Ελαστικότητα Προσφοράς 📈

Όπως και στην περίπτωση της ζητούμενης ποσότητας, έτσι και στην περίπτωση της προσφερόμενης ποσότητας, για τη μέτρηση του βαθμού μεταβολής που προκαλεί μια μεταβολή στην τιμή του αγαθού χρησιμοποιείται η έννοια της «ελαστικότητας προσφοράς» (Elasticity of Supply).

1. Έννοια και μέτρηση της ελαστικότητας προσφοράς

Ο ορισμός

Ελαστικότητα προσφοράς είναι ο βαθμός αντίδρασης ή ανταπόκρισης της προσφερόμενης ποσότητας ενός αγαθού στις μεταβολές της τιμής του, όταν όλοι οι άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την προσφορά παραμένουν σταθεροί.

Η Ελαστικότητα Προσφοράς ισούται με τον λόγο της ποσοστιαίας μεταβολής της προσφερόμενης ποσότητας ενός αγαθού προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής του.

Ελαστικότητα\ Προσφοράς = \frac{Ποσοστιαία\ μεταβολή\ προσφερόμενης\ ποσότητας}{Ποσοστιαία\ μεταβολή\ της\ τιμής}

Με σύμβολα:

E_S = \frac{\%\Delta Q}{\%\Delta P}

Το πρόσημο της ελαστικότητας προσφοράς

Σε αντίθεση με την ελαστικότητα ζήτησης, η ελαστικότητα προσφοράς έχει θετικό πρόσημο ( $E_S>0$ ), γιατί η σχέση που συνδέει την τιμή με την προσφερόμενη ποσότητα είναι θετική. Δηλαδή, σύμφωνα με τον νόμο της προσφοράς:

Όταν αυξάνεται η τιμή ( $\%\Delta P$ θετική) → αυξάνεται και η προσφερόμενη ποσότητα ( $\%\Delta Q$ θετική).
Όταν μειώνεται η τιμή ( $\%\Delta P$ αρνητική) → μειώνεται και η προσφερόμενη ποσότητα ( $\%\Delta Q$ αρνητική).

Μην μπερδεύεις το πρόσημο με τη ζήτηση

Στην ελαστικότητα ζήτησης το πρόσημο είναι αρνητικό, γιατί τιμή και ζητούμενη ποσότητα κινούνται αντίθετα. Στην ελαστικότητα προσφοράς το πρόσημο είναι πάντα θετικό, γιατί τιμή και προσφερόμενη ποσότητα κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση.

Παραδείγματα ερμηνείας

Αν η τιμή ενός αγαθού μεταβάλλεται κατά 20% και ως αποτέλεσμα η προσφερόμενη ποσότητα του αγαθού από τους παραγωγούς μεταβάλλεται κατά 40%, τότε η ελαστικότητα προσφοράς είναι:

E_S = \frac{40\%}{20\%} = 2

Αυτό σημαίνει ότι η ποσοστιαία μεταβολή της προσφερόμενης ποσότητας θα είναι διπλάσια και προς την ίδια κατεύθυνση με την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής. Επειδή η ποσοστιαία μεταβολή της προσφερόμενης ποσότητας (40%) είναι μεγαλύτερη από την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής (20%), η ελαστικότητα προσφοράς είναι μεγαλύτερη από τη μονάδα ( $E_S>1$ ) και η προσφορά χαρακτηρίζεται ως ελαστική.

Αν όμως η τιμή ενός αγαθού μεταβάλλεται κατά 40% και ως αποτέλεσμα η προσφερόμενη ποσότητα του αγαθού από τους παραγωγούς μεταβάλλεται κατά 20%, τότε η ελαστικότητα προσφοράς είναι:

E_S = \frac{20\%}{40\%} = 0{,}5

Αυτό σημαίνει ότι όταν η τιμή του αγαθού μεταβάλλεται (αυξάνεται ή μειώνεται) κατά ένα ποσοστό, η προσφερόμενη ποσότητα μεταβάλλεται προς την ίδια κατεύθυνση κατά το ήμισυ. Επειδή η ποσοστιαία μεταβολή της προσφερόμενης ποσότητας (20%) είναι μικρότερη από την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής (40%), η ελαστικότητα προσφοράς είναι μικρότερη από τη μονάδα ( $E_S<1$ ) και η προσφορά χαρακτηρίζεται ως ανελαστική.

