7.6 Δείκτες Δραστηριότητας – Activity Ratios 📦

Οι Δείκτες Δραστηριότητας (Activity Ratios), γνωστοί και ως Use of Assets, δείχνουν πόσο αποτελεσματικά μια επιχείρηση διαχειρίζεται τα περιουσιακά της στοιχεία (πόρους), με σκοπό τη δημιουργία πωλήσεων και τη διατήρηση ή αύξηση των ταμειακών εισροών.

Οι πιο γνωστοί δείκτες δραστηριότητας είναι:

Δείκτης Κυκλοφοριακής Ταχύτητας Αποθεμάτων (Inventory Turnover)
Μέση Περίοδος Είσπραξης (Average Collection Period)
Μέση Περίοδος Πληρωμής (Average Payment Period)

(i) Δείκτης Κυκλοφοριακής Ταχύτητας Αποθεμάτων (Inventory Turnover) 🔄

Ο τύπος του δείκτη, όταν εκφράζεται σε φορές, είναι:

\text{Δείκτης Κυκλοφοριακής Ταχύτητας Αποθεμάτων} = \frac{Κόστος \ Πωλήσεων}{Μέσος \ Όρος \ Αποθεμάτων} = \cdots \ φορές

\text{Inventory Turnover} = \frac{Cost \ of \ Sales}{Average \ Inventory} = \cdots \ times

όπου το Average Inventory (Μέσος Όρος Αποθεμάτων) υπολογίζεται ως:

Average \ inventory = \frac{Opening \ inventory + Closing \ inventory}{2}

Στην περίπτωση των αποθεμάτων είναι σωστό να χρησιμοποιείται ο μέσος όρος του αποθέματος (αρχικό απόθεμα + τελικό απόθεμα) / 2, γιατί το απόθεμα μεταβάλλεται συνεχώς μέσα στη χρήση και ο μέσος όρος δίνει μια πιο αντιπροσωπευτική εικόνα.

Αυτός ο δείκτης δείχνει πόσες φορές, κατά μέσο όρο, τον χρόνο ανακυκλώνονται (ανανεώνονται, πωλούνται, αντικαθίστανται) τα αποθέματα.

Γιατί είναι σημαντικός

Όσο πιο σύντομα πωλούνται τα εμπορεύματα (υψηλός δείκτης), τόσο πιο γρήγορα πραγματοποιείται το σχετικό κέρδος. Ένας υψηλός δείκτης δείχνει και υψηλές πωλήσεις.
Ένας χαμηλός δείκτης είναι ένδειξη ότι η επιχείρηση έχει υψηλά αποθέματα, δεσμεύοντας έτσι κεφάλαια που δεν χρησιμοποιούνται για την επίτευξη κέρδους, αυξάνοντας ταυτόχρονα τον κίνδυνο αυτά να χαλάσουν, να παλαιωθούν ή να βγουν εκτός μόδας.

Προσοχή στη φορά του κλάσματος

Ο δείκτης Κυκλοφοριακής Ταχύτητας Αποθεμάτων, όταν εκφράζεται σε φορές, έχει το Κόστος Πωλήσεων στον αριθμητή και το Μέσο Όρο Αποθεμάτων στον παρονομαστή. Ένας υψηλός αριθμός φορών σημαίνει ότι το απόθεμα ανανεώνεται συχνά — δηλαδή είναι θετικό για την επιχείρηση, σε αντίθεση με τους δείκτες ρευστότητας όπου συνήθως ο υψηλότερος δείκτης δεν είναι πάντα καλύτερος.

Έκφραση του δείκτη σε περίοδο (μέρες, βδομάδες ή μήνες) 📅

Αν θέλουμε να υπολογίσουμε τον δείκτη σε περίοδο (μέρες, βδομάδες ή μήνες), τότε ο πιο πάνω τύπος αντιστρέφεται και στη συνέχεια το αποτέλεσμα πολλαπλασιάζεται με την περίοδο του χρόνου (365 μέρες ή 52 βδομάδες ή 12 μήνες):

\text{Δείκτης Κυκλοφοριακής Ταχύτητας Αποθεμάτων} = \frac{Μέσος \ Όρος \ Αποθεμάτων}{Κόστος \ πωλήσεων} \times 365 = \cdots \ μέρες

\text{Inventory Turnover} = \frac{Average \ inventory}{Cost \ of \ Sales} \times 365 = \cdots \ days

Ένα γρήγορο παράδειγμα

Αν ο μέσος όρος των αποθεμάτων είναι €1.000 και το κόστος πωλήσεων είναι €10.000, τότε: $\left(\dfrac{1.000}{10.000}\right) \times 365 = 36{,}5$ μέρες, δηλαδή περίπου 37 μέρες. Αυτό σημαίνει ότι τα αποθέματα μένουν στην επιχείρηση, κατά μέσο όρο, 37 μέρες πριν να πουληθούν και αντικατασταθούν με καινούργια.

