Μέτρηση Εγχώριου Προϊόντος – Μέθοδος της Παραγωγής 🏭

Στον υπολογισμό του ΑΕΠ μιας οικονομίας με τη μέθοδο της παραγωγής, αθροίζεται η τρέχουσα παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών από όλους τους κλάδους παραγωγής.

Πίνακας 5.2 — Εγχώριο Προϊόν (€ εκ.)

Σημείωση: Τα στοιχεία είναι υποθετικά.

Το συνολικό προϊόν μιας οικονομίας μπορεί να μετρηθεί με τη μέθοδο της παραγωγής με δύο τρόπους: τη μέθοδο της τελικής αξίας και τη μέθοδο της προστιθέμενης αξίας.

α) Μέθοδος της τελικής αξίας

Με τη μέθοδο αυτή, στον υπολογισμό του ΑΕΠ λαμβάνεται υπόψη μόνο η αξία των τελικών αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται σε ένα έτος και δεν υπολογίζεται η αξία των ενδιάμεσων αγαθών, για να αποφύγουμε να υπολογίσουμε δύο ή περισσότερες φορές την αξία του ίδιου προϊόντος.

Στην οικονομία λειτουργούν πολλές επιχειρήσεις. Το προϊόν μιας επιχείρησης μπορεί να είναι εισροή στην παραγωγή μιας άλλης, μέχρι το προϊόν να πάρει την τελική του μορφή και να φθάσει στον καταναλωτή. Επομένως, αν για τον υπολογισμό του ΑΕΠ αθροίσουμε την αξία όλων των προϊόντων όλων των επιχειρήσεων, πολλά προϊόντα θα έχουν υπολογισθεί δύο, τρεις ή και περισσότερες φορές.

Για τον υπολογισμό του ΑΕΠ με βάση την αξία των τελικών προϊόντων, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και τα αποθέματα πρώτων υλών, ημικατεργασμένων προϊόντων και ετοίμων προϊόντων:

• Η αξία του τελικού αποθέματος προστίθεται, γιατί αποτελεί αγαθά που έχουν παραχθεί κατά την τρέχουσα χρονιά.
• Η αξία του αρχικού αποθέματος αφαιρείται, γιατί αποτελεί παραγωγή της προηγούμενης χρονιάς.

Παράδειγμα

Μια κτηνοτροφική μονάδα παράγει γάλα και το πουλά σε μια γαλακτοβιομηχανία αντί €20.000. Η γαλακτοβιομηχανία μετατρέπει το γάλα σε τυρί και το πουλά σε υπεραγορές έναντι €35.000. Οι υπεραγορές πωλούν το τυρί σε καταναλωτές αντί €40.000.

Τα αποθέματα του προϊόντος στα διάφορα στάδια επεξεργασίας έχουν ως εξής:

Λύση:

Η αξία του προϊόντος που θα περιληφθεί στο ΑΕΠ με τη μέθοδο της τελικής αξίας παρουσιάζεται πιο κάτω:

Δηλαδή, ξεκινάμε από την τιμή πώλησης του τελικού προϊόντος στα νοικοκυριά (€40.000), προσθέτουμε ό,τι παρέμεινε απούλητο ως τελικό απόθεμα (γιατί παρήχθη φέτος) και αφαιρούμε ό,τι υπήρχε ήδη ως απόθεμα στην αρχή της χρονιάς (γιατί παρήχθη πέρσι). Το αποτέλεσμα, €39.000, είναι η αξία που θα προστεθεί στο εγχώριο προϊόν.

β) Μέθοδος της Προστιθέμενης αξίας

Όταν χρησιμοποιείται η μέθοδος της τελικής αξίας, είναι συχνά δύσκολο να διακρίνουμε τα τελικά από τα ενδιάμεσα προϊόντα. Αντίθετα, όταν χρησιμοποιείται η μέθοδος της προστιθέμενης αξίας, απαιτούνται στοιχεία μόνο για τις πωλήσεις και τις αγορές των επιχειρήσεων, χωρίς να χρειάζεται να γίνει διάκριση μεταξύ των πωλήσεων τελικών και ενδιάμεσων προϊόντων.

Για να αποφευχθεί ο διπλός ή πολλαπλός υπολογισμός του ίδιου προϊόντος στο ΑΕΠ, σε κάθε στάδιο της παραγωγικής διαδικασίας λαμβάνεται υπόψη μόνο η αξία που προστίθεται στο στάδιο αυτό. Επομένως, η μέθοδος της προστιθέμενης αξίας πλεονεκτεί σε σύγκριση με τη μέθοδο της τελικής αξίας, γιατί αποφεύγεται ο κίνδυνος πολλαπλού υπολογισμού του ίδιου προϊόντος στο ΑΕΠ.

Προστιθέμενη αξία είναι η αξία που προστίθεται κατά την παραγωγή του προϊόντος στους διάφορους κλάδους παραγωγής, και ισούται με τη διαφορά μεταξύ των πωλήσεων και των αγορών μιας επιχείρησης, λαμβάνοντας υπόψη τα αρχικά και τελικά αποθέματα:

Παράδειγμα

Με βάση τα δεδομένα του προηγούμενου παραδείγματος (κτηνοτροφική μονάδα → γαλακτοβιομηχανία → υπεραγορές), για τον υπολογισμό της αξίας του προϊόντος που θα περιληφθεί στο ΑΕΠ λαμβάνεται υπόψη η προστιθέμενη αξία σε κάθε στάδιο επεξεργασίας του προϊόντος.

Λύση:

Η αξία του προϊόντος που θα περιληφθεί στο ΑΕΠ με τη μέθοδο της προστιθέμενης αξίας παρουσιάζεται πιο κάτω:

Παρατηρούμε ότι το άθροισμα των προστιθέμενων αξιών σε όλα τα στάδια (€20.100 + €13.500 + €5.400 = €39.000) δίνει ακριβώς το ίδιο αποτέλεσμα με τη μέθοδο της τελικής αξίας. Αυτό δεν είναι σύμπτωση: κάθε επιχείρηση προσθέτει στο προϊόν μόνο ό,τι η ίδια παρήγαγε, οπότε το άθροισμα όλων των επιμέρους προσθηκών ισούται πάντα με την τελική αξία του προϊόντος, χωρίς καμία επανάληψη.