Ελαστικότητα σημείου

Όπου:

Ποσοστιαία\ μεταβολή\ προσφερόμενης\ ποσότητας = \frac{Μεταβολή\ προσφερόμενης\ ποσότητας}{Αρχική\ Ποσότητα}\times100

Ποσοστιαία\ μεταβολή\ της\ τιμής = \frac{Μεταβολή\ της\ τιμής}{Αρχική\ Τιμή}\times100

Αν χρησιμοποιηθούν τα σύμβολα:

$\Delta Q$ = Μεταβολή της προσφερόμενης ποσότητας
$Q$ = Αρχική Ποσότητα
$\Delta P$ = Μεταβολή της τιμής
$P$ = Αρχική Τιμή

τότε προκύπτει ο τύπος:

E_S = \frac{\dfrac{\Delta Q}{Q}\times100}{\dfrac{\Delta P}{P}\times100} \;\Longrightarrow\; E_S = \frac{\dfrac{\Delta Q}{Q}}{\dfrac{\Delta P}{P}} \;\Longrightarrow\; E_S = \frac{\Delta Q \times P}{Q \times \Delta P}

Δηλαδή, ο τύπος της Ελαστικότητας Σημείου:

E_S = \frac{\Delta Q}{\Delta P}\times\frac{P}{Q}

Παράδειγμα: Όταν η τιμή ενός αγαθού είναι 8€ η προσφερόμενη ποσότητα είναι 80 κιλά. Όταν η τιμή αυξάνεται σε 10€ η προσφερόμενη ποσότητα αυξάνεται στα 120 κιλά.

	Τιμή (P) — €	Προσφερόμενη Ποσότητα (Q) — κιλά
Α	8	80
Β	10	120

α) Υπολογισμός όταν η τιμή αυξάνεται από 8€ σε 10€

$\Delta Q = 120 - 80 = 40$ (αύξηση)
$Q = 80$ (αρχική ποσότητα)
$\Delta P = 10 - 8 = 2$ (αύξηση)
$P = 8$ (αρχική τιμή)

E_S = \frac{\Delta Q}{\Delta P}\times\frac{P}{Q} \;\Longrightarrow\; E_S = \frac{40}{2}\times\frac{8}{80} \;\Longrightarrow\; E_S = 2

$E_S=2$ σημαίνει ότι όταν η τιμή μεταβάλλεται κατά κάποιο ποσοστό, για παράδειγμα 20%, η προσφερόμενη ποσότητα μεταβάλλεται κατά το διπλάσιο ποσοστό και προς την ίδια κατεύθυνση, δηλαδή κατά 40%.

Υπάρχει όμως η πιθανότητα η βάση υπολογισμού της ελαστικότητας να αλλάξει.

β) Υπολογισμός όταν η τιμή μειώνεται από 10€ σε 8€

$\Delta Q = 120 - 80 = 40$ (μείωση)
$Q = 120$ (αρχική ποσότητα)
$\Delta P = 10 - 8 = 2$ (μείωση)
$P = 10$ (αρχική τιμή)

E_S = \frac{\Delta Q}{\Delta P}\times\frac{P}{Q} \;\Longrightarrow\; E_S = \frac{40}{2}\times\frac{10}{120} \;\Longrightarrow\; E_S = 1{,}67

$E_S=1{,}67$ σημαίνει ότι όταν η τιμή μεταβάλλεται κατά κάποιο ποσοστό, για παράδειγμα 10%, η προσφερόμενη ποσότητα μεταβάλλεται προς την ίδια κατεύθυνση κατά 16,7%.

Το πρόβλημα της βάσης υπολογισμού

Παρατήρησε ότι, χρησιμοποιώντας τα ίδια ακριβώς σημεία Α και Β, πήραμε δύο διαφορετικές τιμές ελαστικότητας (2 και 1,67), ανάλογα με το ποιο σημείο θεωρήσαμε "αρχικό". Αυτό συμβαίνει επειδή στην Ελαστικότητα Σημείου η βάση υπολογισμού (η αρχική τιμή και η αρχική ποσότητα) αλλάζει ανάλογα με την κατεύθυνση της μεταβολής.

Στην περίπτωση που ο υπολογισμός της Ελαστικότητας Προσφοράς γίνεται από ένα σημείο σε άλλο, όπως πιο πάνω, τότε γίνεται λόγος για Ελαστικότητα σημείου.

