3.2 Κόστος μεταποίησης/μετατροπής 🏭
Κατηγορίες δαπανών παραγωγής (Division of manufacturing costs)
Για την παραγωγή οποιουδήποτε προϊόντος απαιτούνται δαπάνες. Οι δαπάνες αυτές διακρίνονται σε διάφορες κατηγορίες ανάλογα με τα κριτήρια που λαμβάνονται ως βάση. Με κριτήριο τον τρόπο ενσωμάτωσής τους στο κόστος, τα έξοδα παραγωγής διακρίνονται στις ακόλουθες κατηγορίες:
- (α) Άμεσες δαπάνες παραγωγής (Direct manufacturing costs)
- (β) Έμμεσες δαπάνες παραγωγής (Indirect manufacturing cost or factory overhead)
Το κριτήριο που χωρίζει τις δαπάνες παραγωγής σε άμεσες και έμμεσες δεν είναι το ύψος του ποσού ή το είδος της δαπάνης, αλλά το αν η επιχείρηση μπορεί να προσδιορίσει με ακρίβεια πόσο από αυτή τη δαπάνη αναλογεί σε κάθε μονάδα του προϊόντος.
(α) Άμεσες δαπάνες παραγωγής (Direct manufacturing costs)
Είναι οι δαπάνες που επιβαρύνουν άμεσα (απευθείας) το κόστος παραγωγής. Η επιχείρηση είναι σε θέση να γνωρίζει πόσες άμεσες δαπάνες χρειάζεται κάθε μονάδα του παραγόμενου προϊόντος και αυξάνει ανάλογα με αυτά το κόστος παραγωγής. Για παράδειγμα, γνωρίζει πόση πρώτη ύλη χρειάζεται για την παραγωγή μιας μονάδας ενός προϊόντος.
Τέτοιες δαπάνες είναι:
| Άμεση δαπάνη (Ελληνικά) | Αγγλικός όρος |
|---|---|
| Πρώτες ύλες | Raw materials |
| Μεταφορικά των πρώτων υλών | Carriage inwards |
| Ημερομίσθια που πληρώθηκαν για ορισμένη παραγωγή | Direct wages, or manufacturing wages, or productive wages |
Το σύνολο των άμεσων δαπανών ονομάζεται αρχικό κόστος (Prime cost).
(β) Έμμεσες δαπάνες παραγωγής (Indirect manufacturing cost or factory overhead)
Είναι οι δαπάνες ή μέρος των δαπανών που επηρεάζουν την παραγωγή, αλλά το ποσό με το οποίο πρέπει να επιβαρυνθεί η κάθε μονάδα παραγωγής δεν είναι εύκολο να καθοριστεί με ακρίβεια. Δεν είναι εύκολο, για παράδειγμα, να καθοριστεί με ακρίβεια το ποσό της απόσβεσης μιας μηχανής παραγωγής ή του μισθού των διευθυντών παραγωγής, με το οποίο πρέπει να επιβαρυνθεί η κάθε μονάδα προϊόντος που παράγεται.
Μια δαπάνη χαρακτηρίζεται έμμεση όχι επειδή είναι λιγότερο σημαντική, αλλά επειδή δεν μπορεί να επιμεριστεί με ακρίβεια σε κάθε μονάδα προϊόντος — όπως η απόσβεση μηχανήματος ή ο μισθός διευθυντή παραγωγής, που αφορούν όλη την παραγωγή και όχι μία συγκεκριμένη μονάδα.
Οι πιο συνηθισμένες έμμεσες βιομηχανικές δαπάνες είναι:
| Έμμεση δαπάνη (Ελληνικά) | Αγγλικός όρος |
|---|---|
| Καύσιμα | Fuel and power |
| Αποσβέσεις των εγκαταστάσεων και των μηχανημάτων | Depreciation of plant and machinery |
| Μισθός του διευθυντή του τμήματος παραγωγής | Production manager's salary |
| Ασφάλιστρα του εργοστασίου | Factory insurance |
| Έξοδα επιδιόρθωσης και συντήρησης των μηχανημάτων | Repairs and maintenance of machinery |
| Έμμεσα ημερομίσθια | Indirect wages |
| Γενικά έξοδα του εργοστασίου | General factory expenses |
| Ενοίκια του εργοστασίου | Factory rent |
Διάκριση του κόστους με βάση τα έξοδα που έχουν ενσωματωθεί
Με βάση τα έξοδα που έχουν ενσωματωθεί σε αυτό, το κόστος διακρίνεται σε:
- Αρχικό κόστος (Prime cost)
- Κόστος παραγωγής (Cost of production or factory cost)
Το αρχικό κόστος (Prime cost) περιλαμβάνει μόνο τις άμεσες δαπάνες παραγωγής. Όταν σε αυτό προστεθούν και οι έμμεσες βιομηχανικές δαπάνες (factory overheads), προκύπτει το κόστος παραγωγής (Cost of production ή factory cost).