6.2 Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες (Έμμεση μέθοδος) 💵
Παρουσίαση Λειτουργικών Δραστηριοτήτων
Υπάρχουν δύο τρόποι παρουσίασης των λειτουργικών δραστηριοτήτων στην Κατάσταση Ταμειακών Ροών (Statement of Cash Flow):
- Η έμμεση μέθοδος (indirect method), η οποία αποβλέπει στη μετατροπή των καθαρών κερδών σε ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες.
- Η άμεση μέθοδος (direct method), στην οποία αναφέρονται όλες οι βασικές κατηγορίες εισπράξεων και πληρωμών από λειτουργικές δραστηριότητες.
Για τον σκοπό του παρόντος βιβλίου, θα εξετάσουμε μόνο την έμμεση μέθοδο (indirect method).
Και οι δύο μέθοδοι (άμεση και έμμεση) καταλήγουν στο ίδιο ποσό για τις «Καθαρές Ταμειακές Ροές από Λειτουργικές Δραστηριότητες» (Net Cash Flow from Operating Activities). Διαφέρουν μόνο στον τρόπο υπολογισμού - η έμμεση μέθοδος ξεκινά από το κέρδος και το προσαρμόζει, ενώ η άμεση μέθοδος καταγράφει απευθείας τις εισπράξεις και πληρωμές.
Γιατί χρειάζεται προσαρμογή του κέρδους
➢ Οι Ταμειακές Ροές είναι αντικειμενικές (δείχνουν την πραγματική ροή μετρητών), σε αντίθεση με τον υπολογισμό του κέρδους που είναι υποκειμενικός και βασίζεται σε υποθέσεις.
➢ Για τον υπολογισμό του κέρδους λαμβάνονται υπόψη στοιχεία που δεν αφορούν σε Ταμειακές Ροές, όπως για παράδειγμα οι αποσβέσεις στοιχείων Μη Κυκλοφοριακού Ενεργητικού.
➢ Δημιουργείται λοιπόν η ανάγκη προσαρμογής μεταξύ κερδών πριν τη φορολογία, όπως αναφέρονται στο SOPL, και Ταμειακών Ροών από λειτουργικές δραστηριότητες.
Μια επιχείρηση μπορεί να εμφανίζει μεγάλο κέρδος στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης και ταυτόχρονα να αντιμετωπίζει πρόβλημα ρευστότητας, επειδή μεγάλο μέρος των πωλήσεων δεν έχει ακόμη εισπραχθεί σε μετρητά. Γι' αυτό η Κατάσταση Ταμειακών Ροών είναι εξίσου σημαντική με την Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης.
Proforma - Reconciliation between profit before tax and cash generated from operations
Η προσαρμογή του κέρδους πριν τη φορολογία σε ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες ακολουθεί το εξής υπόδειγμα (proforma):
| Cash Flows from Operating Activities | € |
|---|---|
| Profit before tax | X |
| Add Finance cost (for the year) | X |
| Less Investment income (for the year) | (X) |
| Add Depreciation charge | X |
| (Profit) / Loss on disposal of non-current assets | (X)/X |
| Operating cash flow before working capital changes | X |
| (Increase)/decrease in inventories | (X)/X |
| (Increase)/decrease in trade and other receivables | (X)/X |
| Increase/(decrease) in trade and other payables | X/(X) |
| Cash generated from operations | X |
| Less interest paid | (X) |
| Less income tax paid | (X) |
| Net Cash Flow from Operating Activities | X |
Πρόσεξε ότι το proforma έχει δύο διακριτά «σύνολα»: το «Operating cash flow before working capital changes» (μετά τις προσαρμογές για μη ταμειακά στοιχεία) και το «Cash generated from operations» (μετά και τις προσαρμογές για μεταβολές κεφαλαίου κίνησης). Οι τόκοι που πληρώθηκαν και ο φόρος εισοδήματος που πληρώθηκε αφαιρούνται μόνο στο τέλος, μετά το «Cash generated from operations».
