Οι λέξεις μας με Α — Μέρος 3ο 🔎

Συνεχίζουμε το ταξίδι μας στο γράμμα Α με είκοσι εφτά λέξεις. Ξεκινάμε από το «αμφισβητώ» και φτάνουμε ως τον «ανεκτικό» άνθρωπο.

Θα συναντήσεις εδώ αρχαιολόγους που σκάβουν, γιατρούς που φροντίζουν αρρώστους, νονούς που δίνουν όνομα σε μωρά και ήρωες που έδειξαν αντρεία.

Σε κάθε λέξη θα δεις: τι είδος λέξη είναι, πώς χωρίζεται σε συλλαβές, τι σημαίνει, πώς μπαίνει σε πρόταση, ποιες λέξεις είναι συγγενείς της και ποιες φράσεις φτιάχνει.

Αν κάποια λέξη είναι υπογραμμισμένη, ακούμπησε πάνω της: θα σου πει από πού ήρθε!

1. αμφισβητώ 🤔

Είδος: Ρήμα
Συλλαβές: αμ-φι-σβη-τώ (αόριστος: αμφισβήτησα)

Η λέξη αμφισβητώ έχει μία σημασία:

1. Μεταβατικά: φέρνω αντιρρήσεις, δε δέχομαι κάτι ως αληθινό ή ορθό.
   Ποτέ δεν αμφισβήτησα την εξυπνάδα και την ωριμότητά σου.
   Μερικοί αμφισβήτησαν ότι η ομάδα μας νίκησε δίκαια.

Συνώνυμα: αμφιβάλλω
Αντίθετα: παραδέχομαι, αποδέχομαι
Οικογένεια Λέξεων: αμφισβήτηση, αμφισβητήσιμος, αμφισβητίας

2. η αναβολή ⏳

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-να-βο-λή

Η λέξη αναβολή έχει μία σημασία:

1. Η μετάθεση μιας πράξης για το μέλλον.
   Ο διαιτητής αποφάσισε την αναβολή του αγώνα εξαιτίας των κακών καιρικών συνθηκών.

Οικογένεια Λέξεων: αναβάλλω, αναβλητικός, αναβλητικότητα

3. αναγκάζω 💪

Είδος: Ρήμα
Συλλαβές: α-να-γκά-ζω (αόριστος: ανάγκασα)

Η λέξη αναγκάζω έχει μία σημασία:

1. Μεταβατικά: υποχρεώνω κάποιον να κάνει κάτι που δε θέλει, επιβάλλω κάτι με τη βία.
   Η φτώχεια ανάγκασε πολλούς να φύγουν από τα χωριά και να μεταναστεύσουν στις πόλεις.
   Ανάγκασε τον αντίπαλο να παραδοθεί.

Συνώνυμα: εξαναγκάζω, πιέζω, καταπιέζω
Σύνθετα: εξαναγκάζω, καταναγκάζω
Οικογένεια Λέξεων: ανάγκη, αναγκαίος, αναγκαιότητα, αναγκασμός, αναγκαστικός, αναγκαστικά

4. αναγνωρίζω 👀

Είδος: Ρήμα
Συλλαβές: α-να-γνω-ρί-ζω (αόριστος: αναγνώρισα)

Η λέξη αναγνωρίζω έχει τρεις σημασίες:

1. Θυμάμαι κάποιον ή κάτι που γνώρισα στο παρελθόν.
   Άλλαξες τόσο πολύ που με δυσκολία σε αναγνώρισα.

2. Παραδέχομαι κάτι ως αληθινό και έγκυρο, ομολογώ.
   Αναγνώρισε αμέσως ότι είχε κάνει λάθος.
   Χωρίς δισταγμό αναγνώρισε ποιο ήταν το σωστό.

3. Δείχνω την εκτίμησή μου προς κάποιον ή κάτι.
   Η πολιτεία αναγνώρισε την προσφορά του στην πατρίδα.

Συνώνυμα: αποδέχομαι (για τη δεύτερη σημασία) · εκτιμώ, επιβραβεύω (για την τρίτη)
Οικογένεια Λέξεων: αναγνώριση, αναγνωριστικός, αναγνωριστικά, αναγνωρίσιμος

Φράσεις:

• Δε σε αναγνωρίζω! = το λέμε για να δείξουμε έκπληξη ή δυσαρέσκεια σε κάποιον

5. ο ανάδοχος, η ανάδοχος 👶

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-νά-δο-χος

Η λέξη ανάδοχος έχει δύο σημασίες:

1. Αυτός που αναλαμβάνει την ευθύνη να εκτελέσει ένα έργο.
   Ανάδοχος του αεροδρομίου είναι μία ξένη εταιρεία.

