Οι λέξεις μας με Γ 🌍

Το γράμμα Γ μάς φέρνει δέκα λέξεις που τις χρησιμοποιούμε συνέχεια: από τον ουρανό με τα αστέρια μέχρι τη γωνία του δρόμου μας.

Σε κάθε λέξη θα δεις: τι είδος λέξη είναι, πώς χωρίζεται σε συλλαβές, τι σημαίνει, πώς μπαίνει σε πρόταση, ποιες λέξεις είναι συγγενείς της και ποιες φράσεις φτιάχνει.

Αν κάποια λέξη είναι υπογραμμισμένη, ακούμπησε πάνω της: θα σου πει από πού ήρθε!

1. ο γαλαξίας ✨

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: γα-λα-ξί-ας

Η λέξη γαλαξίας έχει μία σημασία:

1. Φωτεινή ζώνη στον ουρανό που αποτελείται από εκατομμύρια αστέρια.
   Ο γαλαξίας της Ανδρομέδας βρίσκεται στο βόρειο ημισφαίριο.

2. η γαλήνη 🌊

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: γα-λή-νη

Η λέξη γαλήνη έχει δύο σημασίες:

1. Ηρεμία, ησυχία στη φύση και κυρίως στη θάλασσα.
   Όταν επικρατούσε γαλήνη στη θάλασσα, οι ψαράδες έβγαιναν για ψάρεμα.

2. Μεταφορικά: η ψυχική ηρεμία.
   Κοντά στην οικογένεια βρήκε τη γαλήνη που ζητούσε.

Συνώνυμα: νηνεμία, μπουνάτσα (για τη θάλασσα) · πραότητα (για την ψυχή)
Αντίθετα: τρικυμία, φουρτούνα (για τη θάλασσα) · ταραχή, αναστάτωση (για την ψυχή)
Οικογένεια Λέξεων: γαληνεύω, γαλήνιος, γαλήνεμα

3. το γεγονός 📅

Είδος: Ουσιαστικό (από μετοχή)
Συλλαβές: γε-γο-νός

Η λέξη γεγονός έχει μία σημασία:

1. Κάτι που έχει συμβεί και δεν μπορεί να αμφισβητηθεί.
   Η επανάσταση του 1821 είναι ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός.

Συνώνυμα: συμβάν, περιστατικό, πραγματικότητα
Οικογένεια Λέξεων: γίνομαι

4. γελώ 😄

Είδος: Ρήμα
Συλλαβές: γε-λώ (αόριστος: γέλασα)

Η λέξη γελώ έχει δύο σημασίες:

1. Ξεσπώ σε γέλια.
   Τους διηγήθηκε μια ιστορία και στο τέλος όλοι γέλασαν με την καρδιά τους.

2. Μεταφορικά: εξαπατώ, κοροϊδεύω.
   Τον γέλασε με την υπόσχεση που του έδωσε.

Συνώνυμα: ξεγελώ, παραπλανώ (για τη δεύτερη σημασία)
Αντίθετα: κλαίω
Σύνθετα: κρυφογελώ, χαμογελώ
Οικογένεια Λέξεων: γέλιο, γελαστός, γελαστά, γελοίος, γελοιότητα

Φράσεις:

• Γελούν και τα μουστάκια του / τα αυτιά του = είναι πολύ χαρούμενος
• Θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι = για μια αστεία υπόθεση
• Θα σε γελάσω! = δεν είμαι βέβαιος
• Δεν είναι παίξε-γέλασε = χρειάζεται μεγάλη προσοχή

5. γεννώ 👶

Είδος: Ρήμα
Συλλαβές: γεν-νώ (αόριστος: γέννησα)

Η λέξη γεννώ έχει τρεις σημασίες:

1. Κάνω παιδιά και, για πουλιά, ψάρια και ερπετά, κάνω αυγά.
   Η αγελάδα γέννησε ένα χαριτωμένο μοσχαράκι.

2. Μεταφορικά: δημιουργώ, επινοώ.
   Το μυαλό του γεννούσε συνεχώς νέες ιδέες.

3. Όταν το χρησιμοποιούμε στη μορφή «γεννημένος»: είμαι από τη φύση μου κάτι, από τότε που γεννήθηκα.
   Ο Γιώργος είναι γεννημένος ζωγράφος.

Συνώνυμα: τεκνοποιώ (για την πρώτη σημασία)
Σύνθετα: ξεγεννώ
Οικογένεια Λέξεων: γέννηση, γεννητικός, γεννήτρια, γέννημα, γεννητούρια

Φράσεις:

• Όπως τον γέννησε η μάνα του = γυμνός

Παροιμία:

• Αλλού τα κακαρίσματα κι αλλού γεννούν οι κότες

6. η γεωργία 🌾

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: γε-ωρ-γί-α

Η λέξη γεωργία έχει μία σημασία:

1. Η συστηματική καλλιέργεια της γης για την παραγωγή προϊόντων.
   Με τη γεωργία ασχολείται ένα μεγάλο τμήμα του ελληνικού πληθυσμού.