Ανάλυση των προσαρμογών
Finance cost (κόστος χρηματοδότησης π.χ. τόκοι) - Add
Οι τόκοι που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους είχαν αφαιρεθεί στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης (SOPL), ανεξαρτήτως της πληρωμής τους (accrual basis), άρα προστίθενται στην κατάσταση Ταμειακών Ροών γιατί δεν αφορούν σε Ταμειακές Ροές.
Οι τόκοι που πράγματι πληρώθηκαν αφαιρούνται στη συνέχεια από τις ροές μετρητών από λειτουργικές δραστηριότητες (cash generated from operations).
Investment income (έσοδα από επενδύσεις) - Less
Δεν αποτελούν μέρος των λειτουργικών δραστηριοτήτων και για αυτό αφαιρούνται.
Οι εισπράξεις εσόδων από επενδύσεις προστίθενται αργότερα στην κατηγορία των Επενδυτικών Δραστηριοτήτων.
Depreciation (αποσβέσεις) - Add
Οι αποσβέσεις είχαν αφαιρεθεί στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης (SOPL), εφόσον αποτελούν έξοδο της επιχείρησης και μειώνουν το κέρδος, αλλά προστίθενται στην κατάσταση Ταμειακών Ροών, γιατί η απόσβεση είναι ένα έξοδο που δεν πληρώνεται με μετρητά (non-cash expense).
Profit on disposal of non-current assets (κέρδος από την πώληση στοιχείων πάγιου ενεργητικού) - Less
Το κέρδος από την πώληση στοιχείων πάγιου ενεργητικού είχε προστεθεί στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης (SOPL), εφόσον αυξάνει το κέρδος. Αφαιρείται όμως στην κατάσταση Ταμειακών Ροών, γιατί δεν αφορά ταμειακές ροές.
Loss on disposal of non-current assets (ζημιά από την πώληση στοιχείων πάγιου ενεργητικού) - Add
Η ζημιά από την πώληση στοιχείων πάγιου ενεργητικού είχε αφαιρεθεί στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης (SOPL), εφόσον μειώνει το κέρδος. Προστίθεται όμως στην Κατάσταση Ταμειακών Ροών, γιατί δεν αφορά σε Ταμειακές Ροές.
Η είσπραξη χρημάτων από την πώληση των περιουσιακών στοιχείων παρουσιάζεται ως ταμειακή εισροή στις Επενδυτικές Δραστηριότητες.
Το κέρδος ή η ζημιά από την πώληση παγίου δεν είναι ταμειακή ροή - είναι μόνο η λογιστική διαφορά μεταξύ της τιμής πώλησης και της λογιστικής αξίας του παγίου. Γι' αυτό αφαιρείται (αν είναι κέρδος) ή προστίθεται (αν είναι ζημιά) στις λειτουργικές δραστηριότητες. Η πραγματική είσπραξη μετρητών από την πώληση εμφανίζεται ξεχωριστά, στις Επενδυτικές Δραστηριότητες.
Increase in inventories (αύξηση αποθεμάτων) - Less / Decrease in inventories (μείωση αποθεμάτων) - Add
Η αύξηση αποθεμάτων αφαιρείται, αφού είχε ως αποτέλεσμα μείωση στα μετρητά λόγω αγοράς νέων αποθεμάτων.
Η μείωση αποθεμάτων προστίθεται, αφού η μείωση των αποθεμάτων προέρχεται συνήθως από αύξηση των πωλήσεων και επομένως των μετρητών.
Increase in trade and other receivables (αύξηση χρεωστών) - Less / Decrease in trade and other receivables (μείωση χρεωστών) - Add
Η αύξηση χρεωστών αφαιρείται, επειδή αυτό είναι ένα μέρος του κέρδους που δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μετρητά. Οι πωλήσεις έχουν πραγματοποιηθεί, αλλά δεν έχει γίνει ακόμα η πληρωμή από τους πελάτες. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση αύξησης άλλων ανείσπρακτων εσόδων (other receivables). Η αύξηση των προπληρωμένων εξόδων μειώνει τα μετρητά, εφόσον τα έξοδα πληρώνονται πριν ακόμα πραγματοποιηθούν.
