5.4 Κατάσταση Ιδίων Κεφαλαίων - Statement of Changes in Equity 📊
Η Κατάσταση Ιδίων Κεφαλαίων (Statement of Changes in Equity, SOCE) δείχνει πόσο έχουν μεταβληθεί τα ίδια κεφάλαια μιας επιχείρησης για μια περίοδο και από πού προέκυψε αυτή η μεταβολή.
Τα ίδια κεφάλαια είναι γνωστά και ως καθαρή θέση. Η καθαρή θέση μιας επιχείρησης είναι η διαφορά μεταξύ της αξίας του ενεργητικού (περιουσιακών στοιχείων) και των υποχρεώσεων για μια περίοδο:
Δηλαδή, τα ίδια κεφάλαια είναι ό,τι ανήκει στους μετόχους μετά την αφαίρεση όλων των υποχρεώσεων.
Τα ίδια κεφάλαια περιλαμβάνουν το μετοχικό κεφάλαιο (share capital) και τα αποθεματικά (reserves):
- Μετοχικό κεφάλαιο: αναφέρεται στα χρήματα που εισέφεραν οι μέτοχοι για να δημιουργηθεί η εταιρεία, καθώς και στα επιπλέον χρήματα που συνέχισαν να εισφέρουν στην εταιρεία (αύξηση κεφαλαίου).
- Αποθεματικά: περιλαμβάνουν τα πλεονάσματα που συσσωρεύει η εταιρεία, είτε από κέρδη που παρακρατεί για επανεπένδυση και δεν τα διανέμει στους μετόχους υπό τη μορφή μερισμάτων, είτε από άλλες πηγές, όπως η έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο.
Τι περιέχει η Κατάσταση Ιδίων Κεφαλαίων 📋
Η Κατάσταση Ιδίων Κεφαλαίων περιέχει:
- Τα υπόλοιπα ιδίων κεφαλαίων (μετοχικό κεφάλαιο και αποθεματικά) στην αρχή της περιόδου.
- Τα γεγονότα (αίτια) που οδήγησαν σε αύξηση ή μείωση των υπολοίπων του μετοχικού κεφαλαίου και των αποθεμάτων στη διάρκεια της περιόδου. Για παράδειγμα:
- Κέρδη μετά από φόρους για το έτος (profit for the year)
- Πληρωμές μερισμάτων στους μετόχους (dividends)
- Μεταβολές στο μετοχικό κεφάλαιο (share capital) και τα αποθεματικά (reserves)
- Τα νέα (προσαρμοσμένα) υπόλοιπα ιδίων κεφαλαίων στο τέλος της χρήσης.
Σε μια δημόσια μετοχική εταιρεία τα ίδια κεφάλαια δεν είναι ένα απλό ποσό όπως το κεφάλαιο μιας ατομικής επιχείρησης — αποτελούνται από πολλές ξεχωριστές στήλες (μετοχικό κεφάλαιο, διάφορα αποθεματικά, κέρδη εις νέο). Η SOCE είναι η μόνη κατάσταση που δείχνει αναλυτικά πώς μεταβλήθηκε η κάθε στήλη ξεχωριστά μέσα στη χρήση.
Η μορφή (πρότυπο) της Κατάστασης Ιδίων Κεφαλαίων 🧾
Η Κατάσταση Ιδίων Κεφαλαίων παρουσιάζεται σε μορφή πίνακα, με τις κατηγορίες ιδίων κεφαλαίων σε στήλες και τα γεγονότα της περιόδου σε γραμμές. Οι στήλες χωρίζονται σε τρεις μεγάλες ενότητες: μετοχικό κεφάλαιο (Share capital), κεφαλαιουχικά αποθεματικά (Capital reserves) και αποθεματικά εσόδων (Revenue reserves).
Statement of Changes in Equity for ABC for the year ended 31 December 20XX
| Ordinary share capital | Irredeemable preference share capital | Share premium | Revaluation reserve | General reserve | Retained earnings | Total | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Balances at 1 January | X | X | X | X | X | X | X |
| Ordinary shares issued | X | X | X | ||||
| Irredeemable preference shares issued | X | X | |||||
| Revaluation surplus | X | X | |||||
| Transfer to General reserve | X | (X) | --- | ||||
| Profit for the year | X | X | |||||
| Dividends | (X) | (X) | |||||
| Balances at 31 December | X | X | X | X | X | X | X |
Η μεταφορά στο γενικό αποθεματικό δεν είναι νέο έσοδο ή κέρδος — είναι απλώς μετακίνηση ποσού από τα κέρδη εις νέο (Retained earnings) προς το γενικό αποθεματικό (General reserve). Γι' αυτό στη στήλη «Total» η μεταβολή είναι μηδενική (---): ό,τι προστίθεται στη μία στήλη αφαιρείται ακριβώς από την άλλη.