Οικογένεια Λέξεων: γεωργός, γεωργικός

7. γνωρίζω 🤝

Είδος: Ρήμα
Συλλαβές: γνω-ρί-ζω (αόριστος: γνώρισα)

Η λέξη γνωρίζω έχει τρεις σημασίες:

1. Κάνω κάτι γνωστό, φανερώνω.
   Σας γνωρίζουμε ότι πετύχατε στο διαγωνισμό.

2. Αναγνωρίζω, διακρίνω.
   Γνώρισα το γείτονά μου από τη δυνατή φωνή του.

3. Ξέρω, κατέχω.
   Γνωρίζει άπταιστα τρεις ξένες γλώσσες.

Συνώνυμα: πληροφορώ (για την πρώτη σημασία)
Αντίθετα: αγνοώ (για την τρίτη σημασία)
Σύνθετα: αναγνωρίζω, παραγνωρίζω
Οικογένεια Λέξεων: γνώριμος, γνώριμα, γνωριμία, γνώρισμα

8. το γράμμα ✉️

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: γράμ-μα

Η λέξη γράμμα έχει τρεις σημασίες:

1. Το γραπτό σύμβολο για κάθε φθόγγο μιας γλώσσας.
   Το ελληνικό αλφάβητο έχει είκοσι τέσσερα γράμματα.

2. Γραπτό κείμενο που απευθύνεται σε κάποιον, επιστολή.
   Έστειλε ένα γράμμα στο θείο του στη Γερμανία.

3. Στον πληθυντικό: γνώσεις, σπουδές, λογοτεχνία.
   Κατά την περίοδο της Αναγέννησης αναπτύχθηκαν σημαντικά τα γράμματα και οι τέχνες.

Συνώνυμα: ψηφίο (για την πρώτη σημασία) · φιλολογία (για την τρίτη)
Σύνθετα: γραμματόσημο, γραμματοκιβώτιο, μονόγραμμα, σύγγραμμα, διάγραμμα, περίγραμμα
Οικογένεια Λέξεων: γραμματικός, γραμματική, γραμματέας, γραμματεία, γραμμάτιο

Φράσεις:

• Ψιλά γράμματα = για κάτι ασήμαντο
• Δεν παίρνει τα γράμματα = υστερεί στο σχολείο
• Παίζω το κεφάλι μου κορόνα-γράμματα = βάζω σε κίνδυνο

9. γράφω ✍️

Είδος: Ρήμα
Συλλαβές: γρά-φω (αόριστος: έγραψα)

Η λέξη γράφω έχει πέντε σημασίες:

1. Παρασταίνω με γράμματα τις σκέψεις και τα συναισθήματα.
   Γράφω τις εντυπώσεις μου από τη σχολική εκδρομή.

2. Στέλνω επιστολή, αλληλογραφώ.
   Μου γράφει δυο φορές την εβδομάδα.

3. Γράφω κάποιον σε καταλόγους.
   Έγραψε το παιδί του στο σχολείο.

4. Συντάσσω βιβλίο, άρθρο, μουσική.
   Γράφει λογοτεχνικά βιβλία.

5. Ορίζω κληρονόμο, κληροδοτώ.
   Έγραψε στην κόρη του το σπίτι στο χωριό.

Συνώνυμα: συγγράφω (για την τέταρτη σημασία)
Σύνθετα: αντιγράφω, αναγράφω, εικονογραφώ, δακτυλογραφώ
Οικογένεια Λέξεων: γραφή, γραφέας, γραφείο, γραφίδα, γράψιμο, γραπτός, γράμμα, γραμμή

Φράσεις:

• Γράφει ιστορία = έχει μεγάλη επιτυχία
• Είναι γραμμένο = το τυχερό, το πεπρωμένο
• Αν με ξαναδείς, γράψε μου = δεν πρόκειται να ξανασυναντηθούμε

10. η γωνία 📐

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: γω-νί-α

Η λέξη γωνία έχει δύο σημασίες:

1. Σχήμα της γεωμετρίας που ορίζεται από δύο ημιευθείες ή επίπεδες επιφάνειες που έχουν κοινή κορυφή.
   Οι γωνίες ενός τριγώνου μπορεί να είναι ορθές, οξείες ή αμβλείες.

2. Σημείο συνάντησης δύο δρόμων, στροφή.
   Το σχολείο μας βρίσκεται στη γωνία Κοραή και Σολωμού.

Σύνθετα: γωνιόμετρο, διαγώνιος, ακρογωνιαίος
Οικογένεια Λέξεων: γωνιακός, γωνιαίος, γωνιώδης

Φράσεις:

• Οπτική γωνία = η θέση από την οποία βλέπει κανείς τα πράγματα
• Βάζω κάποιον στη γωνία = τον βάζω στο περιθώριο