2. Αυτός που δίνει το όνομα στο μωρό, ο νονός.
   Ο ιερέας ρώτησε τον ανάδοχο για το όνομα του μωρού.

Συνώνυμα: εργολάβος, κατασκευαστής (για την πρώτη σημασία)

6. η αναδρομή 🕰️

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-να-δρο-μή

Η λέξη αναδρομή έχει μία σημασία:

1. Επιστροφή στα περασμένα, στα προηγούμενα.
   Το βιβλίο για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας του 2004 περιέχει μια σύντομη αναδρομή στις προηγούμενες Ολυμπιάδες.

Συνώνυμα: επαναφορά
Οικογένεια Λέξεων: αναδρομικός, αναδρομικά, αναδρομικότητα

7. η αναζήτηση 🔦

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-να-ζή-τη-ση

Η λέξη αναζήτηση έχει μία σημασία:

1. Επίμονη προσπάθεια για να βρεθεί κάποιος ή κάτι, έρευνα.
   Η αναζήτηση στέγης απασχολεί κάθε χρόνο χιλιάδες φοιτητές.

Συνώνυμα: διερεύνηση
Οικογένεια Λέξεων: αναζητώ

8. η αναίδεια 😠

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-ναί-δει-α

Η λέξη αναίδεια έχει μία σημασία:

1. Έλλειψη ντροπής ή διακριτικότητας, θρασύτητα.
   Η αναίδειά του ξεπέρασε κάθε όριο.

Συνώνυμα: αδιαντροπιά, αυθάδεια
Αντίθετα: σεμνότητα
Οικογένεια Λέξεων: αναιδής, αναιδώς

9. η ανακαίνιση 🔨

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-να-καί-νι-ση

Η λέξη ανακαίνιση έχει μία σημασία:

1. Το να δώσεις καινούργια μορφή σ' ένα παλιό κτίριο ή χώρο μέσα από διάφορες επισκευές, βελτιώσεις και επιδιορθώσεις.
   Οδηγηθήκαμε σε πλήρη ανακαίνιση του σπιτιού μας.

Συνώνυμα: ανανέωση, αναμόρφωση
Οικογένεια Λέξεων: ανακαινίζω, ανακαινιστής, ανακαινιστικός

10. ανακαλύπτω 🗺️

Είδος: Ρήμα
Συλλαβές: α-να-κα-λύ-πτω (αόριστος: ανακάλυψα)

Η λέξη ανακαλύπτω έχει δύο σημασίες:

1. Βρίσκω πρώτος και κάνω γνωστό κάτι που ήταν άγνωστο ως τώρα.
   Ο Χριστόφορος Κολόμβος ανακάλυψε την Αμερική το 1492.

2. Φανερώνω, αποκαλύπτω.
   Η αστυνομία ανακάλυψε ποιος έκλεψε το αυτοκίνητο.
   Ανακάλυψε ότι τελικά ήταν άλλος ο ένοχος της κλοπής.

Αντίθετα: κρύβω, σκεπάζω (για τη δεύτερη σημασία)
Οικογένεια Λέξεων: ανακάλυψη

11. ανακαλώ 📞

Είδος: Ρήμα
Συλλαβές: α-να-κα-λώ (αόριστος: ανακάλεσα)

Η λέξη ανακαλώ έχει δύο σημασίες:

1. Καλώ κάποιον να επιστρέψει.
   Η κυβέρνηση ανακάλεσε τον πρεσβευτή για διαβουλεύσεις.

2. Ακυρώνω, καταργώ, παίρνω κάτι πίσω.
   Ο κατηγορούμενος ανακάλεσε την πρώτη κατάθεσή του.

Συνώνυμα: επαναφέρω (για την πρώτη σημασία) · αποσύρω, αναιρώ (για τη δεύτερη)
Οικογένεια Λέξεων: ανάκληση

Φράσεις:

• Ανακαλώ στην τάξη = επαναφέρω κάποιον στην τάξη
• Ανακαλώ στη μνήμη = ξαναθυμάμαι

12. η ανακοίνωση 📣

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-να-κοί-νω-ση

Η λέξη ανακοίνωση έχει δύο σημασίες:

1. Γνωστοποίηση μιας είδησης, αναγγελία.
   Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των βουλευτικών εκλογών θα αρχίσει αργά το βράδυ.

