5.3 Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης – Statement of Profit or Loss 📊
Η Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης (Statement of Profit or Loss) μιας δημόσιας μετοχικής εταιρείας περιορισμένης ευθύνης παρουσιάζεται σε συγκεκριμένη μορφή (proforma), με ανάλυση βάσει της λειτουργίας του εξόδου (analysis by function of expense).
Σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, τα έξοδα/δαπάνες της εταιρείας χωρίζονται στις εξής τέσσερις κατηγορίες:
- Α) Κόστος Πωλήσεων (Cost of Sales)
- Β) Κόστος Διανομής (Distribution costs)
- Γ) Έξοδα Διοίκησης (Administration expenses)
- Δ) Κόστος Χρηματοδότησης (Finance cost)
Α) Κόστος Πωλήσεων (Cost of Sales) 🏭
Το κόστος πωλήσεων αφαιρείται από τις πωλήσεις (έσοδα) για να προκύψει το μικτό κέρδος (gross profit) της λογιστικής περιόδου.
Περιλαμβάνει τα ίδια στοιχεία με αυτά του κόστους πωλήσεων μιας ατομικής επιχείρησης (sole trader), μαζί με ορισμένα έξοδα που μπορούν να κατανεμηθούν και να επιμεριστούν στο κόστος παραγωγής του προϊόντος (cost of production), όπως αυτό αναλύθηκε στο κεφάλαιο 3 «Βιομηχανικές Επιχειρήσεις».
Το κόστος πωλήσεων υπολογίζεται ως εξής:
| Στοιχείο | Λειτουργία |
|---|---|
| Αρχικό απόθεμα (Opening inventory) | Προσθέτεται |
| Αγορές (Purchases)* | Προσθέτεται |
| Μείον: Εκπτώσεις/Επιστροφές αγορών (Less: purchases returns) | Αφαιρείται |
| Πλέον: Έξοδα μεταφοράς εισαγόμενων εμπορευμάτων (Plus: carriage inwards) | Προσθέτεται |
| Μείον: Τελικό απόθεμα (Less: closing inventory) | Αφαιρείται |
Στην περίπτωση μιας βιομηχανικής (μεταποιητικής) επιχείρησης, στη θέση των «Αγορών» χρησιμοποιείται το κόστος παραγωγής (production cost) — δηλαδή το κόστος που η ίδια η επιχείρηση δαπάνησε για να παράξει τα προϊόντα της, αντί να τα αγοράσει έτοιμα.
Β) Κόστος Διανομής (Distribution costs) 🚚
Το κόστος που περιλαμβάνεται σε αυτή την κατηγορία δαπανών σχετίζεται με τη μεταφορά του τελικού προϊόντος στον πελάτη (Distribution), καθώς και με τα έξοδα πώλησης και μάρκετινγκ (sales and marketing costs).
Παραδείγματα δαπανών κόστους διανομής:
- Μισθοί προσωπικού μάρκετινγκ και διανομής (Wages of marketing and distribution staff)
- Μισθοί προσωπικού αποθήκης (Warehouse wages)
- Αποσβέσεις αποθήκης (Warehouse depreciation)
- Προμήθειες πωλήσεων (Sales commission)
- Έξοδα μάρκετινγκ, όπως διαφήμιση και προώθηση (Marketing costs, such as advertising and promotion)
- Έξοδα και αποσβέσεις οχημάτων που χρησιμοποιούνται για διανομή (Expenses and depreciation of motor vehicles used for distribution)
- Ζημιά/(κέρδος) από διάθεση οχημάτων διανομής (Loss/(profit) on disposal of delivery vans)
- Κόστος αποθήκευσης (Storage costs)
- Έξοδα μεταφοράς εξαγόμενων εμπορευμάτων (Carriage outwards)
Παραδείγματα δαπανών κόστους διανομής, αναλυτικότερα (όπως αναφέρονται στο κεφάλαιο): το κόστος αποθήκευσης των προϊόντων (storage costs), το κόστος συσκευασίας και παράδοσης των προϊόντων (packing and delivery), η απόσβεση και το κόστος λειτουργίας των οχημάτων παράδοσης (depreciation and running costs of the delivery vehicles), καθώς και οι μισθοί προσωπικού (wages of staff) που συμμετέχει στη διαδικασία διανομής.
Ορισμένες δαπάνες κατανέμονται εξ ολοκλήρου στο κόστος διανομής, ενώ άλλες ενδέχεται να χρειαστεί να επιμεριστούν μεταξύ των εξής: κόστος πωλήσεων, έξοδα διανομής και έξοδα διοίκησης. Ο μαθητής πρέπει να προσέχει ότι μια δαπάνη δεν ανήκει πάντα αποκλειστικά σε μία κατηγορία.
Γ) Έξοδα Διοίκησης (Administration expenses) 🏢
Στα έξοδα διοίκησης περιλαμβάνονται όλα τα έξοδα που δεν συμπεριλαμβάνονται στο κόστος πωλήσεων ή στο κόστος διανομής.
