9.4 Μέθοδος Επανείσπραξης ή Αποπληρωμής (Payback Period) 💰
Η μέθοδος Επανείσπραξης (Payback Period), γνωστή και ως μέθοδος Αποπληρωμής ή Περίοδος Επιστροφής Κεφαλαίου, υπολογίζει το χρονικό διάστημα που απαιτείται για την αποπληρωμή και την ανάκτηση του αρχικού κεφαλαίου το οποίο καταβλήθηκε για ένα συγκεκριμένο επενδυτικό έργο.
Είναι η περίοδος, δηλαδή, που απαιτείται έτσι ώστε το άθροισμα των καθαρών Ταμειακών Ροών που θα προέλθουν από την επένδυση, να ισούται με το αρχικό κόστος επένδυσης.
Κριτήριο Αποδοχής ή Απόρριψης 📏
Η περίοδος Επανείσπραξης του επενδυτικού έργου υπό εξέταση συγκρίνεται με τη μέγιστη απαιτούμενη (από την εταιρεία) περίοδο Επανείσπραξης:
- Αν η περίοδος του εξεταζόμενου επενδυτικού έργου είναι μικρότερη ή ίση της απαιτούμενης περιόδου, τότε το έργο εγκρίνεται.
- Αν η περίοδος του εξεταζόμενου επενδυτικού έργου είναι μεγαλύτερη της απαιτούμενης περιόδου, τότε το έργο απορρίπτεται.
Στη μέθοδο Επανείσπραξης, όσο πιο σύντομα ανακτάται το αρχικό κεφάλαιο τόσο πιο ελκυστική θεωρείται η επένδυση. Μην συγχέεις αυτό το κριτήριο με άλλες μεθόδους αξιολόγησης, όπου μεγαλύτερος αριθμός (π.χ. υψηλότερο ποσοστό απόδοσης) σημαίνει καλύτερη επένδυση.
Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα ⚖️
Πλεονεκτήματα (advantages)
- Απλή μέθοδος στον υπολογισμό της (easy to calculate)
- Κατανοητή μέθοδος (easy to understand)
- Γνωστή μέθοδος στους αναλυτές και διευθυντές εταιρειών (widely used by analysts)
- Εξετάζει τα συνολικά κέρδη από ένα έργο (looks at the aggregate earnings from a project)
- Συνδέει τη μακροπρόθεσμη λήψη αποφάσεων με το κέρδος, το οποίο είναι το παραδοσιακό μέτρο της επιχειρηματικής επιτυχίας (connects long-term decision-making with profit, which is the traditional measure of business success)
Μειονεκτήματα (disadvantages)
- Αγνοεί πλήρως τη διαχρονική αξία του χρήματος (ignores time value of money), καθώς δίνει την ίδια βαρύτητα στα καθαρά κέρδη του πρώτου έτους με τα καθαρά κέρδη των επόμενων ετών.
- Χρησιμοποιεί μόνο καθαρά κέρδη (profits) και όχι Ταμειακές Ροές (cash flows) στον υπολογισμό της. Τα λογιστικά κέρδη είναι δυνατόν να υπόκεινται σε διαφορετικούς λογιστικούς χειρισμούς.
Η έννοια της διαχρονικής αξίας του χρήματος, που η μέθοδος Επανείσπραξης αγνοεί εντελώς, θα εξηγηθεί πλήρως στη μέθοδο της Καθαρής Παρούσας Αξίας (Net Present Value - NPV).
Παράδειγμα 3 🧮
Μια εταιρεία επιθυμεί να επενδύσει σε ένα συγκεκριμένο έργο, του οποίου το αρχικό κόστος υπολογίζεται στα €200.000. Επίσης, εκτιμάται ότι το έργο θα έχει τις πιο κάτω Καθαρές Ταμειακές Ροές για τα επόμενα 5 χρόνια:
| Χρόνος (year) | Ταμειακές ροές (€) |
|---|---|
| 1 | 50.000 |
| 2 | 90.000 |
| 3 | 80.000 |
| 4 | 110.000 |
| 5 | 100.000 |
Η μέγιστη επιθυμητή περίοδος Επανείσπραξης είναι 3 χρόνια.
Να αξιολογηθεί η επενδυτική πρόταση με τη μέθοδο της Επανείσπραξης (payback period).
Απάντηση
Η περίοδος Επανείσπραξης υπολογίζεται ως εξής:
Από τα πιο πάνω δεδομένα, η εταιρεία τα πρώτα 2 χρόνια θα ανακτήσει €140.000 (50.000 + 90.000) και θα υπολείπονται άλλα €60.000, για να καλύψει πλήρως το αρχικό κόστος επένδυσης, που είναι €200.000. Συνεπώς, τα €60.000 θα τα ανακτήσει από τα €80.000 του 3ου χρόνου:
ή μήνες.
