Συναλλαγματικές Ισοτιμίες 💱
Οι τιμές των διαφόρων νομισμάτων δεν είναι σταθερές, αλλά μεταβάλλονται συνεχώς, ανάλογα με την προσφορά και τη ζήτηση κάθε νομίσματος στην αγορά συναλλάγματος.
Από πού προέρχεται η προσφορά ξένου νομίσματος
Η προσφορά ξένου νομίσματος προέρχεται κυρίως από:
- κατοίκους ή επιχειρήσεις άλλων χωρών που αγοράζουν εγχώρια προϊόντα και υπηρεσίες (εγχώριες εξαγωγές),
- ξένους επενδυτές που επενδύουν στην εγχώρια αγορά,
- ξένους τουρίστες που ταξιδεύουν στη χώρα μας.
Από πού προέρχεται η ζήτηση για ξένο νόμισμα
Αντίστοιχα, η ζήτηση για ξένο νόμισμα προέρχεται κυρίως από:
- κατοίκους ή επιχειρήσεις που αγοράζουν ξένα αγαθά και υπηρεσίες (εγχώριες εισαγωγές),
- εγχώριους επενδυτές που επενδύουν στο εξωτερικό,
- «εγχώριους τουρίστες» που ταξιδεύουν στο εξωτερικό.
Οι τιμές που διαμορφώνονται στην αγορά συναλλάγματος ονομάζονται συναλλαγματικές ισοτιμίες και δείχνουν τη σχέση με την οποία ανταλλάσσονται δύο νομίσματα.
Ό,τι είναι εξαγωγή για τη μια χώρα είναι εισαγωγή για την άλλη. Όταν ένας ξένος τουρίστας επισκέπτεται την Κύπρο, «προσφέρει» το νόμισμά του στην αγορά συναλλάγματος για να αποκτήσει ευρώ· όταν ένας Κύπριος ταξιδεύει στο εξωτερικό, κάνει ακριβώς το αντίθετο, δημιουργώντας ζήτηση για ξένο νόμισμα. Η αγορά συναλλάγματος είναι, στην ουσία, το σημείο όπου συναντιούνται αυτές οι αντίθετες ανάγκες.
Τι είναι η Συναλλαγματική Ισοτιμία
Συναλλαγματική Ισοτιμία είναι η τιμή με την οποία ένα νόμισμα ανταλλάσσεται με ένα άλλο στη διεθνή αγορά. Δηλώνει πόσες μονάδες ξένου νομίσματος απαιτούνται για την αγορά μίας μονάδας του εγχώριου (ή αντίστροφα).
Το δελτίο τιμών συναλλάγματος περιλαμβάνει τις ισοτιμίες, δηλαδή τις τιμές με τις οποίες ανταλλάσσονται τα νομίσματα μεταξύ τους. Δείχνει με πόσες ξένες νομισματικές μονάδες ανταλλάσσεται μία εγχώρια μονάδα (π.χ. πόσα δολάρια χρειάζονται για να αγοραστεί 1 ευρώ).
Αν, για παράδειγμα, η ισοτιμία ευρώ προς δολάριο ΗΠΑ είναι 1 προς 1,18, αυτό γράφεται:
Αυτό σημαίνει ότι για να αγοράσει κανείς 1 ευρώ, χρειάζεται να δώσει 1,18 δολάρια. Αντίστροφα, αν θέλουμε να βρούμε πόσα ευρώ αντιστοιχούν σε 100 δολάρια, κάνουμε τη διαίρεση:
Τιμή Αγοράς και Τιμή Πώλησης
Στο δελτίο τιμών συναλλάγματος για κάθε ξένο νόμισμα δίνονται δύο τιμές, η τιμή πώλησης και η τιμή αγοράς:
- Η τιμή πώλησης είναι η τιμή στην οποία οι τράπεζες πουλούν ξένο νόμισμα στους πελάτες.
- Η τιμή αγοράς είναι η τιμή στην οποία οι τράπεζες αγοράζουν ξένο νόμισμα από τους πελάτες.
Οι όροι «αγορά» και «πώληση» εννοούνται πάντα από την πλευρά της τράπεζας, όχι του πελάτη:
«Όταν οι πολίτες αγοράζουν ξένο νόμισμα από την τράπεζα, ισχύει η τιμή πώλησης, και όταν πουλούν ξένο νόμισμα στην τράπεζα, ισχύει η τιμή αγοράς.»
