3.8 Πλήρως λυμένο παράδειγμα 2 🏭
Σε αυτή την ενότητα λύνουμε πλήρως ένα δεύτερο ολοκληρωμένο παράδειγμα βιομηχανικής επιχείρησης (manufacturing business). Ξεκινώντας από το Ισοζύγιο (Trial Balance) και κάποιες πρόσθετες σημειώσεις προσαρμογών, καταρτίζουμε και τις τρεις βασικές οικονομικές καταστάσεις μιας βιομηχανικής επιχείρησης:
- τον Λογαριασμό Παραγωγής (Manufacturing Account)
- την Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss)
- την Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of Financial Position)
Οι εξετάσεις εξετάζουν σχεδόν πάντα την κατάρτιση και των τριών καταστάσεων μαζί, με προσαρμογές (αποσβέσεις, προπληρωμές/οφειλόμενα, επισφαλείς απαιτήσεις). Η εξάσκηση σε δεύτερο πλήρες παράδειγμα, με διαφορετικούς αριθμούς και συνδυασμούς προσαρμογών, εδραιώνει τη μεθοδολογία μέχρι να γίνει αυτόματη.
Το Ισοζύγιο (Trial Balance)
Από τα βιβλία του Elton Johnson, βιομηχάνου (a manufacturer), εξήχθη το πιο κάτω Ισοζύγιο στις 31 Δεκεμβρίου 2024:
| Λογαριασμός | ΧΡ (DR) € | ΠΙ (CR) € |
|---|---|---|
| Μηχανήματα (Plant and machinery) | 50.000 | |
| Κεφάλαιο (Capital) | 120.000 | |
| Έπιπλα (Furniture) | 7.800 | |
| Απόθεμα 1 Ιανουαρίου: Πρώτες ύλες (Raw materials) | 38.400 | |
| Απόθεμα 1 Ιανουαρίου: Ημικατέργαστα (Work in progress) | 5.600 | |
| Απόθεμα 1 Ιανουαρίου: Έτοιμα προϊόντα (Finished goods) | 62.300 | |
| Δάνειο (Loan) | 50.000 | |
| Εμπορικοί χρεώστες (Trade receivables) | 20.500 | |
| Εμπορικοί πιστωτές (Trade payables) | 28.900 | |
| Αγορές πρώτων υλών (Purchases of raw materials) | 65.200 | |
| Πωλήσεις (Sales) | 348.700 | |
| Έξοδα μεταφοράς εισερχομένων (Carriage inwards) | 3.100 | |
| Άμεσοι μισθοί (Direct wages) | 41.100 | |
| Έμμεσοι μισθοί (Indirect wages) | 20.700 | |
| Ενοίκια και δημοτικά τέλη (Rent and rates) | 14.800 | |
| Αυτοκίνητα διανομής (Delivery vans) | 35.300 | |
| Ασφάλιστρα εργοστασίου (Factory insurance) | 1.400 | |
| Επιδιορθώσεις μηχανημάτων (Machinery repairs) | 4.300 | |
| Μισθοί πωλητών (Salesmen's salaries) | 38.600 | |
| Έξοδα αυτοκινήτων διανομής (Delivery van's expenses) | 5.200 | |
| Τόκος δανείου (Interest on loan) | 3.400 | |
| Μισθός διευθυντή εργοστασίου (Works manager's salary) | 33.600 | |
| Μισθοί γραφείου (Office salaries) | 48.300 | |
| Τραπεζικά έξοδα (Bank charges) | 900 | |
| Φωτισμός και θέρμανση γραφείων (Office lighting and heating) | 1.500 | |
| Ηλεκτρικό ρεύμα εργοστασίου (Factory power) | 3.600 | |
| Διάφορα έξοδα διοίκησης (Sundry administration expenses) | 800 | |
| Διαφήμιση (Advertising) | 3.200 | |
| Αναλήψεις (Drawings) | 8.300 | |
| Μετρητά στην τράπεζα και στο ταμείο (Cash at bank and in hand) | 29.700 | |
| Σύνολο | 547.600 | 547.600 |
Σημειώσεις προσαρμογών
- Αποθέματα στις 31 Δεκεμβρίου 2024: Πρώτες ύλες € 40.300· Ημικατέργαστα € 7.140· Έτοιμα προϊόντα € 68.500.