Ελαστικότητα τόξου (τοξοειδής ελαστικότητα)

Όσα έχουν αναφερθεί για την τοξοειδή Ελαστικότητα Ζήτησης, ισχύουν και στην περίπτωση της Ελαστικότητας Προσφοράς. Για να αποφευχθεί το πρόβλημα της διαφορετικής βάσης υπολογισμού, χρησιμοποιείται η μέση τιμή και η μέση ποσότητα των δύο σημείων.

Αναλυτικότερα:

Ελαστικότητα\ Προσφοράς = \frac{Ποσοστιαία\ Μεταβολή\ της\ Προσφερόμενης\ Ποσότητας}{Ποσοστιαία\ Μεταβολή\ της\ Τιμής}

Όπου:

Ποσοστιαία\ μεταβολή\ προσφερόμενης\ ποσότητας = \frac{Μεταβολή\ προσφερόμενης\ ποσότητας}{Μέση\ Ποσότητα}\times100

Ποσοστιαία\ μεταβολή\ της\ τιμής = \frac{Μεταβολή\ της\ τιμής}{Μέση\ Τιμή}\times100

Αν χρησιμοποιηθούν τα σύμβολα:

$\Delta Q$ = Μεταβολή της προσφερόμενης ποσότητας
$Q_{AVE}$ = Μέση Ποσότητα
$\Delta P$ = Μεταβολή της τιμής
$P_{AVE}$ = Μέση Τιμή

τότε προκύπτει ο τύπος:

E_S = \frac{\dfrac{\Delta Q}{Q_{AVE}}\times100}{\dfrac{\Delta P}{P_{AVE}}\times100} \;\Longrightarrow\; E_S = \frac{\dfrac{\Delta Q}{Q_{AVE}}}{\dfrac{\Delta P}{P_{AVE}}} \;\Longrightarrow\; E_S = \frac{\Delta Q \times P_{AVE}}{Q_{AVE} \times \Delta P}

Δηλαδή, ο τύπος της Ελαστικότητας Τόξου:

E_S = \frac{\Delta Q}{\Delta P}\times\frac{P_1+P_2}{Q_1+Q_2}

Παράδειγμα:

	Τιμή (P) — €	Προσφερόμενη Ποσότητα (Q) — κιλά
Α	8	80
Β	10	120

Να υπολογιστεί η Ελαστικότητα Προσφοράς όταν η τιμή αυξάνεται από 8€ σε 10€.

$\Delta Q = 120 - 80 = 40$ (αύξηση)
$\Delta P = 10 - 8 = 2$ (αύξηση)

E_S = \frac{\Delta Q}{\Delta P}\times\frac{P_1+P_2}{Q_1+Q_2} \;\Longrightarrow\; E_S = \frac{40}{2}\times\frac{8+10}{80+120} \;\Longrightarrow\; E_S = 1{,}8

$E_S = 1{,}8$ σημαίνει ότι όταν η τιμή αυξάνεται κατά 10% η προσφερόμενη ποσότητα αυξάνεται κατά 18%.

Παρατήρηση

Η τιμή της ελαστικότητας προσφοράς τόξου βρίσκεται πάντα μεταξύ των τιμών ελαστικότητας σημείου που υπολογίζονται στα δύο άκρα (εδώ, μεταξύ του 2 και του 1,67) — γι' αυτό θεωρείται μια πιο "δίκαιη" εκτίμηση της ελαστικότητας ανάμεσα στα δύο σημεία. Η επίλυση των ασκήσεων γίνεται συνήθως χρησιμοποιώντας τον τύπο της τοξοειδούς ελαστικότητας, εκτός αν δίνονται διαφορετικές οδηγίες.

2. Τιμές ή βαθμοί της ελαστικότητας προσφοράς

Η Ελαστικότητα Προσφοράς, όπως έχει ήδη αναφερθεί, δεν είναι η ίδια για όλα τα αγαθά και μπορεί να πάρει τιμές από μηδέν μέχρι άπειρο. Ανάλογα με την ποσοστιαία μεταβολή της προσφερόμενης ποσότητας σε μια μεταβολή της τιμής, η προσφορά μπορεί να είναι:

α) Ελαστική Προσφορά (Elastic Supply) — $E_S>1$

Στην περίπτωση αυτή η ποσοστιαία μεταβολή της προσφερόμενης ποσότητας είναι μεγαλύτερη από την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής. Για παράδειγμα, μια μεταβολή στην τιμή ενός αγαθού κατά 22% προκαλεί μεταβολή προς την ίδια κατεύθυνση στην προσφερόμενη ποσότητα κατά 67%.