Παράδειγμα 1: BrightTech Limited Liability Company 💡
Η εταιρεία BrightTech Limited Liability Company έχει τα ακόλουθα υπόλοιπα στην 1η Ιανουαρίου 2024, σε σχέση με τα ίδια κεφάλαιά της:
| € | |
|---|---|
| 100.000 Ordinary shares of €2 each | 200.000 |
| Share premium | 40.000 |
| Revaluation reserve | 20.000 |
| General reserve | 30.000 |
| Retained earnings | 60.000 |
Κατά τη διάρκεια του έτους, έλαβαν χώρα τα ακόλουθα γεγονότα:
- Έγινε δημόσια έκδοση 150.000 κοινών μετοχών (ordinary shares) σε τιμή €2,20 η καθεμιά. Η έκδοση καλύφθηκε πλήρως.
- Η γη επανεκτιμήθηκε (revalued) κατά €15.000.
- Ποσό €10.000 μεταφέρθηκε στο γενικό αποθεματικό (general reserve).
- Το κέρδος της χρήσης ήταν €50.000.
- Η εταιρεία πλήρωσε μερίσματα €0,10 ανά μετοχή επί των κοινών μετοχών. Όλες οι μετοχές στο τέλος της χρήσης ήταν δικαιούχες μερίσματος.
Ζητείται: Να καταρτιστεί η Κατάσταση Ιδίων Κεφαλαίων (Statement of Changes in Equity) για τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2024.
Λύση — Βήμα προς βήμα 🔍
Υπόλοιπα 1ης Ιανουαρίου 2024
Καταχωρούνται τα υπόλοιπα στην αρχή της χρήσης, όπως δίνονται στην εκφώνηση.
| Ordinary Share Capital € | Share Premium € | Revaluation Reserve € | General Reserve € | Retained Earnings € | Total € | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Balances at 1 January | 200.000 | 40.000 | 20.000 | 30.000 | 60.000 | 350.000 |
1. Έκδοση μετοχών (Issue of shares)
Η SOCE δείχνει την αξία των μετοχών που εκδόθηκαν κατά τη διάρκεια της χρήσης. Εκδόθηκαν 150.000 κοινές μετοχές ονομαστικής αξίας €2 σε τιμή έκδοσης €2,20, δηλαδή με premium (υπέρ το άρτιο) €0,20 ανά μετοχή.
Τιμή έκδοσης = ονομαστική αξία + premium. Στο παράδειγμα: €2,00 (ονομαστική) + €0,20 (premium) = €2,20 (τιμή έκδοσης).
Το ημερολογιακό άρθρο (journal entry) είναι:
| JOURNAL | DR € | CR € |
|---|---|---|
| Bank | 375.000 | |
| Ordinary share capital (150.000 x €2) | 300.000 | |
| Share premium (150.000 x €0,2) | 75.000 |
| Ordinary Share Capital € | Share Premium € | Revaluation Reserve € | General Reserve € | Retained Earnings € | Total € | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Balances at 1 January | 200.000 | 40.000 | 20.000 | 30.000 | 60.000 | 350.000 |
| Shares issued | 300.000 | 75.000 | 375.000 |
2. Αποθεματικό επανεκτίμησης (Revaluation reserve)
Το αποθεματικό επανεκτίμησης προκύπτει όταν μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία (non-current assets) επανεκτιμώνται προς τα πάνω. Κατά τη διάρκεια της χρήσης, η γη επανεκτιμήθηκε και παρουσίασε αύξηση €15.000.
| JOURNAL | DR € | CR € |
|---|---|---|
| Land | 15.000 | |
| Revaluation reserve | 15.000 |
| Ordinary Share Capital € | Share Premium € | Revaluation Reserve € | General Reserve € | Retained Earnings € | Total € | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Balances at 1 January | 200.000 | 40.000 | 20.000 | 30.000 | 60.000 | 350.000 |
| Shares issued | 300.000 | 75.000 | 375.000 | |||
| Land revaluation | 15.000 | 15.000 |
3. Γενικό αποθεματικό (General reserve)
Το γενικό αποθεματικό αντιπροσωπεύει μεταφορές από τα κέρδη εις νέο (retained earnings) σε έναν λογαριασμό, ώστε να δηλωθεί ότι μέρος των προηγούμενων κερδών μπορεί να χρειαστεί στο μέλλον για τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων, όπως η αντικατάσταση μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων.