- Απόσβεση (Depreciation) μηχανημάτων και αυτοκινήτων διανομής με 10% και επίπλων με 5%.
- Τα ενοίκια και δημοτικά τέλη (Rent and rates) επιμερίζονται (apportioned) ως εξής: Εργοστάσιο (Factory) 4/5, Διοίκηση (Administration) 1/5.
- Να γίνει πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις (allowance for receivables) ίση με 5% των εμπορικών χρεωστών.
- Το δάνειο (loan) είναι πληρωτέο στις 31 Μαρτίου 2028.
Η ημερομηνία λήξης του δανείου (31 Μαρτίου 2028) είναι πέραν των 12 μηνών από την ημερομηνία κατάρτισης των καταστάσεων (31 Δεκεμβρίου 2024). Γι' αυτό το δάνειο εμφανίζεται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης ως μη κυκλοφορούσα υποχρέωση (Non-current liability) και όχι ως τρέχουσα.
Ζητείται να καταρτιστούν για τον Elton Johnson:
α) ο Λογαριασμός Παραγωγής (Manufacturing account) για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2024
β) η Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss) για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2024
γ) η Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of Financial Position) κατά την 31 Δεκεμβρίου 2024
α) Ο Λογαριασμός Παραγωγής (Manufacturing Account)
Elton Johnson — Λογαριασμός Παραγωγής για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2024
| Πρώτες ύλες (Raw materials) | € | € |
|---|---|---|
| Απόθεμα έναρξης (Opening inventory) | 38.400 | |
| Αγορές (Purchases) | 65.200 | |
| Έξοδα μεταφοράς εισερχομένων πρώτων υλών (Carriage inwards of Raw materials) | 3.100 | |
| 106.700 | ||
| Μείον: απόθεμα λήξης (Less: closing inventory) | (40.300) | |
| Κόστος πρώτων υλών που χρησιμοποιήθηκαν (Cost of raw materials used) | 66.400 | |
| Άμεση εργασία (Direct Labour) | ||
| Άμεσοι μισθοί (Direct wages) | 41.100 | |
| ΒΑΣΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ (PRIME COST) | 107.500 | |
| Πρόσθεσε: Γενικά έξοδα εργοστασίου (Add Factory overheads) | ||
| Έμμεσοι μισθοί (Indirect Wages) | 20.700 | |
| Ενοίκια και δημοτικά τέλη (Rent and Rates) (14.800 x 4/5) | 11.840 | |
| Ασφάλιστρα εργοστασίου (Factory Insurance) | 1.400 | |
| Επιδιορθώσεις μηχανημάτων (Machinery repairs) | 4.300 | |
| Μισθός διευθυντή εργοστασίου (Works manager's salary) | 33.600 | |
| Ηλεκτρικό ρεύμα εργοστασίου (Factory Power) | 3.600 | |
| Απόσβεση μηχανημάτων (Depreciation of Plant and Mach.) (50.000 x 10%) | 5.000 | 80.440 |
| Ημικατέργαστα (Work in progress) | ||
| Απόθεμα έναρξης (Opening work in progress) | 5.600 | |
| Μείον: Απόθεμα λήξης (Less: Closing work in progress) | (7.140) | (1.540) |
| Κόστος παραγωγής (Cost of production) | 186.400 |
Τα ενοίκια και δημοτικά τέλη (€14.800) δεν καταχωρούνται ολόκληρα στον Λογαριασμό Παραγωγής. Επιμερίζονται (apportioned) σύμφωνα με τη σημείωση: 4/5 στο εργοστάσιο (€11.840, γενικό έξοδο παραγωγής) και 1/5 στη διοίκηση (€2.960, έξοδο που θα εμφανιστεί αργότερα στην Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων). Το ίδιο έξοδο «σπάει» σε δύο καταστάσεις — ένα από τα πιο συχνά λάθη είναι να καταχωρηθεί ολόκληρο στη μία μόνο κατάσταση.