Δηλαδή όταν εσύ αγοράζεις δολάρια, η τράπεζα πουλάει — άρα ισχύει η τιμή πώλησης. Όταν εσύ πουλάς δολάρια στην τράπεζα, εκείνη αγοράζει — άρα ισχύει η τιμή αγοράς.
Το ακόλουθο απόσπασμα δελτίου τιμών συναλλάγματος (τιμή 1 ευρώ ανά μονάδα νομίσματος) δείχνει πώς παρουσιάζονται οι δύο αυτές τιμές στην πράξη:
| Νομίσματα | Αγορά | Πώληση |
|---|---|---|
| Δολάριο ΗΠΑ (USD) | 1,1816 | 1,1640 |
| Λίρα Αγγλίας (GBP) | 0,8792 | 0,8662 |
| Φράγκο Ελβετίας (CHF) | 0,9406 | 0,9266 |
| Δολάριο Αυστραλίας (AUD) | 1,8070 | 1,7624 |
| Δολάριο Καναδά (CAD) | 1,6530 | 1,6122 |
| Κορώνα Σουηδίας (SEK) | 11,1407 | 10,8657 |
| Κορώνα Δανίας (DKK) | 7,5579 | 7,3713 |
| Κορώνα Νορβηγίας (NOK) | 11,8148 | 11,5230 |
| Γιεν Ιαπωνίας (JPY) | 176,0002 | 173,3798 |
| Δολάριο Χονγκ Κονγκ (HKD) | 9,35440 | 8,80940 |
| Δολάριο Σιγκαπούρης (SGD) | 1,55510 | 1,46450 |
| Κορώνα Τσεχίας (CZK) | 25,05600 | 23,59600 |
Παρατήρησε στον πίνακα ότι η στήλη «Αγορά» έχει πάντα μεγαλύτερο νούμερο από τη στήλη «Πώληση». Αυτό δεν είναι τυχαίο: η διαφορά ανάμεσα στις δύο τιμές (το λεγόμενο spread) είναι ο τρόπος με τον οποίο η τράπεζα κερδίζει από κάθε συναλλαγματική συναλλαγή, ανεξάρτητα από το αν ο πελάτης αγοράζει ή πουλάει.
Ανατίμηση και Υποτίμηση Νομίσματος
Επειδή οι συναλλαγματικές ισοτιμίες διαμορφώνονται από την προσφορά και τη ζήτηση, μεταβάλλονται συνεχώς. Όταν η αξία ενός νομίσματος αυξάνεται σε σχέση με ένα άλλο, λέμε ότι το νόμισμα ανατιμάται. Όταν η αξία του μειώνεται, λέμε ότι υποτιμάται.
Για παράδειγμα, αν η ισοτιμία ευρώ προς δολάριο αλλάξει από:
τότε το ευρώ ανατιμήθηκε έναντι του δολαρίου (χρειάζονται πλέον περισσότερα δολάρια για να αγοραστεί το ίδιο ευρώ), ενώ το δολάριο υποτιμήθηκε έναντι του ευρώ.
Η ανατίμηση και η υποτίμηση είναι πάντα δύο όψεις του ίδιου νομίσματος (κυριολεκτικά): αν το ένα νόμισμα ανατιμάται έναντι ενός δεύτερου, το δεύτερο υποτιμάται αναγκαστικά έναντι του πρώτου. Δεν μπορούν να ανατιμώνται και τα δύο ταυτόχρονα το ένα ως προς το άλλο.
Πώς Διαμορφώνεται η Αγορά Συναλλάγματος
Η αγορά συναλλάγματος λειτουργεί ως μια παγκόσμια, αποκεντρωμένη χρηματοοικονομική αγορά, στην οποία η συνεχής αλληλεπίδραση προσφοράς και ζήτησης καθορίζει, κάθε στιγμή, τη συναλλαγματική ισοτιμία ανάμεσα σε δύο νομίσματα. Όσο μεγαλύτερη είναι η ζήτηση για ένα νόμισμα σε σχέση με την προσφορά του, τόσο τείνει να ανατιμάται· όσο μεγαλύτερη είναι η προσφορά του σε σχέση με τη ζήτησή του, τόσο τείνει να υποτιμάται.