Η μέτρηση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) 📊

Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) — στα αγγλικά Gross Domestic Product (GDP) — είναι το βασικό μέγεθος με το οποίο μετράμε την παραγωγή μιας οικονομίας.

Ο ορισμός του ΑΕΠ

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) είναι η αξία αγοράς όλων των τελικών αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται μέσα σε μια χώρα στη διάρκεια μιας ορισμένης χρονικής περιόδου.

Ο ορισμός αυτός έχει τέσσερα μέρη:

• Αξία αγοράς
• Τελικά προϊόντα και υπηρεσίες
• Παράγονται σε μια χώρα
• Σε ορισμένη χρονική περίοδο

Θα εξετάσουμε το καθένα από αυτά ξεχωριστά.

Αξία αγοράς

Για να μετρηθεί η παραγωγή μιας οικονομίας πρέπει να αθροίσουμε την παραγωγή πολλών και διαφορετικών προϊόντων: μήλων, πορτοκαλιών, ηλεκτρονικών υπολογιστών, διάφορων υπηρεσιών κ.λπ. Για να μπορέσει να γίνει αυτό, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τις τιμές αγοράς.

Αγαθά που μετριούνται σε εντελώς διαφορετικές μονάδες (κιλά, μέτρα, τεμάχια, επισκέψεις) δεν μπορούν να προστεθούν μεταξύ τους απευθείας. Η κοινή χρηματική αξία τους είναι αυτή που επιτρέπει την άθροιση και, άρα, τη μέτρηση της συνολικής παραγωγής.

Για παράδειγμα, σε μια οικονομία παράγονται μόνο τέσσερα αγαθά. Όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα, το καθένα μετριέται σε διαφορετικές μονάδες: το Α σε κιλά, το Β σε μέτρα, το Γ σε τεμάχια και το Δ σε ιατρικές επισκέψεις. Για να μετρηθεί η παραγωγή, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν οι τιμές αγοράς.

Πίνακας 5.1

Πολλαπλασιάζοντας κάθε ποσότητα με την τιμή της, παίρνουμε την αξία κάθε αγαθού σε ευρώ. Το άθροισμα των επιμέρους αξιών (34.200.000 €) εκφράζει τη συνολική παραγωγή αυτής της υποθετικής οικονομίας — ένα ενιαίο, συγκρίσιμο μέγεθος.

Τελικά προϊόντα και υπηρεσίες

Στο ΑΕΠ περιλαμβάνονται τόσο υλικά αγαθά (π.χ. τρόφιμα, αυτοκίνητα) όσο και υπηρεσίες (καθαριότητα σπιτιού, επισκέψεις σε γιατρό).

Για τον υπολογισμό της αξίας της παραγωγής λαμβάνεται υπόψη μόνο η αξία των τελικών αγαθών, ενώ αποκλείεται η αξία των ενδιάμεσων αγαθών. Ο λόγος είναι ότι η αξία των ενδιάμεσων αγαθών περιλαμβάνεται ήδη στην αξία των τελικών αγαθών.

Τελικό αγαθό είναι το αγαθό το οποίο αγοράζει ο τελικός χρήστης (καταναλωτής ή παραγωγός) για κατανάλωση και δεν πρόκειται να ξαναπωληθεί.

Ενδιάμεσο αγαθό είναι το αγαθό το οποίο προορίζεται είτε για μεταπώληση στη μορφή που βρίσκεται είτε για χρήση στην παραγωγή άλλου αγαθού.

Παράγονται σε μια χώρα

Το ΑΕΠ μετρά την αξία των προϊόντων και υπηρεσιών που έχουν παραχθεί μέσα στα γεωγραφικά όρια της χώρας. Ένα προϊόν περιλαμβάνεται στο ΑΕΠ μιας χώρας αν παράγεται μέσα στη χώρα, ανεξάρτητα από την εθνικότητα του παραγωγού.

Για παράδειγμα, μια ιταλική εταιρεία ανοίγει ένα εστιατόριο στην Κύπρο. Το εισόδημα της εταιρείας αυτής συμπεριλαμβάνεται στο ΑΕΠ της Κύπρου και όχι της Ιταλίας — γιατί η παραγωγή γίνεται μέσα στα γεωγραφικά όρια της Κύπρου, ανεξάρτητα από το ότι η εταιρεία είναι ιταλική.

Σε ορισμένη χρονική περίοδο

Το ΑΕΠ μετρά την αξία της παραγωγής που πραγματοποιείται στη διάρκεια μιας ορισμένης χρονικής περιόδου, συνήθως ενός έτους. Στην περίπτωση αυτή αναφερόμαστε στο ετήσιο ΑΕΠ.

Στο ΑΕΠ περιλαμβάνονται μόνο τα αγαθά που έχουν παραχθεί κατά το τρέχον έτος. Αγαθά που έχουν παραχθεί στο παρελθόν και πωλήθηκαν κατά το τρέχον έτος δεν υπολογίζονται, για παράδειγμα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα ή υφιστάμενες κατοικίες.