Πλήρες παράδειγμα – Εταιρεία Solid Plc

Σε φορές:

Έτος	Υπολογισμός	Αποτέλεσμα
2025	$\dfrac{560}{(27+50)/2}$	14,55 φορές
2024	$\dfrac{394}{(21+27)/2}$	16,42 φορές

Σε μέρες (365 ÷ φορές):

Έτος	Υπολογισμός	Αποτέλεσμα
2025	365 : 14,55	25 μέρες
2024	365 : 16,42	22 μέρες

Μέσος δείκτης του κλάδου επιχειρήσεων για το 2025 (Industry average ratio for 2025): 20 φορές (ή 365:20 = 18 μέρες).

Σχόλια ανάλυσης

Ο δείκτης Κυκλοφοριακής Ταχύτητας Αποθεμάτων της Solid Plc για το έτος 2025 είναι μεγαλύτερος από τον μέσο δείκτη του κλάδου κατά 7 μέρες (25 - 18). Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι η Solid Plc διατηρεί πολλά αποθέματα, δεσμεύοντας έτσι κεφάλαια που δεν χρησιμοποιούνται για την επίτευξη κέρδους, αυξάνοντας τον κίνδυνο αυτά να υποστούν φθορά ή να παλαιωθούν ή να καταστούν ξεπερασμένα από τεχνολογική ή εμπορική άποψη.

Ο δείκτης της Solid Plc έχει αυξηθεί κατά 3 μέρες, δηλαδή από 22 μέρες το 2024 σε 25 μέρες το 2025. Αυτό σημαίνει ότι το 2025 τα αποθέματα έμειναν στην επιχείρηση 25 μέρες πριν να πουληθούν και αντικατασταθούν με καινούργια, ενώ το 2024 έμειναν στην επιχείρηση περίπου 22 μέρες.

(ii) Μέση Περίοδος Είσπραξης (Average Collection Period) ⏳

\text{Μέση περίοδος είσπραξης} = \frac{Χρεώστες}{Πωλήσεις \ με \ πίστωση} \times 365 \ μέρες = \cdots \ μέρες

\text{Average collection period} = \frac{Trade \ receivables}{Credit \ sales} \times 365 \ days = \cdots \ days

Αυτός ο δείκτης δείχνει τον μέσο όρο ημερών που χρειάζεται μια εταιρεία να περιμένει μετά την πώληση για να εισπράξει τα χρήματά της από τους χρεώστες/πελάτες της.

Όσο πιο μικρή είναι αυτή η περίοδος, τόσο καλύτερο για την επιχείρηση. Αυτό σημαίνει ότι η επιχείρηση θα εισπράξει τις απαιτήσεις της σε σύντομο χρονικό διάστημα και θα έχει θετική επίδραση πάνω στις ταμειακές της ροές, μειώνοντας ταυτόχρονα την πιθανότητα για απώλειες από χρεώστες.
Όσο πιο μεγάλη είναι αυτή η περίοδος, σημαίνει ότι η επιχείρηση θα αργήσει να εισπράξει τις απαιτήσεις της από τους χρεώστες και θα έχει αρνητική επίδραση πάνω στις Ταμειακές της Ροές, αυξάνοντας ταυτόχρονα την πιθανότητα για απώλειες από χρεώστες.

Παράδειγμα – Εταιρεία Solid Plc

Έτος	Υπολογισμός	Αποτέλεσμα
2025	$\dfrac{100 \times 365}{400^{*}}$	91,25 ≈ 91 μέρες
2024	$\dfrac{58 \times 365}{300^{*}}$	70,57 ≈ 71 μέρες

* Οι πωλήσεις με πίστωση (credit sales) υπολογίστηκαν ως: 800 x 50% για το 2025, και 600 x 50% για το 2024 (δηλαδή το 50% των συνολικών πωλήσεων θεωρήθηκε ότι έγινε με πίστωση).

Μέσος δείκτης του κλάδου επιχειρήσεων για το 2025 (Industry average ratio for 2025): 75 μέρες.

Σχόλια ανάλυσης

Ο δείκτης μέσης περιόδου είσπραξης της Solid Plc για το έτος 2025 είναι μεγαλύτερος από τον μέσο δείκτη του κλάδου κατά 16 μέρες (91 - 75).

Ο δείκτης μέσης περιόδου είσπραξης της Solid Plc έχει αυξηθεί κατά 20 μέρες, δηλαδή οι πελάτες από 71 μέρες το 2024 χρειάζονται 91 μέρες το 2025 για να εξοφλήσουν τις υποχρεώσεις τους.

Τι μπορεί να σημαίνει η αύξηση των ημερών είσπραξης

Η αύξηση των ημερών εξόφλησης χρεωστών ίσως να οφείλεται σε αλλαγή στις συνθήκες αγοράς, στην αύξηση του ανταγωνισμού, στην προσπάθεια αύξησης των πωλήσεων, ή μπορεί η επιχείρηση να γίνεται πιο χαλαρή όσον αφορά την περίοδο εξόφλησης από τους χρεώστες, με αποτέλεσμα να επιδεινώνεται η ρευστότητα της επιχείρησης. Επιπλέον, όταν οι χρεώστες δεν πληρώνουν έγκαιρα, αυξάνεται ο κίνδυνος να δημιουργηθούν απώλειες από χρεώστες.