Η καμπύλη προσφοράς σε αυτή την περίπτωση είναι σχετικά "επίπεδη" (λιγότερο απότομη): μια τιμή που αυξάνεται από 8€ σε 10€ (ΔP = 2) οδηγεί την προσφερόμενη ποσότητα να αυξηθεί από 100 σε 200 μονάδες (ΔQ = 100) — μια μεγάλη ποσοστιαία (67%) μεταβολή στην ποσότητα προκαλείται από μια μικρότερη ποσοστιαία (22%) μεταβολή στην τιμή.

Τα αγαθά που ανήκουν σ' αυτή την κατηγορία έχουν ελαστική προσφορά. Αυτό σημαίνει ότι μια μεταβολή της τιμής προκαλεί έντονη αντίδραση στην προσφερόμενη ποσότητα από τους παραγωγούς.

Αγαθά ελαστικής προσφοράς είναι συνήθως εκείνα για τα οποία υπάρχουν επαρκείς συντελεστές παραγωγής, έτσι ώστε σε μια δεδομένη αύξηση της τιμής τους, οι παραγωγοί να είναι σε θέση να προσφέρουν μεγαλύτερες ποσότητες στην αγορά, όπως τα απλά βιομηχανικά προϊόντα.

β) Ανελαστική Προσφορά (Inelastic Supply) — $E_S<1$

Στην περίπτωση αυτή η ποσοστιαία μεταβολή της προσφερόμενης ποσότητας είναι μικρότερη από την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής. Για παράδειγμα, μια μεταβολή στην τιμή του αγαθού κατά 22% προκαλεί μεταβολή προς την ίδια κατεύθυνση στην προσφερόμενη ποσότητα κατά μόλις 18%.

Η καμπύλη προσφοράς εδώ είναι πιο "απότομη": η ίδια μεταβολή τιμής από 8€ σε 10€ (ΔP = 2) οδηγεί την προσφερόμενη ποσότητα να αυξηθεί μόνο από 100 σε 120 μονάδες (ΔQ = 20).

Τα αγαθά που ανήκουν σ' αυτή την κατηγορία έχουν ανελαστική προσφορά. Αυτό σημαίνει ότι μια μεταβολή της τιμής (αύξηση ή μείωση) προκαλεί μικρή αντίδραση στην προσφερόμενη ποσότητα από τους παραγωγούς.

Ανελαστική προσφορά έχουν συνήθως τα αγαθά που, για διάφορους λόγους, όπως περιορισμένοι συντελεστές παραγωγής ή τεχνικές δυσκολίες, εμποδίζουν τους παραγωγούς να αυξήσουν αρκετά την προσφερόμενη ποσότητά τους στην αγορά, όπως τα χειροποίητα κεντήματα.

γ) Μοναδιαία Ελαστικότητα Προσφοράς (Unit Elastic Supply) — $E_S=1$

Στην περίπτωση αυτή η ποσοστιαία μεταβολή της ποσότητας είναι ίση με την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής. Για παράδειγμα, μια μεταβολή στην τιμή κατά 22% θα έχει ως αποτέλεσμα τη μεταβολή προς την ίδια κατεύθυνση της προσφερόμενης ποσότητας κατά το ίδιο ποσοστό, δηλαδή 22% (από τιμή 8€ σε 10€, η ποσότητα μεταβάλλεται από 80 σε 100 μονάδες, ΔQ = 20).

Τα αγαθά που ανήκουν σ' αυτή την κατηγορία έχουν μοναδιαία ελαστικότητα προσφοράς. Τέτοια ελαστικότητα προσφοράς έχουν συνήθως τα θεάματα.

Ένα γεωμετρικό χαρακτηριστικό

Η καμπύλη προσφοράς με μοναδιαία ελαστικότητα παριστάνεται πάντα με ευθεία γραμμή που περνά από την αρχή των αξόνων (το σημείο Ο). Αυτό ισχύει ανεξάρτητα από την κλίση της ευθείας — αρκεί να ξεκινά από την αρχή των αξόνων, η ελαστικότητά της σε κάθε σημείο είναι ίση με τη μονάδα.