Η περίοδος Επανείσπραξης είναι 2 χρόνια και 9 μήνες.
Μπορεί επίσης να υπολογισθεί με τη βοήθεια του πιο κάτω πίνακα:
| Χρόνος (year) | Ταμειακές ροές (Cash flows) € | Συσσωρευμένες ταμειακές ροές (Cumulative cash flows) € |
|---|---|---|
| 0 | (200.000) | (200.000) |
| 1 | 50.000 | (150.000) |
| 2 | 90.000 | (60.000) |
| 3 | 80.000 | 20.000 |
| 4 | 110.000 | 130.000 |
| 5 | 100.000 | 230.000 |
Η Περίοδος Επανείσπραξης είναι μεταξύ του 2ου και του 3ου χρόνου, αφού οι συσσωρευμένες ταμειακές ροές γίνονται θετικές μέσα στον 3ο χρόνο.
Συνεπώς, η περίοδος Επανείσπραξης είναι:
Επομένως, η περίοδος Επανείσπραξης θα είναι 2,75 χρόνια και το έργο θα γίνει αποδεκτό, αφού η μέγιστη επιθυμητή περίοδος είναι μεγαλύτερη (3 χρόνια).
Στον πίνακα, οι συσσωρευμένες ταμειακές ροές ξεκινούν αρνητικές (γιατί αφαιρείται το αρχικό κόστος επένδυσης στο έτος 0) και αυξάνονται κάθε χρόνο. Η Περίοδος Επανείσπραξης βρίσκεται ακριβώς στο σημείο όπου η στήλη αυτή περνά από αρνητικό σε θετικό αριθμό.
Παράδειγμα 4 🏬
Η διοίκηση του Cyprus Department Stores εξετάζει το ενδεχόμενο αγοράς νέου μηχανήματος για μεταφορά προϊόντων στις αποθήκες. Οι δύο εναλλακτικές μηχανές που εξετάζονται έχουν τις ακόλουθες προβλεπόμενες Ταμειακές Ροές:
| Μηχανή | Αρχικό κόστος επένδυσης | Ταμειακές Ροές Έτος 1 – 6 | Υπολειμματική αξία (scrap value) στο τέλος του 6ου έτους |
|---|---|---|---|
| Α | €36.000 | €9.000 κάθε χρόνο για 6 χρόνια | --- |
| Β | €60.000 | €12.000 κάθε χρόνο για 6 χρόνια | €28.000 |
Να συγκρίνετε τις δύο μηχανές, με βάση τη μέθοδο Επανείσπραξης και να συμβουλεύσετε τη διοίκηση του πολυκαταστήματος ποια μηχανή να επιλέξει.
Απάντηση
Η περίοδος Επανείσπραξης για κάθε μηχανή υπολογίζεται ως εξής:
| Χρόνος | Μηχανή Α — Ταμειακές Ροές € | Μηχανή Α — Συσσωρευμένες Ταμειακές Ροές | Μηχανή Β — Ταμειακές Ροές € | Μηχανή Β — Συσσωρευμένες Ταμειακές Ροές |
|---|---|---|---|---|
| 0 | (36.000) | (36.000) | (60.000) | (60.000) |
| 1 | 9.000 | (27.000) | 12.000 | (48.000) |
| 2 | 9.000 | (18.000) | 12.000 | (36.000) |
| 3 | 9.000 | (9.000) | 12.000 | (24.000) |
| 4 | 9.000 | 0 | 12.000 | (12.000) |
| 5 | 9.000 | 9.000 | 12.000 | 0 |
| 6 | 9.000 | 18.000 | 12.000 | 12.000 |
Η περίοδος Επανείσπραξης για τη μηχανή Α είναι 4 χρόνια και για τη μηχανή Β είναι 5 χρόνια.
Με βάση τη μέθοδο Επανείσπραξης, η μηχανή Α είναι πιο επιθυμητή από τη μηχανή Β, αφού το αρχικό κεφάλαιο ανακτάται πιο νωρίς.
Παρόλο που η μηχανή Β έχει υπολειμματική αξία €28.000 στο τέλος του 6ου έτους, αυτό δεν επηρεάζει τη σύγκριση, αφού η περίοδος Επανείσπραξης και για τις δύο μηχανές επιτυγχάνεται πριν από το τέλος του 6ου έτους — η υπολειμματική αξία θα λαμβανόταν υπόψη μόνο αν χρειαζόταν για να καλυφθεί το αρχικό κεφάλαιο.