7.7 Δείκτες Χρέους ή Μόχλευσης – Solvency Ratios ⚖️

Ο δείκτης αυτός δείχνει τον τρόπο με τον οποίο μια επιχείρηση χρηματοδοτεί τις συνολικές της επενδύσεις, δηλαδή το ενεργητικό της. Δείχνει το ποσοστό του συνολικού μακροπρόθεσμου χρέους (μακροπρόθεσμα δάνεια, εξαγοράσιμες προνομιούχες μετοχές, ομόλογα και άλλες μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις), σε σχέση με τα συνολικά κεφάλαια. Δηλαδή μετρά το ποσοστό των κεφαλαίων της εταιρείας που προέρχονται από δανειστές σε σχέση με το συνολικό κεφάλαιο, το οποίο προέρχεται από τους μετόχους/ιδιοκτήτες και από τους δανειστές.

Τι μετρά στην πράξη ο δείκτης Μόχλευσης

Ο δείκτης Μόχλευσης δεν εξετάζει πόσα χρωστάει μια επιχείρηση σε απόλυτο ύψος, αλλά τη σύνθεση των κεφαλαίων της: πόσο από το κεφάλαιο που χρησιμοποιεί προέρχεται από δανεισμό και πόσο από τους ίδιους τους μετόχους/ιδιοκτήτες.

Ο δείκτης Μόχλευσης (Gearing)

Ο πιο γνωστός δείκτης Μόχλευσης είναι ο εξής:

\text{Δείκτης Μόχλευσης} = \frac{\text{Σύνολο μακροπρόθεσμου χρέους}}{\text{Σύνολο απασχολούμενων κεφαλαίων}^{*}} \times 100 = \cdots \%

* Σύνολο απασχολούμενων κεφαλαίων = Ίδια κεφάλαια + Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις

Ίδια κεφάλαια: Κοινό μετοχικό κεφάλαιο + Μη εξαγοράσιμες προνομιούχες μετοχές + Αποθεματικά
Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις: Μακροπρόθεσμα δάνεια + Εξαγοράσιμες προνομιούχες μετοχές + Ομόλογα + Άλλες μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις

Είτε εναλλακτικά:

\text{Σύνολο απασχολούμενων κεφαλαίων} = \text{Σύνολο ενεργητικού} - \text{Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις}

Στα αγγλικά, ο ίδιος δείκτης γράφεται ως εξής:

\text{Gearing ratio} = \frac{\text{Non Current Liabilities}}{\text{Total Capital Employed}^{*}} \times 100 = \cdots \%

* Total Capital Employed: Equity + Non-Current liabilities

Equity: Ordinary share capital + Irredeemable preference share capital + Reserves
Non-Current liabilities or Long-term debt: Long term loans + Redeemable preference shares + Debentures + Other Non-current liabilities

Alternative:

\text{Total Capital Employed} = \text{Total assets} - \text{Current liabilities}

Όσο πιο μεγάλο είναι το μακροπρόθεσμο χρέος (μακροπρόθεσμα δάνεια, εξαγοράσιμες προνομιούχες μετοχές, ομόλογα και άλλες μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις) σε σχέση με το σύνολο απασχολούμενων κεφαλαίων, τόσο πιο υψηλή θεωρείται η Μόχλευση (υψηλή δανειακή επιβάρυνση) της επιχείρησης, και αντίθετα.

Ερμηνεία: υψηλή και χαμηλή Μόχλευση

Μια επιχείρηση θεωρείται ότι είναι υψηλής Μόχλευσης (High Geared), όταν το ποσοστό είναι 50% και άνω, και χαμηλής Μόχλευσης (Low Geared), όταν είναι χαμηλότερο από 50%.

Το όριο του 50% δεν είναι τυχαίο — απομνημόνευσέ το

≥ 50% → η επιχείρηση είναι High Geared (υψηλής Μόχλευσης).
< 50% → η επιχείρηση είναι Low Geared (χαμηλής Μόχλευσης).

Αυτό το όριο είναι το πρώτο πράγμα που ελέγχεται σε κάθε ερμηνεία δείκτη Μόχλευσης.