Κατά τη διάρκεια της χρήσης, ποσό €10.000 μεταφέρθηκε στο γενικό αποθεματικό.
| JOURNAL | DR € | CR € |
|---|---|---|
| Retained earnings | 10.000 | |
| General reserve | 10.000 |
| Ordinary Share Capital € | Share Premium € | Revaluation Reserve € | General Reserve € | Retained Earnings € | Total € | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Balances at 1 January | 200.000 | 40.000 | 20.000 | 30.000 | 60.000 | 350.000 |
| Shares issued | 300.000 | 75.000 | 375.000 | |||
| Land revaluation | 15.000 | 15.000 | ||||
| Transfer to General reserve | 10.000 | (10.000) | ---- |
4. Κέρδος της χρήσης (Profit for the year)
Το κέρδος της χρήσης προστίθεται στα ήδη υπάρχοντα κέρδη υπό τον τίτλο «Retained earnings» (κέρδη εις νέο). Τα κέρδη εις νέο αντιπροσωπεύουν τα αδιανέμητα κέρδη που κέρδισε η επιχείρηση σε προηγούμενες χρήσεις, δηλαδή €60.000. Η εταιρεία πραγματοποίησε κέρδος χρήσης €50.000.
| Ordinary Share Capital € | Share Premium € | Revaluation Reserve € | General Reserve € | Retained Earnings € | Total € | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Balances at 1 January | 200.000 | 40.000 | 20.000 | 30.000 | 60.000 | 350.000 |
| Shares issued | 300.000 | 75.000 | 375.000 | |||
| Land revaluation | 15.000 | 15.000 | ||||
| Transfer to General reserve | 10.000 | (10.000) | ---- | |||
| Profit for the year | 50.000 | 50.000 |
5. Μερίσματα (Dividends)
Τα μερίσματα αντιπροσωπεύουν μια ανάληψη κέρδους από την εταιρεία και συνεπώς μειώνουν την αξία των ιδίων κεφαλαίων. Η εταιρεία πλήρωσε μερίσματα €0,10 ανά μετοχή επί των κοινών μετοχών.
Αριθμός κοινών μετοχών στο τέλος της χρήσης: 100.000 (υπόλοιπο) + 150.000 (δημόσια έκδοση) = 250.000 κοινές μετοχές.
Μερίσματα = 250.000 x €0,10 = €25.000
| JOURNAL | DR € | CR € |
|---|---|---|
| Dividends/ Retained earnings | 25.000 | |
| Bank | 25.000 |
| Ordinary Share Capital € | Share Premium € | Revaluation Reserve € | General Reserve € | Retained Earnings € | Total € | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Balances at 1 January | 200.000 | 40.000 | 20.000 | 30.000 | 60.000 | 350.000 |
| Shares issued | 300.000 | 75.000 | 375.000 | |||
| Land revaluation | 15.000 | 15.000 | ||||
| Transfer to General reserve | 10.000 | (10.000) | ---- | |||
| Profit for the year | 50.000 | 50.000 | ||||
| Dividends paid | (25.000) | (25.000) |
Υπόλοιπα 31ης Δεκεμβρίου 2024 (τελικός πίνακας)
Τα υπόλοιπα στο τέλος της χρήσης αντιπροσωπεύουν τα σύνολα κάθε στήλης στο τέλος της χρήσης. Αυτή η γραμμή πρέπει να ισούται με το σύνολο της στήλης «Total».
| Ordinary Share Capital € | Share Premium € | Revaluation Reserve € | General Reserve € | Retained Earnings € | Total € | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Balances at 1 January | 200.000 | 40.000 | 20.000 | 30.000 | 60.000 | 350.000 |
| Shares issued | 300.000 | 75.000 | 375.000 | |||
| Land revaluation | 15.000 | 15.000 | ||||
| Transfer to General reserve | 10.000 | (10.000) | ---- | |||
| Profit for the year | 50.000 | 50.000 | ||||
| Dividends paid | (25.000) | (25.000) | ||||
| Balances at 31 December | 500.000 | 115.000 | 35.000 | 40.000 | 75.000 | 765.000 |
Η στήλη «Total» είναι το άθροισμα της κάθε γραμμής και αντιστοιχεί στο σύνολο του τμήματος ιδίων κεφαλαίων της Κατάστασης Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of Financial Position). Αν τα δύο ποσά δεν συμφωνούν, υπάρχει λάθος σε κάποιο από τα βήματα.