1. Οι Λέξεις μας
ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ
Κάτι δεν κατάλαβες; Επίλεξε το κομμάτι και πάτα «Ρώτα την Αφροδίτη». Σου το εξηγεί αμέσως.

Οι λέξεις μας με Ρ 🌧️

Το γράμμα Ρ μάς φέρνει οκτώ λέξεις που ταξιδεύουν παντού: από τη ρίζα ενός δέντρου μέσα στο χώμα μέχρι τον ρόλο που παίζει ένας ηθοποιός στη σκηνή.

Σε κάθε λέξη θα δεις: τι είδος λέξη είναι, πώς χωρίζεται σε συλλαβές, τι σημαίνει, πώς μπαίνει σε πρόταση, ποιες λέξεις είναι συγγενείς της και ποιες φράσεις φτιάχνει.

Αν κάποια λέξη είναι υπογραμμισμένη, ακούμπησε πάνω της: θα σου πει από πού ήρθε!

1. ραγδαίος, -α, -ο ⛈️

Είδος: Επίθετο
Συλλαβές: ρα-γδαί-ος

Η λέξη ραγδαίος έχει δύο σημασίες:

  1. Που γίνεται με μεγάλη ορμή και δύναμη.
    Αύριο θα εκδηλωθούν ραγδαίες βροχές και καταιγίδες σε ολόκληρη τη χώρα.

  2. Μεταφορικά: που εκδηλώνεται ξαφνικά και με μεγάλη ταχύτητα.
    Εξαιτίας του παγετού σημειώθηκε ραγδαία αύξηση στις τιμές των οπωροκηπευτικών.

Συνώνυμα: σφοδρός, ορμητικός (για την πρώτη σημασία)
Οικογένεια Λέξεων: ραγδαία (επίρρημα)

Ραγδαία βροχή, ραγδαία αύξηση

Πρόσεξε πόσο εύκολα η λέξη πηδάει από τον καιρό στη ζωή μας. Ραγδαία είναι η βροχή που πέφτει με ορμή, αλλά ραγδαία είναι και μια πτώση, μια ανάπτυξη ή οι εξελίξεις που τρέχουν πολύ γρήγορα. Η ιδέα μένει ίδια: κάτι δυνατό που έρχεται απότομα!

2. ραγίζω 💔

Είδος: Ρήμα
Συλλαβές: ρα-γί-ζω (αόριστος: ράγισα, παθητική μετοχή: ραγισμένος)

Η λέξη ραγίζω έχει μία σημασία:

  1. Προκαλώ ή παθαίνω ρωγμές.
    Από το χθεσινό σεισμό ράγισαν μόνο μερικά τζάμια.

Οικογένεια Λέξεων: ράγισμα

Φράσεις:

  • Ράγισε η καρδιά μου = στενοχωριέμαι πολύ, λυπάμαι
Καρδιά από γυαλί

Όταν λέμε «ράγισε η καρδιά μου», φυσικά η καρδιά μας δεν έσπασε στ' αλήθεια. Απλώς η μεγάλη στενοχώρια μοιάζει με τη ρωγμή που ανοίγει σε ένα τζάμι: δε φαίνεται από μακριά, αλλά κάτι έχει σπάσει μέσα μας.

3. η ραδιενέργεια ☢️

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: ρα-δι-ε-νέρ-γει-α

Η λέξη ραδιενέργεια έχει μία σημασία:

  1. Στη φυσική: η ακτινοβολία που εκπέμπουν ορισμένα χημικά στοιχεία, όταν οι ασταθείς πυρήνες τους διασπώνται σε απλούστερους.
    Το ράδιο και το ουράνιο είναι από τα γνωστότερα χημικά στοιχεία που εκπέμπουν ραδιενέργεια.

Οικογένεια Λέξεων: ραδιενεργός

Υπάρχει και φυσική ραδιενέργεια

Η ραδιενέργεια δεν είναι μόνο κάτι που φτιάχνουν οι άνθρωποι στα εργοστάσια. Υπάρχει και φυσική ραδιενέργεια, που έρχεται από πετρώματα και από το διάστημα, και μας περιβάλλει από πάντα σε πολύ μικρές ποσότητες. Η τεχνητή είναι εκείνη που παράγεται από ανθρώπινες δραστηριότητες.

4. ο ρατσισμός 🤝

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: ρα-τσι-σμός

Η λέξη ρατσισμός έχει μία σημασία:

  1. Η ιδεολογία εκείνων που πιστεύουν ότι η δική τους φυλή ή κοινωνική ομάδα είναι ανώτερη από τις άλλες.
    Ο ρατσισμός οδηγεί στο φανατισμό και τη βία.

