Κριτήρια διάκρισης Εμπορίου 🧭

Το εμπόριο δεν είναι μια ενιαία, ομοιόμορφη δραστηριότητα. Μπορούμε να το διακρίνουμε σε επιμέρους μορφές ανάλογα με διάφορα κριτήρια. Παρακάτω αναφέρονται ενδεικτικά τα βασικότερα: η γεωγραφική έκταση, η ποσότητα και ο τελικός αποδέκτης, το αντικείμενο του εμπορίου και ο τρόπος προσέλκυσης κοινού.

1. Γεωγραφική έκταση

Με βάση τη γεωγραφική έκταση στην οποία πραγματοποιείται, το εμπόριο διακρίνεται σε:

• Εσωτερικό εμπόριο: είναι το εμπόριο που πραγματοποιείται μέσα στα γεωγραφικά όρια μιας χώρας.
• Διεθνές (Εξωτερικό) εμπόριο: είναι το εμπόριο που πραγματοποιείται μεταξύ δύο ή περισσοτέρων κρατών.

Το διεθνές εμπόριο, με τη σειρά του, διακρίνεται σε τρεις κατηγορίες:

• Εξαγωγικό εμπόριο: είναι η πώληση και αποστολή (εξαγωγή) εγχώριων αγαθών ή υπηρεσιών προς άλλες χώρες. Ο έμπορος που ασχολείται με το εξαγωγικό εμπόριο λέγεται εξαγωγέας.
• Εισαγωγικό εμπόριο: είναι η αγορά και εισαγωγή αγαθών ή υπηρεσιών ξένης χώρας στη χώρα μας, με σκοπό να διατεθούν στην εσωτερική αγορά. Ο έμπορος που ασχολείται με το εισαγωγικό εμπόριο λέγεται εισαγωγέας.
• Διαμετακομιστικό εμπόριο: είναι η εισαγωγή εμπορευμάτων σε μια χώρα, όχι για να καταναλωθούν σε αυτή, αλλά για να προωθηθούν σε άλλες χώρες.

2. Ποσότητα και τελικός αποδέκτης

Με βάση την ποσότητα των προϊόντων και το ποιος είναι ο τελικός αποδέκτης της πώλησης, το εμπόριο διακρίνεται σε:

• Χονδρικό εμπόριο: είναι η πώληση μεγάλων ποσοτήτων προϊόντων σε επιχειρήσεις ή καταστήματα και όχι απευθείας στον καταναλωτή.
• Λιανικό εμπόριο: είναι η πώληση προϊόντων απευθείας στον τελικό καταναλωτή σε μικρές ποσότητες.

3. Αντικείμενο εμπορίου

Με βάση το τι ακριβώς αγοράζεται και πωλείται, το εμπόριο διακρίνεται σε:

• Εμπόριο αγαθών: είναι η πώληση και αγορά φυσικών προϊόντων (π.χ. τρόφιμα, ρούχα, ηλεκτρονικά).
• Εμπόριο υπηρεσιών: είναι η πώληση και αγορά υπηρεσιών (π.χ. μεταφορές, τουρισμός, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες).

4. Προσέλκυση κοινού

Με βάση τον τρόπο με τον οποίο η επιχείρηση προσελκύει το κοινό της, το εμπόριο διακρίνεται σε:

• Παραδοσιακό εμπόριο: πραγματοποιείται σε φυσικά καταστήματα ή αγορές.
• Ηλεκτρονικό εμπόριο (e-commerce): πραγματοποιείται ηλεκτρονικά (μέσω διαδικτύου), π.χ. ηλεκτρονικά καταστήματα.

Συνολική εικόνα των διακρίσεων

Τα τέσσερα κριτήρια δεν είναι ανεξάρτητα μεταξύ τους — μπορούμε να συνδυάσουμε περισσότερα από ένα για να περιγράψουμε την ίδια εμπορική πράξη. Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις διακρίσεις:

Παράδειγμα: από την κυπριακή παραγωγή στην κατανάλωση

Ας παρακολουθήσουμε τη διαδρομή ενός προϊόντος που παράγεται από μια κυπριακή επιχείρηση μέχρι να φτάσει στους καταναλωτές, είτε στην Κύπρο είτε στο εξωτερικό, ώστε να δούμε πώς εφαρμόζονται μαζί όλα τα κριτήρια.

