Λογιστικός χειρισμός των αποθεμάτων – προσδιορισμός του κόστους (της αξίας) των αποθεμάτων 📦
Εισαγωγή στην αποτίμηση των αποθεμάτων (Inventory Valuation)
Μία επιχείρηση συνήθως αγοράζει και πωλεί το ίδιο προϊόν σε διαφορετικές ημερομηνίες και σε διαφορετικές τιμές, καθώς οι τιμές αγοράς μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου. Στο τέλος του λογιστικού έτους, και αφού πρώτα γίνει η καταμέτρηση του τελικού αποθέματος, προκύπτουν βασικά ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν πριν συνταχθούν οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις.
Αφού η ίδια μονάδα προϊόντος έχει αγοραστεί σε περισσότερες από μία τιμές μέσα στο έτος, η επιχείρηση δεν μπορεί απλώς να «διαλέξει» μια τιμή αυθαίρετα για να αποτιμήσει το απόθεμά της. Χρειάζεται μια συστηματική, αποδεκτή λογιστική μέθοδο — αυτό είναι το αντικείμενο του παρόντος κεφαλαίου.
Τα ερωτήματα που τίθενται είναι τα εξής:
- Πώς θα υπολογιστεί η αξία του τελικού αποθέματος (closing inventory);
- Πώς θα υπολογιστεί το κόστος πωλήσεων;
- Πώς θα υπολογιστεί η αξία του αποθέματος στην περίπτωση που αυτό κριθεί ελαττωματικό και πρέπει να επισκευαστεί πριν πωληθεί;
- Πώς επηρεάζονται τα κέρδη της επιχείρησης από τον τρόπο υπολογισμού του τελικού αποθέματος και του κόστους πωλήσεων, χρησιμοποιώντας τις διάφορες μεθόδους αποτίμησης εμπορευμάτων;
- Ποιες λογιστικές αρχές εφαρμόζονται κατά την αποτίμηση των αποθεμάτων;
Οι πέντε αυτές ερωτήσεις δεν είναι ανεξάρτητες μεταξύ τους: η επιλογή μεθόδου αποτίμησης του τελικού αποθέματος επηρεάζει άμεσα το κόστος πωλήσεων, και το κόστος πωλήσεων επηρεάζει άμεσα το ύψος των κερδών που θα εμφανίσει η επιχείρηση. Γι' αυτό η αποτίμηση αποθεμάτων θεωρείται ένα από τα πιο κρίσιμα θέματα της Χρηματοοικονομικής Λογιστικής.
Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα αναπτύσσονται στις επόμενες ενότητες του κεφαλαίου, οι οποίες καλύπτουν διαδοχικά:
- το Διεθνές Λογιστικό Πρότυπο 2 (ΔΛΠ 2) για τα Αποθέματα,
- τις αρχές αποτίμησης αποθεμάτων,
- τα συστήματα απογραφής αποθεμάτων (περιοδικό και διαρκές),
- τις μεθόδους αποτίμησης σε κάθε σύστημα απογραφής,
- την επίδραση κάθε μεθόδου αποτίμησης στα κέρδη, και
- τη διάκριση μεταξύ φυσικής κίνησης των αποθεμάτων και αποτίμησης της αξίας τους.