2. Παρουσίαση πορισμάτων επιστημονικής έρευνας.
   Στο τελευταίο ιατρικό συνέδριο έγιναν σημαντικές επιστημονικές ανακοινώσεις για το διαβήτη.

Συνώνυμα: δημοσίευση (για την πρώτη σημασία)
Οικογένεια Λέξεων: ανακοινώνω, ανακοινώσιμος, ανακοινωθέν

13. η ανακούφιση 😌

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-να-κού-φι-ση

Η λέξη ανακούφιση έχει μία σημασία:

1. Ελάφρυνση ή απαλλαγή από σωματικό πόνο ή ψυχικό βάρος.
   Ένιωσε μεγάλη ανακούφιση από τα καλά αποτελέσματα των ιατρικών εξετάσεων.

Συνώνυμα: ξαλάφρωμα
Οικογένεια Λέξεων: ανακουφίζω, ανακουφιστικός

14. η ανάκριση 🕵️

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-νά-κρι-ση

Η λέξη ανάκριση έχει μία σημασία:

1. Λεπτομερειακή εξέταση, για να εξακριβωθεί η αλήθεια.
   Ο δράστης ομολόγησε τη ληστεία που διέπραξε ύστερα από πολύωρη ανάκριση.

Σύνθετα: προανάκριση
Οικογένεια Λέξεων: ανακρίνω, ανακριτής, ανακρίτρια, ανακριτικός

15. η ανακύκλωση ♻️

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-να-κύ-κλω-ση

Η λέξη ανακύκλωση έχει μία σημασία:

1. Επεξεργασία άχρηστου υλικού ώστε να γίνει δυνατή η επαναχρησιμοποίησή του.
   Η ανακύκλωση του χαρτιού βοηθάει σημαντικά στην προστασία του δάσους.

Οικογένεια Λέξεων: ανακυκλώνω, ανακυκλώσιμος

16. ο αναλφαβητισμός 📖

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-ναλ-φα-βη-τι-σμός

Η λέξη αναλφαβητισμός έχει μία σημασία:

1. Το να μην ξέρει κάποιος να διαβάζει και να γράφει.
   Ο αναλφαβητισμός είναι ένα από τα βασικά προβλήματα των χωρών της Αφρικής.

Οικογένεια Λέξεων: αναλφάβητος

17. η αναμονή ⏱️

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-να-μο-νή

Η λέξη αναμονή έχει μία σημασία:

1. Το να περιμένει κανείς κάποιον ή κάτι.
   Η αναμονή στη στάση του λεωφορείου ήταν ολιγόλεπτη.

Οικογένεια Λέξεων: αναμένω

Φράσεις:

• Λίστα αναμονής = κατάλογος ατόμων που περιμένουν μια θέση σε αεροπορική πτήση

18. αναμφισβήτητος, -η, -ο ✅

Είδος: Επίθετο
Συλλαβές: α-ναμ-φι-σβή-τη-τος

Η λέξη αναμφισβήτητος έχει μία σημασία:

1. Αυτός για τον οποίο δεν υπάρχει αντίρρηση ή αμφιβολία, ο βέβαιος.
   Είναι ένας επιστήμονας με αναμφισβήτητο κύρος.

Συνώνυμα: αδιαφιλονίκητος, αναμφίβολος, αναντίρρητος
Αντίθετα: αμφισβητούμενος, αμφίβολος
Οικογένεια Λέξεων: αναμφισβήτητα

19. η ανάπαυση 😴

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-νά-παυ-ση

Η λέξη ανάπαυση έχει δύο σημασίες:

1. Διακοπή από σωματική ή πνευματική εργασία, ξεκούραση.
   Μου χρειάζεται ανάπαυση για μερικές ημέρες.

2. Παράγγελμα στη γυμναστική για προσωρινή χαλάρωση.
   Ανάπαυση!

Συνώνυμα: ανάπαυλα
Αντίθετα: προσοχή (για τη δεύτερη σημασία)
Σύνθετα: αγρανάπαυση, ημιανάπαυση
Οικογένεια Λέξεων: αναπαύομαι, αναπαυτικός, αναπαυτικά

20. η ανάρρωση 🏥

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-νάρ-ρω-ση

Η λέξη ανάρρωση έχει μία σημασία:

1. Η διαδικασία αποκατάστασης της υγείας ενός αρρώστου.
   Η καλή ψυχολογία βοήθησε στη γρήγορη ανάρρωσή του.

