Οι λέξεις μας με Ω 🎼

Το Ω είναι το τελευταίο γράμμα του αλφαβήτου και μας φέρνει εννιά λέξεις: από το ωδείο όπου μαθαίνουμε μουσική, μέχρι τον ωκεανό που σκεπάζει τη μισή Γη.

Σε κάθε λέξη θα δεις: τι είδος λέξη είναι, πώς χωρίζεται σε συλλαβές, τι σημαίνει, πώς μπαίνει σε πρόταση, ποιες λέξεις είναι συγγενείς της και ποιες φράσεις φτιάχνει.

Αν κάποια λέξη είναι υπογραμμισμένη, ακούμπησε πάνω της: θα σου πει από πού ήρθε!

1. το ωδείο 🎹

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: ω-δεί-ο

Η λέξη ωδείο έχει δύο σημασίες:

1. Σχολή όπου διδάσκεται μουσική.
   Κάνει πέντε χρόνια μαθήματα πιάνου στο Δημοτικό Ωδείο.

2. Στην αρχαιότητα: οικοδόμημα που έμοιαζε με θέατρο και χρησίμευε για μουσικές εκδηλώσεις.
   Το Ωδείο του Ηρώδου του Αττικού βρίσκεται στην Ακρόπολη των Αθηνών.

Οικογένεια Λέξεων: ωδή, ωδικός

2. η ώθηση 🚀

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: ώ-θη-ση

Η λέξη ώθηση έχει δύο σημασίες:

1. Σπρώξιμο.
   Κάθε σώμα που βυθίζεται στο νερό δέχεται μια ώθηση προς τα επάνω.

2. Μεταφορικά: παρακίνηση για δράση, παρότρυνση, ενθάρρυνση.
   Οι νέες τεχνολογίες στη γεωργία έδωσαν ώθηση στη βελτίωση της παραγωγής.

Οικογένεια Λέξεων: ωθώ, ωθητικός

3. ο ωκεανός 🌊

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: ω-κε-α-νός

Η λέξη ωκεανός έχει δύο σημασίες:

1. Μεγάλη θαλάσσια έκταση που διαχωρίζει τις ηπείρους.
   Οι Ωκεανοί είναι πέντε: Ατλαντικός, Ειρηνικός, Νότιος Παγωμένος, Αρκτικός και Ινδικός.

2. Μεταφορικά: καθετί απέραντο και αχανές.
   Το διαδίκτυο προσφέρει έναν ωκεανό γνώσεων σε όποιον ξέρει να το αξιοποιήσει.

Σύνθετα: ωκεανογράφος, ωκεανογραφία, ωκεανολογία
Οικογένεια Λέξεων: ωκεάνιος, Ωκεανία (= Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία)

Φράσεις:

• Σταγόνα στον ωκεανό = για κάτι εντελώς ασήμαντο

4. ωμός, -ή, -ό 🥩

Είδος: Επίθετο
Συλλαβές: ω-μός

Η λέξη ωμός έχει δύο σημασίες:

1. Που δεν έχει ψηθεί, δεν έχει μαγειρευτεί.
   Προτιμάει να τρώει το κρέας σχεδόν ωμό παρά καλοψημένο.

2. Μεταφορικά: αυτός που είναι σκληρός, άγριος, απάνθρωπος.
   Μερικές φορές αντιμετωπίζει τους άλλους με ωμό και βίαιο τρόπο.

Συνώνυμα: άσπλαχνος (για τη δεύτερη σημασία)
Αντίθετα: ψητός (για την πρώτη σημασία)
Οικογένεια Λέξεων: ωμά (επίρρημα), ωμότητα

Φράσεις:

• Ωμή αλήθεια = καθαρή αλήθεια, χωρίς εξωραϊσμό

Παροιμία:

• Ούτε ωμός, ούτε ψημένος, ούτε και τηγανισμένος

5. ώριμος, -η, -ο 🍇

Είδος: Επίθετο
Συλλαβές: ώ-ρι-μος

Η λέξη ώριμος έχει δύο σημασίες:

1. Για καρπό: που έχει φτάσει σε πλήρη ανάπτυξη και είναι έτοιμος για συγκομιδή και κατανάλωση.
   Τα σταφύλια ήταν ώριμα για τρύγο από πολύ νωρίς εφέτος.