(iii) Μέση Περίοδος Πληρωμής (Average Payment Period) 💳

\text{Μέση περίοδος πληρωμής} = \frac{Πιστωτές}{Αγορές \ με \ πίστωση} \times 365 \ μέρες = \cdots \ μέρες

\text{Average payment period} = \frac{Trade \ payables}{Credit \ purchases} \times 365 \ days = \cdots \ days

Αυτός ο δείκτης δείχνει τον μέσο όρο ημερών που χρειάζεται η επιχείρηση για να πληρώσει τους προμηθευτές της (πιστωτές).

Όσο πιο μεγάλη είναι αυτή η περίοδος, τόσο το καλύτερο για την επιχείρηση. Αυτό σημαίνει ότι η επιχείρηση θα έχει στη διάθεσή της τα χρήματα για περισσότερο καιρό. Στις περιπτώσεις όμως που αυτή η περίοδος είναι πολύ μεγάλη, δημιουργείται κίνδυνος οι προμηθευτές να αποσύρουν τις πιστωτικές διευκολύνσεις τους ή να μην παραχωρούν εμπορικές εκπτώσεις. Ακόμη μπορεί η επιχείρηση να χάσει την αξιοπιστία της προς τους πιστωτές της, με αποτέλεσμα να απαιτούν να πληρώνονται με προκαταβολή/μετρητά.
Όσο πιο μικρή είναι αυτή η περίοδος, σημαίνει ότι η επιχείρηση αποπληρώνει γρήγορα τις υποχρεώσεις της προς τους προμηθευτές, κάτι που μπορεί να ενισχύσει τις σχέσεις με τους προμηθευτές και να διαπραγματεύεται καλύτερους όρους ή εκπτώσεις, αλλά να περιορίσει τη ρευστότητά της.

Ο δείκτης πληρωμής έχει αντίστροφη λογική από τον δείκτη είσπραξης

Στη Μέση Περίοδο Είσπραξης η μικρότερη περίοδος είναι καλύτερη για την επιχείρηση. Στη Μέση Περίοδο Πληρωμής όμως, η μεγαλύτερη περίοδος είναι γενικά καλύτερη, αφού η επιχείρηση κρατά τα χρήματά της περισσότερο καιρό. Είναι εύκολο να μπερδευτούν οι δύο δείκτες, γι' αυτό πρέπει να θυμόμαστε ποιος αφορά τους χρεώστες (πελάτες) και ποιος τους πιστωτές (προμηθευτές).

Παράδειγμα – Εταιρεία Solid Plc

Έτος	Υπολογισμός	Αποτέλεσμα
2025	$\dfrac{90 \times 365}{583}$	56,35 ≈ 56 μέρες
2024	$\dfrac{45 \times 365}{400}$	41,06 ≈ 41 μέρες

Μέσος δείκτης του κλάδου επιχειρήσεων για το 2025 (Industry average ratio for 2025): 50 μέρες.

Σχόλια ανάλυσης

Ο δείκτης μέσης περιόδου πληρωμής της Solid Plc για το έτος 2025 είναι μεγαλύτερος από τον μέσο δείκτη του κλάδου κατά 6 μέρες (56 - 50).

Ο δείκτης μέσης περιόδου πληρωμής της Solid Plc έχει αυξηθεί κατά 15 μέρες, δηλαδή η επιχείρηση από 41 μέρες (το 2024) χρειάζεται 56 μέρες (το 2025), για να εξοφλήσει τις υποχρεώσεις της προς τους προμηθευτές, το οποίο είναι προς όφελός της, όσον αφορά τη ρευστότητά της.

Δύο πιθανές αιτίες για την ίδια αύξηση

Η αύξηση των ημερών εξόφλησης πιστωτών μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι η επιχείρηση έχει διεκδικήσει και κερδίσει καλύτερους όρους εξόφλησης των οφειλών της — κάτι θετικό. Όμως, μπορεί επίσης να οφείλεται στην αδυναμία της επιχείρησης να πληρώσει λόγω έλλειψης ρευστότητας — κάτι αρνητικό. Ο ίδιος αριθμός, λοιπόν, μπορεί να κρύβει δύο εντελώς διαφορετικές καταστάσεις, γι' αυτό ο αναλυτής πρέπει να εξετάζει και άλλα στοιχεία της επιχείρησης πριν βγάλει συμπέρασμα.

Αν μια επιχείρηση καθυστερεί την εξόφληση των υποχρεώσεών της, θα έχει σαν αποτέλεσμα οι προμηθευτές να αποσύρουν τις πιστωτικές τους διευκολύνσεις και να απαιτούν μελλοντικά από την επιχείρηση να πληρώνει τις μελλοντικές της παραγγελίες με μετρητά/προκαταβολή.