Συνώνυμα: φυλετισμός
Οικογένεια Λέξεων: ράτσα, ρατσιστής, ρατσιστικός, ρατσιστικά (επίρρημα)

5. η ρίζα 🌳

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: ρί-ζα

Η λέξη ρίζα έχει πέντε σημασίες:

  1. Το μέρος του φυτού που είναι μέσα στη γη.
    Ο πλάτανος έχει βαθιές ρίζες.

  2. Μεταφορικά: καθετί που αποτελεί την πρώτη αρχή και αιτία για ένα πράγμα ή ένα γεγονός.
    Οι ρίζες του ελληνικού πολιτισμού χάνονται στα βάθη των αιώνων.

  3. Καταγωγή.
    Οι ρίζες της οικογένειάς μου είναι από την Πόλη.

  4. Στη γραμματική: το αμετάβλητο μέρος των κλιτών λέξεων, το θέμα.
    Στο ρήμα τρέφω η ρίζα είναι το «τρέφ-».

  5. Στα μαθηματικά: ο αριθμός που, όταν πολλαπλασιάζεται με τον εαυτό του, δίνει τον αριθμό του οποίου ζητούμε τη ρίζα.
    Το τέσσερα είναι η τετραγωνική ρίζα του δεκαέξι.

Συνώνυμα: γενιά, αίμα (για την τρίτη σημασία)
Σύνθετα: ριζοσπάστης, σύρριζα
Οικογένεια Λέξεων: ριζά (τα), ριζίδιο, ριζικός, ριζικά (επίρρημα), ρίζωμα

Φράσεις:

  • Ρίχνω ρίζες κάπου = στεριώνω, εγκαθίσταμαι κάπου
Μία λέξη για πέντε κόσμους

Η ρίζα κρατάει την ίδια ιδέα σε πέντε εντελώς διαφορετικά μέρη: κάτω από το δέντρο, στην αρχή ενός πολιτισμού, στην καταγωγή μιας οικογένειας, στο ρήμα «τρέφ-ω» και στα μαθηματικά. Παντού είναι το βαθύ σημείο απ' όπου ξεκινούν όλα τα υπόλοιπα!

6. ο ρόλος 🎭

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: ρό-λος

Η λέξη ρόλος έχει δύο σημασίες:

  1. Το πρόσωπο που παριστάνει κάποιος ηθοποιός σε θεατρικό ή κινηματογραφικό έργο.
    Πρόκειται για μια πολύ γνωστή ηθοποιό, που είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στην «Αντιγόνη» του Σοφοκλή.

  2. Μεταφορικά: σημαντική επίδραση ή συμμετοχή κάποιου σε κάτι.
    Στην οικογένεια ο καθένας έχει το δικό του ρόλο.

Φράσεις:

  • Δεν παίζει ρόλο = δεν έχει σημασία

7. ρυθμίζω ⏰

Είδος: Ρήμα
Συλλαβές: ρυθ-μί-ζω (αόριστος: ρύθμισα, παθητικός αόριστος: ρυθμίστηκα, παθητική μετοχή: ρυθμισμένος)

Η λέξη ρυθμίζω έχει δύο σημασίες:

  1. Κάνω κάτι να λειτουργεί σωστά ή να αποδίδει καλύτερα.
    Ρύθμισα το ρολόι μου στη σωστή ώρα.
    Οι φωτεινοί σηματοδότες ρυθμίζουν την κυκλοφορία των αυτοκινήτων.

  2. Μεταφορικά: τακτοποιώ, κανονίζω.
    Ρύθμισε αμέσως τις δουλειές που είχε και έτσι επέστρεψε γρηγορότερα στο σπίτι του.

Συνώνυμα: διευθετώ (για τη δεύτερη σημασία)
Αντίθετα: απορρυθμίζω (για την πρώτη σημασία)
Σύνθετα: μεταρρυθμίζω
Οικογένεια Λέξεων: ρυθμός, ρυθμικός, ρυθμικά (επίρρημα), ρυθμικότητα, ρύθμιση, ρυθμιστής, ρυθμιστικός, ρυθμιστικά (επίρρημα)

8. η ρύπανση 🏭

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: ρύ-παν-ση

Η λέξη ρύπανση έχει μία σημασία:

  1. Μόλυνση του περιβάλλοντος από τη συσσώρευση βλαβερών ουσιών σε μεγαλύτερο βαθμό από τον κανονικό.
    Η ρύπανση του περιβάλλοντος δημιουργεί προβλήματα στην υγεία του ανθρώπου.

Σύνθετα: ηχορύπανση
Οικογένεια Λέξεων: ρύπος, ρυπαίνω, ρυπαντικός