Σημείωση για το κόστος ανά μονάδα (Cost per unit)
Στην περίπτωση που τα παραγόμενα προϊόντα είναι ενός τύπου (ομοιόμορφα), μπορεί να υπολογιστεί και το κόστος παραγωγής κατά μονάδα προϊόντος (cost per unit). Αυτό επιτυγχάνεται αν το κόστος παραγωγής διαιρεθεί με τον αριθμό των μονάδων που παράχθηκαν.
Στο πιο πάνω παράδειγμα, ο Λογαριασμός Παραγωγής δείχνει ότι το κόστος παραγωγής είναι €186.400. Αν υποθέσουμε ότι η παραγωγή ήταν 2.330 μονάδες (units) προϊόντος, τότε το κόστος κατά μονάδα είναι:
Το κόστος ανά μονάδα (cost per unit) βοηθά τον βιομήχανο να αποφασίσει σε τι τιμή θα πωλήσει το προϊόν του ώστε να καλύψει το κόστος παραγωγής και να έχει κέρδος. Ισχύει μόνο όταν τα προϊόντα είναι ομοιόμορφα (ίδιου τύπου) — αν η επιχείρηση παράγει πολλά διαφορετικά προϊόντα, ο υπολογισμός αυτός δεν είναι τόσο απλός.
β) Η Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss)
Elton Johnson — Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2024
| € | € | |
|---|---|---|
| Πωλήσεις (Sales) | 348.700 | |
| Μείον Κόστος πωλήσεων (Less Cost of sales) | ||
| Απόθεμα έναρξης έτοιμων προϊόντων (Opening inventory of finished goods) | 62.300 | |
| Κόστος παραγωγής (Cost of production) | 186.400 | |
| 248.700 | ||
| Μείον: Απόθεμα λήξης έτοιμων προϊόντων (Less Closing inventory of finished goods) | (68.500) | (180.200) |
| Μικτό κέρδος (Gross profit) | 168.500 | |
| Μείον έξοδα (Less expenses) | ||
| Μισθοί πωλητών (Salesmen's salaries) | 38.600 | |
| Έξοδα αυτοκινήτων διανομής (Delivery vans expenses) | 5.200 | |
| Μισθοί γραφείου (Office salaries) | 48.300 | |
| Ενοίκια και δημοτικά τέλη (Rent and rates) (14.800 x 1/5) | 2.960 | |
| Φωτισμός και θέρμανση γραφείων (Office light and heating) | 1.500 | |
| Διάφορα έξοδα διοίκησης (Sundry administration expenses) | 800 | |
| Απόσβεση: Αυτοκίνητα διανομής (Depreciation: Delivery vans) (35.300 x 10%) | 3.530 | |
| Απόσβεση: Έπιπλα (Furniture) (7.800 x 10%) | 390 | |
| Διαφήμιση (Advertising) | 3.200 | |
| Πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις (Allowance for receivables) (20.500 x 5%) | 1.025 | |
| Τόκος δανείου (Interest on loan) | 3.400 | |
| Τραπεζικά έξοδα (Bank charges) | 900 | (109.805) |
| Καθαρό κέρδος για το έτος (Net Profit for the year) | 58.695 |
Το πρώτο μέρος της Κατάστασης Λογαριασμού Αποτελεσμάτων, στο οποίο γίνεται ο υπολογισμός του μικτού κέρδους (Gross Profit), αποτελεί το Εμπορικό Τμήμα (Trading Section) της κατάστασης.