Η λέξη-κλειδί για την κατανόηση και τη σημασία του όρου Μόχλευση (Gearing) είναι το ρίσκο.

Τα κεφάλαια που προέρχονται από δανειοδότες ενέχουν περισσότερους κινδύνους από αυτά που προέρχονται από τους ιδιοκτήτες/μετόχους της εταιρείας, αφού οι δανειοδότες θα πρέπει να αποπληρωθούν μαζί με τους τόκους, ανεξάρτητα από το αν η επιχείρηση δημιουργεί κέρδος.
Σε αντίθετη περίπτωση μπορούν ακόμα και να ωθήσουν την επιχείρηση σε πτώχευση, αν αυτή δεν είναι σε θέση να τους εξασφαλίσει το προσδοκώμενο εισόδημα ή να τους αποπληρώσει.
Τα κεφάλαια που προέρχονται από τους ιδιοκτήτες-μετόχους της εταιρείας είναι μακροχρόνια, δεν λήγουν σε προκαθορισμένο χρόνο και δεν επιβαρύνουν την επιχείρηση με τόκους.
Οι δανειοδότες μιας εταιρείας προβληματίζονται, πριν προχωρήσουν στον δανεισμό εταιρειών με υψηλή δανειακή επιβάρυνση, αφού αυτό είναι ένδειξη ότι ένα μεγάλο μέρος των κερδών θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την πληρωμή των τόκων.

Γιατί οι δανειστές πληρώνονται πρώτοι

Οι τόκοι και οι δόσεις δανείων οφείλονται ανεξάρτητα από το αν η επιχείρηση είναι κερδοφόρα ή ζημιογόνος — σε αντίθεση με το μέρισμα στους μετόχους, το οποίο η επιχείρηση μπορεί να αναβάλει ή να μειώσει. Γι' αυτό μια επιχείρηση με υψηλή Μόχλευση αναλαμβάνει μεγαλύτερο κίνδυνο: ο δανεισμός είναι μια σταθερή, νομικά δεσμευτική υποχρέωση.

Παράδειγμα: Δείκτης Μόχλευσης της Solid Plc

Μέσος δείκτης του κλάδου επιχειρήσεων για το 2025 / Industry average ratio for 2025: 12%

\text{Gearing ratio}_{2025} = \frac{80}{455+80} \times 100 = 14{,}95\%

\text{Gearing ratio}_{2024} = \frac{50}{370+50} \times 100 = 11{,}90\%

Σχόλια:

Ο δείκτης μόχλευσης της Solid Plc για το έτος 2025 είναι ελαφρώς μεγαλύτερος από τον μέσο δείκτη του κλάδου κατά 2,95% (14,95% - 12%).

Ο δείκτης μόχλευσης της Solid Plc έχει αυξηθεί κατά 3,05%, δηλαδή από 11,90% το 2024 σε 14,95% το 2025.

Αν και παρατηρείται μικρή αύξηση στη δανειακή επιβάρυνση (Μόχλευση), ο δείκτης μόχλευσης της Solid Plc παραμένει σε χαμηλά επίπεδα (κάτω από 50%), χωρίς να υπάρχει κίνδυνος πτώχευσης, εφόσον η εταιρεία είναι σε θέση να εξοφλήσει τις μακροχρόνιες της υποχρεώσεις (ομόλογα) μαζί με τους τόκους στη λήξη τους.

Μη συγχέεις τη σύγκριση με το απόλυτο επίπεδο

Η Solid Plc βρίσκεται πάνω από τον μέσο όρο του κλάδου (14,95% έναντι 12%) και ο δείκτης της αυξήθηκε μεταξύ 2024 και 2025 — όμως και τα δύο αυτά στοιχεία δεν σημαίνουν αυτόματα κίνδυνο. Το ουσιαστικό κριτήριο είναι αν το ποσοστό ξεπερνά το 50% (όριο High Geared): εδώ παραμένει πολύ χαμηλότερα, άρα η επιχείρηση εξακολουθεί να θεωρείται χαμηλής Μόχλευσης.