Η μείωση χρεωστών προστίθεται, αφού είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση μετρητών, καθώς οι πελάτες έχουν ξοφλήσει ποσά που προέρχονται από πωλήσεις προηγούμενων ετών. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση μείωσης άλλων ανείσπρακτων εσόδων (other receivables). Η μείωση των προπληρωμένων εξόδων αυξάνει τα διαθέσιμα μετρητά, εφόσον τα έξοδα δεν πληρώνονται πριν ακόμα πραγματοποιηθούν.
Increase in trade and other payables (αύξηση πιστωτών) - Add / Decrease in trade and other payables (μείωση πιστωτών) - Less
Η αύξηση πιστωτών προστίθεται, αφού είχε ως αποτέλεσμα την αναβολή πληρωμών και επομένως δεν υπήρχε εκροή μετρητών. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση αύξησης των οφειλόμενων εξόδων. Η αύξηση των προεισπραγμένων εσόδων αυξάνει τα μετρητά, εφόσον η εταιρεία εισπράττει μετρητά προκαταβολικά πριν την πραγματοποίηση των εσόδων.
Η μείωση πιστωτών αφαιρείται, αφού είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση στα μετρητά, λόγω αποπληρωμής προμηθευτών ή άλλων πιστωτών που προέρχονται από τα προηγούμενα χρόνια. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση μείωσης των οφειλόμενων εξόδων. Η μείωση των προεισπραγμένων εσόδων δείχνει ότι πραγματοποιήθηκαν τα έσοδα για τα οποία η εταιρεία είχε εισπράξει μετρητά προκαταβολικά.
Στις προσαρμογές κεφαλαίου κίνησης υπάρχει ένα απλό μοτίβο: η αύξηση ενός στοιχείου ενεργητικού (αποθέματα, χρεώστες) πάντα αφαιρείται, ενώ η αύξηση ενός στοιχείου υποχρέωσης (πιστωτές) πάντα προστίθεται. Η μείωση κάνει το αντίθετο. Αν το θυμάσαι έτσι, δεν χρειάζεται να απομνημονεύσεις κάθε γραμμή ξεχωριστά.
Παράδειγμα 1
Η Star Ltd είχε κέρδος πριν τη φορολογία (profit before tax) για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2024 €1.700, μετά την αφαίρεση €1.300 για αποσβέσεις (depreciation) και μετά την πραγματοποίηση κέρδους από την πώληση ενός φορτηγού (motor van) €240. Ο φόρος (tax) που πληρώθηκε κατά τη διάρκεια του έτους ανήλθε σε €150.
Η Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of Financial Position) παρουσιάζει τα ακόλουθα στοιχεία:
| 2024 € | 2023 € | |
|---|---|---|
| Αποθέματα (Inventories) | 1.172 | 1.526 |
| Χρεώστες (Trade receivables) | 2.042 | 1.178 |
| Πιστωτές (Trade payables) | 886 | 2.862 |
Ζητείται: Να υπολογιστούν οι καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες (net cash flow from operating activities) για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2024.
Λύση
| Cash Flow from Operating Activities | € |
|---|---|
| Profit before tax | 1.700 |
| Add Depreciation charge | 1.300 |
| Less Profit on sale of motor van | (240) |
| Operating cash flow before working capital changes | 2.760 |
| Add decrease in inventories | 354 |
| Less increase in trade receivables | (864) |
| Less decrease in trade payables | (1.976) |
| Cash generated from operations | 274 |
| Less Income tax paid | (150) |
| Net Cash Flow from Operating Activities | 124 |
Οι μεταβολές υπολογίζονται πάντα ως 2024 μείον 2023. Τα αποθέματα μειώθηκαν από €1.526 σε €1.172, δηλαδή μείωση €354 (άρα «Add»). Οι χρεώστες αυξήθηκαν από €1.178 σε €2.042, δηλαδή αύξηση €864 (άρα «Less»). Οι πιστωτές μειώθηκαν από €2.862 σε €886, δηλαδή μείωση €1.976 (άρα «Less»), ακολουθώντας ακριβώς τον κανόνα που περιγράφηκε πιο πάνω.