Σε μια εμπορική επιχείρηση το κόστος πωλήσεων υπολογίζεται από το απόθεμα έναρξης, τις αγορές και το απόθεμα λήξης εμπορευμάτων. Σε μια βιομηχανική επιχείρηση, οι «αγορές» αντικαθίστανται από το κόστος παραγωγής (cost of production) που βρέθηκε στον Λογαριασμό Παραγωγής — αφού η επιχείρηση δεν αγοράζει έτοιμα προϊόντα, αλλά τα παράγει η ίδια.
γ) Η Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of Financial Position)
Elton Johnson — Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης κατά την 31 Δεκεμβρίου 2024
| Κόστος (Cost) € | Συσσωρευμένη Απόσβεση (Accum. Depn) € | Λογιστική Αξία (Carrying Value) € | |
|---|---|---|---|
| Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία (Non-current assets) | |||
| Μηχανήματα (Plant and machinery) | 50.000 | (5.000) | 45.000 |
| Έπιπλα (Furniture) | 7.800 | (390) | 7.410 |
| Αυτοκίνητα διανομής (Delivery vans) | 35.300 | (3.530) | 31.770 |
| Σύνολο | 93.100 | (8.920) | 84.180 |
| Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία (Current assets) | € | € |
|---|---|---|
| Απόθεμα: Πρώτες ύλες (Raw materials) | 40.300 | |
| Ημικατέργαστα (Work in progress) | 7.140 | |
| Έτοιμα προϊόντα (Finished goods) | 68.500 | 115.940 |
| Εμπορικοί χρεώστες (Trade receivables) | 20.500 | |
| Μείον: Πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις (Less Allowance for receivables) | (1.025) | 19.475 |
| Μετρητά στην τράπεζα και στο ταμείο (Cash at bank and in hand) | 29.700 | |
| Σύνολο κυκλοφορούντων | 165.115 | |
| Σύνολο περιουσιακών στοιχείων (Total Assets) | 249.295 |
| Κεφάλαιο και υποχρεώσεις (Capital & Liabilities) | € | € |
|---|---|---|
| Κεφάλαιο έναρξης (Capital at start) | 120.000 | |
| Πρόσθεσε: Καθαρό κέρδος (Add: Net profit) | 58.695 | |
| 178.695 | ||
| Μείον: Αναλήψεις (Less: Drawings) | (8.300) | |
| 170.395 | ||
| Μη κυκλοφορούσες υποχρεώσεις (Non-current liabilities) | ||
| Δάνειο (Loan) | 50.000 | |
| Τρέχουσες υποχρεώσεις (Current liabilities) | ||
| Εμπορικοί πιστωτές (Trade payables) | 28.900 | |
| Σύνολο κεφαλαίου και υποχρεώσεων (Total Capital & Liabilities) | 249.295 |
Το Σύνολο Περιουσιακών Στοιχείων (€249.295) ισούται ακριβώς με το Σύνολο Κεφαλαίου και Υποχρεώσεων (€249.295). Αυτή η ισότητα δεν είναι τυχαία: είναι η λογιστική εξίσωση (Περιουσιακά στοιχεία = Κεφάλαιο + Υποχρεώσεις) και λειτουργεί ως αυτόματος έλεγχος ότι η κατάρτιση των τριών καταστάσεων έγινε σωστά. Αν τα δύο σύνολα δεν συμφωνούν, υπάρχει λάθος κάπου στους υπολογισμούς.
Οι τρεις καταστάσεις καταρτίζονται με αυστηρή σειρά, επειδή η κάθε μία τροφοδοτεί την επόμενη: πρώτα ο Λογαριασμός Παραγωγής δίνει το κόστος παραγωγής· αυτό το κόστος «περνά» στην Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων ως κόστος πωλήσεων, από όπου προκύπτει το καθαρό κέρδος· και το καθαρό κέρδος «περνά» στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης, στο κεφάλαιο. Ένα λάθος στο πρώτο βήμα μεταφέρεται αυτόματα και στα επόμενα δύο.