Μια επιχείρηση παράγει χυμούς στη Λεμεσό. Από εκεί, η διάθεση των χυμών ακολουθεί δύο βασικές κατευθύνσεις:

• Εσωτερικό εμπόριο: πώληση των χυμών εντός της Κύπρου.
  • Χονδρικό εμπόριο: πώληση των χυμών σε χονδρέμπορο, ο οποίος στη συνέχεια θα τους μεταπωλήσει σε υπεραγορές.
  • Λιανικό εμπόριο: πώληση των χυμών απευθείας σε καταναλωτές.
  • Ο καταναλωτής αποκτά τελικά τον χυμό αγοράζοντάς τον είτε διά ζώσης (από φυσικό κατάστημα) είτε ηλεκτρονικά (μέσω διαδικτύου) — δηλαδή μέσω παραδοσιακού ή ηλεκτρονικού εμπορίου.
• Διεθνές εμπόριο: πώληση των χυμών στην Αίγυπτο.
  • Από την πλευρά της κυπριακής επιχείρησης, πρόκειται για εξαγωγικό εμπόριο. Για να φτάσουν τα εμπορεύματα στην Αίγυπτο εμπλέκονται μεταφορείς, εταιρείες διανομής, διάφορα έγγραφα και τελωνεία (όπου πληρώνονται δασμοί και φόροι) κ.λπ.
  • Για την Αίγυπτο, η ίδια συναλλαγή θεωρείται εισαγωγικό εμπόριο.
  • Στη συνέχεια, μέσα στην Αίγυπτο, οι χυμοί διοχετεύονται και πάλι μέσω λιανικού ή χονδρικού εμπορίου (με μεταπώληση σε επιχειρήσεις), μέχρι να φτάσουν στον τελικό καταναλωτή.

Παράδειγμα: από την ξένη παραγωγή στην κυπριακή κατανάλωση

Παρακολουθούμε τώρα την αντίστροφη διαδρομή: ενός προϊόντος που παράγεται στο εξωτερικό μέχρι να φθάσει στους καταναλωτές στην Κύπρο.

Ρούχα παράγονται στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η πώλησή τους στην Κύπρο αποτελεί διεθνές εμπόριο, και συγκεκριμένα εισαγωγικό εμπόριο για την Κύπρο. Για να φτάσουν τα εμπορεύματα στην Κύπρο εμπλέκονται μεταφορείς, εταιρείες διανομής, διάφορα έγγραφα και τελωνεία (πληρώνονται δασμοί και φόροι) κ.λπ.

Στη συνέχεια, μέσα στην Κύπρο, τα ρούχα διοχετεύονται μέσω χονδρικού ή λιανικού εμπορίου, μέχρι να φτάσουν στους καταναλωτές, οι οποίοι τα αγοράζουν είτε διά ζώσης (από φυσικό κατάστημα) είτε ηλεκτρονικά (μέσω διαδικτύου).

Κυρίως Εμπόριο και ευρύτερη έννοια του εμπορίου

Το Κυρίως Εμπόριο ασχολείται με τη συνεχή διακίνηση και ανταλλαγή των εμπορευμάτων — δηλαδή με όλες τις διακρίσεις που είδαμε παραπάνω (εσωτερικό/διεθνές, χονδρικό/λιανικό κ.λπ.).

Η ευρύτερη όμως έννοια του εμπορίου πρέπει να συμπεριλάβει και όλα τα πρόσωπα και τις βοηθητικές υπηρεσίες που συντελούν ώστε ένα αγαθό να φτάσει από τον τόπο της παραγωγής στον τόπο της κατανάλωσης. Έτσι, το εμπόριο συνολικά διακρίνεται σε δύο μεγάλους κλάδους:

• Κυρίως Εμπόριο: Εσωτερικό (χωρίς περαιτέρω υποδιαίρεση εδώ) και Διεθνές (Εξωτερικό) — με τις υποκατηγορίες Εισαγωγικό, Εξαγωγικό και Διαμετακομιστικό.
• Βοηθητικές Υπηρεσίες Εμπορίου: όπως η εφοδιαστική αλυσίδα (Supply Chain) και η διοίκηση Logistics (μεταφορές, αποθήκευση και διαχείριση αποθεμάτων, τελωνειακές διαδικασίες), το μάρκετινγκ, οι ασφαλιστικές υπηρεσίες, οι τράπεζες κ.λπ.