δ) Πλήρως Ανελαστική Προσφορά (Perfectly Inelastic Supply) — $E_S=0$

Είναι μια σπάνια περίπτωση ελαστικότητας προσφοράς στην πράξη. Η μεταβολή στην προσφερόμενη ποσότητα από τους παραγωγούς είναι μηδέν. Επομένως, η προσφερόμενη ποσότητα παραμένει σταθερή ανεξάρτητα από την αύξηση ή τη μείωση της τιμής.

Γραφικά, η καμπύλη προσφοράς είναι μια κατακόρυφη ευθεία γραμμή: όσο κι αν μεταβάλλεται η τιμή (π.χ. από 8€ σε 10€), η προσφερόμενη ποσότητα παραμένει σταθερή στις 100 μονάδες.

Τα αγαθά που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία έχουν πλήρως ανελαστική προσφορά. Αυτό σημαίνει ότι σε μια μεταβολή της τιμής, είτε αύξηση είτε μείωση, οι παραγωγοί εξακολουθούν να προσφέρουν ακριβώς την ίδια ποσότητα.

Τέτοια προσφορά παρουσιάζουν, για παράδειγμα, οι πίνακες διάσημων ζωγράφων, π.χ. η Τζοκόντα του Λεονάρντο Ντα Βίντσι.

ε) Πλήρως Ελαστική Προσφορά (Perfectly Elastic Supply) — $E_S=\infty$

Είναι ακόμα μια σπάνια περίπτωση ελαστικότητας προσφοράς, όπου ακόμα και πολύ μικρές μεταβολές στην τιμή του αγαθού προκαλούν τεράστιες μεταβολές στην προσφερόμενη ποσότητα.

Γραφικά, η καμπύλη προσφοράς είναι μια οριζόντια ευθεία γραμμή σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο τιμής (π.χ. στα 8€): σε τιμές κάτω των 8€, η προσφερόμενη ποσότητα είναι μηδέν, ενώ στην τιμή των 8€ οι παραγωγοί προσφέρουν οποιαδήποτε ποσότητα ζητηθεί, και σε τιμές πάνω από 8€ η προσφερόμενη ποσότητα θα ήταν απεριόριστη.

Τα αγαθά που ανήκουν σ' αυτή την κατηγορία έχουν πλήρως ελαστική προσφορά. Αυτό σημαίνει ότι σε μια μείωση της τιμής η προσφερόμενη ποσότητα από τους παραγωγούς θα είναι μηδέν, ενώ αντίθετα σε μια αύξηση της τιμής η προσφερόμενη ποσότητα θα είναι άπειρη.

Τέτοια προσφορά παρουσιάζουν, για παράδειγμα, τα αντίγραφα ζωγραφικών πινάκων.

Συγκεντρωτικός πίνακας βαθμών ελαστικότητας προσφοράς

Κατηγορία	Τιμή $E_S$	Σχέση % μεταβολών	Παράδειγμα αγαθού
Ελαστική Προσφορά	$E_S>1$	$\%\Delta Q > \%\Delta P$	Απλά βιομηχανικά προϊόντα
Ανελαστική Προσφορά	$E_S<1$	$\%\Delta Q < \%\Delta P$	Χειροποίητα κεντήματα
Μοναδιαία Ελαστικότητα	$E_S=1$	$\%\Delta Q = \%\Delta P$	Θεάματα
Πλήρως Ανελαστική Προσφορά	$E_S=0$	$\%\Delta Q = 0$	Πίνακες διάσημων ζωγράφων (π.χ. Τζοκόντα)
Πλήρως Ελαστική Προσφορά	$E_S=\infty$	απειροστή $\%\Delta P$ → απεριόριστη $\%\Delta Q$	Αντίγραφα ζωγραφικών πινάκων

3. Προσδιοριστικοί παράγοντες της ελαστικότητας προσφοράς

Οι σπουδαιότεροι παράγοντες που προσδιορίζουν το μέγεθος της ελαστικότητας προσφοράς είναι:

α) Ο παράγοντας χρόνος ⏳

Ο χρόνος αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα που επηρεάζει την προσφορά ενός αγαθού. Όσο περισσότερος χρόνος χρειάζεται για την παραγωγή ενός αγαθού, τόσο μικρότερη είναι η ελαστικότητα προσφοράς, γιατί οι παραγωγοί δύσκολα μπορούν να ανταποκριθούν σε μια αύξηση της τιμής του αγαθού.

