4.8 Μερίσματα (Dividends) 💰
Το μέρισμα είναι το μέρος (κομμάτι) των κερδών της εταιρείας, που δικαιούται να πάρει ο μέτοχος κατά την κατανομή τους ανάλογα με τον αριθμό των κοινών μετοχών που κατέχει.
Το μέρισμα δεν είναι εγγυημένο ποσό — αντίθετα από τον τόκο ενός δανείου, εξαρτάται εξ ολοκλήρου από το αν η εταιρεία έχει κέρδη και από την απόφαση της Γενικής Συνέλευσης να τα διανείμει.
i. Μέρισμα κοινών μετοχών
Το μέρισμα των κοινών μετοχών δεν είναι σταθερό και καταβάλλεται κατόπιν έγκρισης από τη γενική συνέλευση των μετόχων, ανάλογα με τα κέρδη. Μπορεί να εκφραστεί σαν ποσοστό (%) πάνω στην ονομαστική αξία, π.χ. 10% σε μετοχές ονομαστικής αξίας €500.000 ή σαν ένα ποσό ανά μετοχή, π.χ. 10 σεντς ανά μετοχή.
Ενδιάμεσο μέρισμα (Interim dividend)
Η εταιρεία μπορεί να πληρώσει μέρισμα κατά τη διάρκεια του χρόνου (interim dividend) κάνοντας την πιο κάτω εγγραφή:
Λογιστική εγγραφή:
| Λογαριασμός | Χρέωση (Dr) | Πίστωση (Cr) |
|---|---|---|
| Dividends / Retained Earnings | Χ | |
| Bank | Χ |
Τελικό μέρισμα (Final dividend)
Στο τέλος του χρόνου η εταιρεία μπορεί να προτείνει μέρισμα για τις συνήθεις μετοχές. Αυτό είναι γνωστό σαν προτεινόμενο μέρισμα (proposed dividend). Για να καταβληθεί, πρέπει πρώτα να εγκριθεί από τη Γενική Συνέλευση. Μέχρι να γίνει η έγκριση, η εταιρεία δεν έχει καμία υποχρέωση να το πληρώσει και γι' αυτό, τυχόν προτεινόμενο (proposed) μέρισμα που δεν έχει εγκριθεί, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως υποχρέωση (liability) στο τέλος του χρόνου.
Δεν γίνεται καμία λογιστική εγγραφή για προτεινόμενο μέρισμα (proposed dividend) χωρίς έγκριση από τη Γενική Συνέλευση.
Αντίθετα, αν το προτεινόμενο μέρισμα έχει εγκριθεί από τη Γενική Συνέλευση, έχει γίνει αναγγελία μερίσματος (declaration of dividends) και δεν έχει πληρωθεί μέχρι το τέλος του χρόνου, θεωρείται υποχρέωση της εταιρείας (current liability), και συνεπώς εμφανίζεται ως τρέχουσα υποχρέωση (current liability) στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (SOFP).
Λογιστική εγγραφή:
| Λογαριασμός | Χρέωση (Dr) | Πίστωση (Cr) |
|---|---|---|
| Dividends / Retained Earnings | Χ | |
| Dividends payable (Current Liability - Statement of Financial Position) | Χ |
Για το τελικό μέρισμα (final dividend) που πληρώθηκε, γίνεται η πιο κάτω εγγραφή:
Λογιστική εγγραφή:
| Λογαριασμός | Χρέωση (Dr) | Πίστωση (Cr) |
|---|---|---|
| Dividends / Retained Earnings | Χ | |
| Bank | Χ |
ii. Μέρισμα προνομιούχων μετοχών
Το μέρισμα των προνομιούχων μετοχών είναι σταθερό κάθε χρόνο, π.χ. 8% επί της ονομαστικής αξίας.
Για την πληρωμή μερίσματος (dividend) των προνομιούχων, γίνεται η πιο κάτω εγγραφή:
Λογιστική εγγραφή:
| Λογαριασμός | Χρέωση (Dr) | Πίστωση (Cr) |
|---|---|---|
| Irredeemable Preference Dividends / Retained earnings | Χ | |
| Bank | Χ |
Όπως μάθαμε, το μέρισμα των προνομιούχων μετοχών πληρώνεται πριν να πληρωθεί το μέρισμα για τις κοινές μετοχές. Αυτό το προνόμιο όμως δεν εξασφαλίζει την πληρωμή των προνομιούχων μετοχών. Δηλαδή, αν δεν έχει πληρωθεί το μέρισμα των προνομιούχων μετοχών μέχρι το τέλος του χρόνου, δεν αναγνωρίζεται ως υποχρέωση της εταιρείας (current liability), εκτός και αν έχει εγκριθεί προηγουμένως από τη Γενική Συνέλευση.
iii. Μέρισμα εξαγοράσιμων προνομιούχων μετοχών
Το μέρισμα των εξαγοράσιμων προνομιούχων μετοχών (Redeemable preference shares dividends) θεωρείται ως κόστος χρηματοδότησης (finance cost) και μεταφέρεται στο Statement of Profit or Loss.
Λογιστική εγγραφή:
| Λογαριασμός | Χρέωση (Dr) | Πίστωση (Cr) |
|---|---|---|
| Redeemable Preference dividends (Statement of Profit or Loss) | Χ | |
| Bank | Χ |
Στην περίπτωση που το μέρισμα των εξαγοράσιμων προνομιούχων μετοχών δεν έχει πληρωθεί μέχρι το τέλος του χρόνου, παρουσιάζεται ως τρέχουσα υποχρέωση (current liability) στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (SOFP).
Λογιστική εγγραφή:
| Λογαριασμός | Χρέωση (Dr) | Πίστωση (Cr) |
|---|---|---|
| Redeemable Preference dividends (Statement of Profit or Loss) | Χ | |
| Dividends payable (current liability - Statement of Financial Position) | Χ |
Το μέρισμα των εξαγοράσιμων προνομιούχων μετοχών περνά από το Statement of Profit or Loss σαν χρηματοδοτικό έξοδο (finance cost), ενώ τα υπόλοιπα μερίσματα (κοινών και μη εξαγοράσιμων προνομιούχων μετοχών) χρεώνονται απευθείας στα Retained Earnings. Ο λόγος είναι ότι οι εξαγοράσιμες προνομιούχες μετοχές λειτουργούν λογιστικά περισσότερο σαν δανεισμός παρά σαν ίδια κεφάλαια, αφού η εταιρεία έχει υποχρέωση να τις εξαγοράσει στο μέλλον.