Παραδείγματα δαπανών διοίκησης:
- Μισθοί διοίκησης (Administration salaries)
- Αμοιβές διευθυντών (Directors' remuneration)
- Αμοιβές ελεγκτών (Auditors' remuneration)
- Αποσβέσεις μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων που χρησιμοποιούνται στη διοίκηση (Depreciation of non-current assets used in the administration)
- Ζημιά/(κέρδος) από διάθεση επίπλων γραφείου — μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία διοίκησης (Loss/(profit) on disposal of office furniture)
- Εκπτώσεις που παραχωρούνται σε πελάτες (Discounts allowed to customers)
- Επισφαλείς απαιτήσεις (Irrecoverable debts)
- Εκπτώσεις που λαμβάνονται (αφαιρούνται από άλλα κόστη) (Discount received, deducted from other costs)
- Πρόβλεψη για επισφαλείς πελάτες – αύξηση (μείωση αφαιρείται) (Allowances of trade receivables – increase, decrease deducted)
- Τραπεζικά έξοδα (Bank charges)
Στα έξοδα διοίκησης περιλαμβάνονται επίσης, σύμφωνα με το κεφάλαιο:
i. οι επισφαλείς απαιτήσεις (irrecoverable debts),
ii. η αύξηση ή μείωση των προβλέψεων για επισφαλείς πελάτες (increase or decrease in the allowance for irrecoverable),
iii. οι αμοιβές των ελεγκτών (Auditors' fees).
Ενοίκιο γραφείων (rent and rates of office buildings), γενικές δαπάνες (general expenses) και αποσβέσεις εξοπλισμού γραφείου (depreciation of office equipment) αποτελούν επίσης τυπικά παραδείγματα εξόδων διοίκησης, όπως και οι μισθοί και τα ημερομίσθια του προσωπικού των κεντρικών γραφείων (head office staff wages and salaries).
Όπως και στο κόστος διανομής, κάποια από τα έξοδα διοίκησης θα κατανεμηθούν εξ ολοκλήρου, ενώ κάποια θα επιμεριστούν μεταξύ περισσότερων κατηγοριών.
Δ) Κόστος Χρηματοδότησης (Finance cost) 💰
Το κόστος χρηματοδότησης περιλαμβάνει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και των τόκων που καταβάλλονται για την αποπληρωμή:
- τραπεζικών δανείων (bank loan interest),
- τραπεζικού παρατραβήγματος (bank overdraft interest),
- και για την αποπληρωμή ομολόγων (Debenture interest).
Επιπλέον, στο κόστος χρηματοδότησης εντάσσονται:
- Τόκοι επί ομολόγων ή γραμματίων δανείου (Interest on: Debentures or Loan Notes)
- Τόκοι τραπεζικού δανείου (Interest on Bank Loan)
- Τόκοι τραπεζικού παρατραβήγματος (Interest on Bank overdraft)
- Μερίσματα επί εξαγοράσιμων προνομιούχων μετοχών (Dividends on Redeemable preference shares)
Τα μερίσματα σε εξαγοράσιμες προνομιούχες μετοχές (Redeemable preference shares) καταχωρίζονται ως κόστος χρηματοδότησης, επειδή αυτές οι μετοχές αντιμετωπίζονται λογιστικά περισσότερο ως υποχρέωση παρά ως ίδια κεφάλαια — η εταιρεία έχει δεσμευτεί να τις εξαγοράσει στο μέλλον.
Proforma της Κατάστασης Αποτελεσμάτων Χρήσης 📋
Η πλήρης μορφή (proforma) της Κατάστασης Αποτελεσμάτων Χρήσης μιας δημόσιας μετοχικής εταιρείας, με ανάλυση βάσει της λειτουργίας του εξόδου, έχει ως εξής:
ABC – Statement of Profit or Loss for the year ended 31 December 20XX
| €000 | |
|---|---|
| Revenues (Πωλήσεις/Έσοδα) | X |
| Cost of sales (Κόστος πωλήσεων) | (X) |
| Gross profit (Μικτό κέρδος) | X |
| Other income (Λοιπά έσοδα) | X |
| Distribution expenses (Έξοδα διανομής) | (X) |
| Administrative expenses (Έξοδα διοίκησης) | (X) |
| Profit from operations (Κέρδος από λειτουργίες) | X |
| Investment income * (Επενδυτικό εισόδημα) | X |
| Finance cost (Κόστος χρηματοδότησης) | (X) |
| Profit before tax (Κέρδος πριν τη φορολογία) | X |
| Income tax expense (Φόρος εισοδήματος) | (X) |
| Profit of the year (Κέρδος χρήσης) | X |
* Investment Income (Επενδυτικό εισόδημα) περιλαμβάνει:
- Rent income (Εισόδημα από ενοίκια, από γη και κτήρια)
- Interest income on savings (Έσοδα τόκων από αποταμιεύσεις)
- Dividends income on investments (Έσοδα μερισμάτων από επενδύσεις)
Στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης οι υπολογισμοί γίνονται με συγκεκριμένη, αυστηρή σειρά: πρώτα προκύπτει το μικτό κέρδος (πωλήσεις μείον κόστος πωλήσεων), μετά το κέρδος από λειτουργίες (μικτό κέρδος συν λοιπά έσοδα μείον έξοδα διανομής και διοίκησης), μετά το κέρδος πριν τη φορολογία (συν επενδυτικό εισόδημα, μείον κόστος χρηματοδότησης) και τέλος το κέρδος χρήσης (μείον φόρος εισοδήματος). Παράλειψη ή λάθος σειρά σε ένα βήμα οδηγεί σε λανθασμένα όλα τα επόμενα αποτελέσματα.