Στη βραχυχρόνια περίοδο, ο βαθμός ελαστικότητας προσφοράς είναι μικρός, γιατί η επιχείρηση δεν μπορεί εύκολα να αυξήσει την παραγωγή της και να διαθέσει επιπλέον ποσότητες στην αγορά για να εκμεταλλευτεί μια αύξηση της τιμής του προϊόντος.
Αντίθετα, στη μακροχρόνια περίοδο, ο βαθμός ελαστικότητας προσφοράς είναι μεγάλος, γιατί κάθε επιχείρηση έχει τη δυνατότητα να προσαρμόσει κατάλληλα την παραγωγή της, με αύξηση του κεφαλαιουχικού της εξοπλισμού, με την εφαρμογή νέων μεθόδων παραγωγής κ.λπ. Επιπρόσθετα, νέες επιχειρήσεις μπορούν να εισέλθουν στην αγορά και παλιές μπορούν να την εγκαταλείψουν, με αποτέλεσμα στη μακροχρόνια περίοδο η ευαισθησία της προσφερόμενης ποσότητας στις μεταβολές της τιμής να είναι μεγαλύτερη.

β) Ο βαθμός εξειδίκευσης των παραγωγικών συντελεστών 🔧

Όσο πιο εξειδικευμένοι παραγωγικοί συντελεστές απαιτούνται για την παραγωγή, τόσο μικρότερη είναι η ελαστικότητα προσφοράς.

Ορισμένα αγαθά και υπηρεσίες παράγονται με τη χρήση μοναδικών ή σπάνιων παραγωγικών πόρων, για παράδειγμα χειροποίητα σκαλιστά έπιπλα. Μια αύξηση στην τιμή τους δεν θα μεταβάλει σημαντικά την προσφερόμενη ποσότητά τους, γιατί η επιχείρηση δυσκολεύεται να βρει κατάλληλους συντελεστές παραγωγής για την παραγωγή π.χ. χειροποίητων σκαλιστών επίπλων.

Άλλα αγαθά παράγονται με τη χρήση κοινών παραγωγικών πόρων που αφθονούν. Επομένως, μια αύξηση στην τιμή τους θα προκαλέσει μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση στην προσφερόμενη ποσότητά τους, αφού οι επιχειρήσεις πολύ εύκολα μπορούν να βρουν συντελεστές παραγωγής για τον σκοπό αυτό.

γ) Η ευκολία προσαρμογής της παραγωγικής διαδικασίας ⚙️

Η ευκολία με την οποία μπορούν οι παραγωγοί να αυξομειώσουν την παραγωγή επηρεάζει την προσφορά των αγαθών.

Το παράδειγμα του σχιστολιθικού πετρελαίου

Οι νέες τεχνολογίες εξαγωγής πετρελαίου από σχιστόλιθο είναι ευέλικτες και προσφέρουν δυνατότητα γρηγορότερης προσαρμογής στις αυξομειώσεις της τιμής παρά οι παραδοσιακές τεχνολογίες. Πρόκειται για μια διαδικασία γεώτρησης, κατά την οποία ένα μείγμα νερού, άμμου και χημικών διοχετεύεται σε υψηλή πίεση και διασπά την πέτρα του υπεδάφους, ώστε εκείνη να απελευθερώσει το πετρέλαιο που περιέχει. Είναι απαραίτητο να τονιστεί πως η διαφορά του σχιστολιθικού πετρελαίου και του πετρελαίου που όλοι ξέρουμε δεν έγκειται στη χημική τους σύσταση αλλά στον τρόπο άντλησής τους. Επομένως, η προσφορά «σχιστολιθικού πετρελαίου» είναι περισσότερο ελαστική.

Οι τρεις παράγοντες μαζί

Μην απομονώνεις τους τρεις παράγοντες: μπορούν να συνδυάζονται. Ένα αγαθό μπορεί να έχει μικρή ελαστικότητα προσφοράς επειδή απαιτεί πολύ χρόνο παραγωγής και εξειδικευμένους συντελεστές και δύσκολα προσαρμόσιμη παραγωγική διαδικασία ταυτόχρονα — οι παράγοντες αλληλοενισχύονται στο να κάνουν την προσφορά πιο άκαμπτη ή πιο ευέλικτη.