανός να εργαστεί, αλλά δεν το επιθυμεί — δεν αναζητά καθόλου εργασία. Γι' αυτό ο άνεργος συγκαταλέγεται στο εργατικό δυναμικό, ενώ ο άεργος όχι.
Επειδή ο μη οικονομικά ενεργός πληθυσμός (φοιτητές, νοικοκυρές, συνταξιούχοι, άεργοι κ.λπ.) δεν μετράται καν ως εργατικό δυναμικό, και επειδή πάντα υπάρχουν άτομα που αλλάζουν δουλειά ή μόλις μπαίνουν στην αγορά εργασίας, το ποσοστό ανεργίας δεν φτάνει ποτέ πραγματικά στο μηδέν. Γι' αυτό η «πλήρης απασχόληση» θεωρείται εφικτή ακόμα κι όταν υπάρχει ένα μικρό ποσοστό ανεργίας που δεν εξαφανίζεται μακροχρόνια.
Σύνοψη της διάκρισης
| Κατηγορία | Ποιοι ανήκουν |
|---|---|
| Απασχολούμενοι | Έχουν πλήρη ή μερική εργασία (μισθωτοί, εργοδότες, αυτοτελώς εργαζόμενοι) — ακόμη κι αν απουσιάζουν προσωρινά λόγω ασθένειας, άδειας ή απεργίας |
| Άνεργοι | Σε ηλικία απασχόλησης, ικανοί και διαθέσιμοι να εργαστούν, αλλά δεν βρίσκουν εργασία |
| Άεργοι | Σε ηλικία απασχόλησης, ικανοί να εργαστούν, αλλά δεν επιθυμούν να συμμετέχουν στο εργατικό δυναμικό |
| Λοιπός μη ενεργός πληθυσμός | Άτομα με βαριές αναπηρίες, νοικοκυρές, πρόωρα αφυπηρετήσαντες, σπουδαστές, εισοδηματίες |
Απασχολούμενοι και άνεργοι μαζί συνθέτουν το εργατικό δυναμικό· όλοι οι υπόλοιποι σε ηλικία απασχόλησης (μαζί με τους άεργους) συνθέτουν τον μη οικονομικά ενεργό πληθυσμό.