Τιμές υπολογισμού των Οικονομικών μεγεθών 💶
Τα οικονομικά μεγέθη υπολογίζονται είτε σε τιμές συντελεστών παραγωγής (τιμές κόστους) είτε σε τιμές αγοράς (αγοραίες τιμές). Οι δύο αυτοί τρόποι αποτίμησης δίνουν, όπως θα δούμε, διαφορετικό ύψος για το ίδιο ακριβώς προϊόν.
Προϊόν σε τιμές συντελεστών παραγωγής
Προϊόν σε τιμές συντελεστών είναι η αξία του προϊόντος το οποίο παράγεται και περιλαμβάνει μόνο το κόστος παραγωγής. Αποτελείται δηλαδή από τις αμοιβές όλων των συντελεστών παραγωγής:
- Μισθοί
- Τόκοι
- Ενοίκια
- Φυσιολογικό κέρδος
Πρόκειται, με άλλα λόγια, για το ποσό που πραγματικά εισπράττουν οι συντελεστές παραγωγής για τη συμβολή τους στην παραγωγική διαδικασία.
Προϊόν σε τιμές αγοράς
Προϊόν σε τιμές αγοράς είναι η αξία του προϊόντος το οποίο παράγεται και αποτιμάται στις τιμές που πωλείται στην αγορά.
Για να υπολογισθεί η τιμή αγοράς, θα πρέπει να προστεθούν στην τιμή κόστους οι έμμεσοι φόροι και να αφαιρεθούν οι επιδοτήσεις.
Επειδή στις τιμές αγοράς προστίθενται οι έμμεσοι φόροι, οι τιμές αγοράς είναι συνήθως υψηλότερες από τις τιμές συντελεστών. Μην τις συγχέεις: η τιμή συντελεστών δείχνει τι εισπράττουν πραγματικά οι παραγωγοί, ενώ η τιμή αγοράς δείχνει τι πληρώνει τελικά ο καταναλωτής.
Γιατί διαφέρουν οι δύο τιμές: έμμεσοι φόροι και επιδοτήσεις
Στις τιμές πώλησης των προϊόντων και υπηρεσιών περιλαμβάνονται φόροι που επιβάλλονται από το κράτος. Οι φόροι αυτοί ονομάζονται έμμεσοι.
Επιπλέον, το κράτος παραχωρεί επιδοτήσεις για κάποια προϊόντα. Οι επιδοτήσεις αυτές αφορούν οικονομική ενίσχυση του κράτους προς τους παραγωγούς και δεν περιλαμβάνονται στις τιμές αγοράς, γιατί εισπράττονται ξεχωριστά από τις επιχειρήσεις.
Το ίδιο ακριβώς προϊόν μπορεί να έχει δύο διαφορετικά «ποσά» ανάλογα με το πώς το μετράμε: όσα εισπράττουν οι συντελεστές παραγωγής (τιμή συντελεστών) ή όσα πληρώνει τελικά ο καταναλωτής στο ράφι (τιμή αγοράς). Η διαφορά τους δεν είναι λάθος μέτρησης — οφείλεται αποκλειστικά στην κρατική παρέμβαση μέσω φόρων και επιδοτήσεων.
Η σχέση τιμών συντελεστών και τιμών αγοράς
Η σχέση που συνδέει τις τιμές συντελεστών παραγωγής με τις τιμές αγοράς είναι:
Με άλλα λόγια, ξεκινώντας από όσα εισπράττουν οι συντελεστές παραγωγής (τιμή κόστους), προσθέτουμε τους έμμεσους φόρους που επιβάρυναν την τελική τιμή πώλησης και αφαιρούμε τις επιδοτήσεις που έλαβαν οι παραγωγοί, ώστε να καταλήξουμε στην τιμή αγοράς.
Η σχέση δείχνει πώς περνάμε από τις τιμές συντελεστών στις τιμές αγοράς (προσθέτοντας φόρους, αφαιρώντας επιδοτήσεις). Αν χρειαστεί να κάνεις την αντίστροφη πορεία, δηλαδή από τις τιμές αγοράς στις τιμές συντελεστών, αντιστρέφεις τις πράξεις: .