Οικογένεια Λέξεων: αναρρώνω, αναρρωτικός, αναρρωτήριο

21. η ανασκαφή ⛏️

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-να-σκα-φή

Η λέξη ανασκαφή έχει μία σημασία:

1. Προσεκτικό σκάψιμο στη γη, με σκοπό την ανεύρεση και μελέτη αρχαίων αντικειμένων.
   Οι συστηματικές ανασκαφές στη Βεργίνα οδήγησαν στον τάφο του Φιλίππου.

Οικογένεια Λέξεων: ανασκάπτω, ανασκαφικός

22. η ανάσταση 🕯️

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-νά-στα-ση

Η λέξη ανάσταση έχει δύο σημασίες:

1. Επαναφορά ενός νεκρού στη ζωή.
   Το Σάββατο, πριν από τη Μεγάλη Εβδομάδα, γιορτάζουμε την ανάσταση του Λαζάρου.

2. Η γιορτή της Ανάστασης του Χριστού, το Πάσχα.
   Η Ανάσταση του Κυρίου είναι το μεγαλύτερο γεγονός της χριστιανοσύνης.

Σύνθετα: νεκρανάσταση
Οικογένεια Λέξεων: ανασταίνω, αναστάσιμος

Φράσεις:

• Ανάστα ο Κύριος = το λέμε για μεγάλη αναστάτωση και φασαρία

23. ανατρέπω 🌊

Είδος: Ρήμα
Συλλαβές: α-να-τρέ-πω (αόριστος: ανέτρεψα)

Η λέξη ανατρέπω έχει δύο σημασίες:

1. Ρίχνω κάποιον ή κάτι από τη θέση του, αναποδογυρίζω, γκρεμίζω.
   Τα κύματα ήταν τόσο μεγάλα που ανέτρεψαν τις βάρκες των ψαράδων.

2. Αποδεικνύω ότι κάτι είναι λάθος ή ψέμα.
   Όταν γνωριστήκαμε καλύτερα με τον τροχονόμο, μας είπε διάφορα αστεία και έτσι ανέτρεψε την εικόνα που είχαμε ότι ήταν πάντα σοβαρός και αμίλητος.

Συνώνυμα: αναστρέφω (για την πρώτη σημασία) · αναιρώ, ακυρώνω (για τη δεύτερη)
Οικογένεια Λέξεων: ανατροπή, ανατρεπτικός, ανατρέψιμος

24. η ανατροφή 👨‍👩‍👧

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: α-να-τρο-φή

Η λέξη ανατροφή έχει δύο σημασίες:

1. Φροντίδα για τη σωματική και την πνευματική ανάπτυξη ενός ανηλίκου.
   Διέθεσαν πολύ χρόνο για την ανατροφή του παιδιού τους.

2. Η κατάλληλη διαπαιδαγώγηση.
   Είναι ένας άνθρωπος με πολύ καλή ανατροφή.

Συνώνυμα: μεγάλωμα (για την πρώτη σημασία) · διάπλαση (για τη δεύτερη)
Οικογένεια Λέξεων: ανατρέφω

25. άναυδος, -η, -ο 😲

Είδος: Επίθετο
Συλλαβές: ά-ναυ-δος

Η λέξη άναυδος έχει μία σημασία:

1. Αυτός που έχασε προσωρινά τη φωνή του από έκπληξη, θαυμασμό, συγκίνηση ή φόβο.
   Το πλήθος παρακολουθούσε άναυδο την επιχείρηση διάσωσης των τραυματιών.

Συνώνυμα: άφωνος, άλαλος

26. η ανδρεία και η αντρεία 🦁

Είδος: Ουσιαστικό
Συλλαβές: αν-δρεί-α

Η λέξη ανδρεία έχει μία σημασία:

1. Παλικαριά, γενναιότητα.
   Στον πόλεμο του 1940 οι Έλληνες ξεχώρισαν για την αντρεία που έδειξαν.

Συνώνυμα: γενναιοψυχία
Αντίθετα: ανανδρία, δειλία, λιποψυχία
Οικογένεια Λέξεων: ανδρείος, αντρειωμένος, αντρειοσύνη

27. ανεκτικός, -ή, -ό 🕊️

Είδος: Επίθετο
Συλλαβές: α-νε-κτι-κός

Η λέξη ανεκτικός έχει μία σημασία:

1. Αυτός που δείχνει ανοχή και υπομονή.
   Ο διαιτητής του αγώνα ήταν ανεκτικός στο σκληρό παιχνίδι των ποδοσφαιριστών.

Συνώνυμα: διαλλακτικός, επιεικής
Οικογένεια Λέξεων: ανέχομαι, ανοχή, ανεκτός, ανεκτικότητα