2. Για ανθρώπους, μεταφορικά: αυτός που βρίσκεται στην ακμή της ηλικίας του και έχει αποκτήσει την ικανότητα να κρίνει και να αποφασίζει με σοβαρότητα και υπευθυνότητα.
   Τον εμπιστεύομαι, γιατί είναι πια ώριμος να αποφασίζει για όλα τα ζητήματα μόνος του.

Συνώνυμα: γινωμένος (για την πρώτη σημασία)
Αντίθετα: άγουρος, αγίνωτος (για την πρώτη σημασία) · ανώριμος (για τη δεύτερη)
Οικογένεια Λέξεων: ωριμάζω, ωρίμανση, ωρίμασμα, ωριμότητα

6. ως ➡️

Είδος: Επίρρημα και Πρόθεση

Η λέξη ως χρησιμοποιείται με δύο τρόπους:

Α. Ως επίρρημα

1. Αναφορικό: καθώς, όπως.
   Τέτοια ώρα, ως συνήθως, διαβάζει τα μαθήματά του.

2. Τροπικό, για ιδιότητα: σαν, με την ιδιότητα του.
   Διορίστηκε ως νηπιαγωγός στην Ιθάκη.

Β. Ως πρόθεση

1. Ως, έως, μέχρι.
   Το κτήμα φτάνει ως την κορυφή του λόφου.
   Δουλεύει από το πρωί ως το βράδυ.

2. Για ποσό περίπου.
   Το σπίτι του απέχει ως πεντακόσια μέτρα από το σχολείο.

Φράσεις:

• Ως εδώ και μη παρέκει = μέχρι εδώ και όχι παραπέρα
• Ως επί το πλείστον = τις πιο πολλές φορές
• Ως εκ τούτου = για τον λόγο αυτό
• Ως ακολούθως / ως εξής = όπως παρακάτω
• Ως είθισται = όπως συνηθίζεται

7. ο ωτορινολαρυγγολόγος 👂

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: ω-το-ρι-νο-λα-ρυγ-γο-λό-γος

Η λέξη ωτορινολαρυγγολόγος έχει μία σημασία:

1. Ο γιατρός που ασχολείται με τις παθήσεις των αυτιών, της μύτης και του λάρυγγα.
   Επισκέφτηκε τον ωτορινολαρυγγολόγο, γιατί πονούσε έντονα το αυτί του.

Συνώνυμα: ωριλά (σύντομη μορφή του ωτορινολαρυγγολόγος)
Οικογένεια Λέξεων: ωτορινολαρυγγολογία

8. ωφέλιμος, -η, -ο 🍎

Είδος: Επίθετο
Συλλαβές: ω-φέ-λι-μος

Η λέξη ωφέλιμος έχει μία σημασία:

1. Αυτός που είναι προς το καλό ή το συμφέρον κάποιου.
   Τα φρούτα και τα λαχανικά είναι ωφέλιμα για την υγεία του ανθρώπου.

Συνώνυμα: επωφελής, χρήσιμος
Αντίθετα: ανώφελος, άχρηστος
Οικογένεια Λέξεων: ωφελώ, ωφέλεια, ωφέλημα, ωφελιμισμός, ωφελιμότητα

Φράσεις:

• Το τερπνόν μετά του ωφελίμου = για κάτι ευχάριστο και χρήσιμο μαζί
• Ωφέλιμο φορτίο = το βάρος που επιτρέπεται να μεταφέρει ένα μεταφορικό μέσο

9. ωχρός, -ή, -ό 😨

Είδος: Επίθετο
Συλλαβές: ω-χρός

Η λέξη ωχρός έχει μία σημασία:

1. Αυτός που έχει το χρώμα της ώχρας: κιτρινωπός, χλωμός, άτονος.
   Έγινε ωχρός από το φόβο που πήρε.

Συνώνυμα: κίτρινος
Σύνθετα: κάτωχρος, ωχροπρόσωπος
Οικογένεια Λέξεων: ώχρα, ωχριώ