Αποκατάσταση της Τιμής Ισορροπίας ⚖️
Όταν η τιμή στην αγορά είναι μεγαλύτερη από την τιμή ισορροπίας, υπάρχει πλεόνασμα προσφοράς, και όταν είναι μικρότερη, υπάρχει έλλειμμα προσφοράς. Ας δούμε πώς αλλάζουν οι τιμές σε αυτές τις περιπτώσεις.
Έλλειμμα προσφοράς 📉
Όταν η τιμή ενός αγαθού είναι χαμηλή, οι καταναλωτές θέλουν να αγοράσουν μεγάλες ποσότητες, αλλά οι παραγωγοί είναι διατεθειμένοι να προσφέρουν μικρές ποσότητες. Δηλαδή, η ζητούμενη ποσότητα είναι μεγαλύτερη από την προσφερόμενη και έτσι παρατηρείται έλλειμμα στην αγορά.
Στη χαμηλή αυτή τιμή, δεν υπάρχουν αρκετά προϊόντα διαθέσιμα για όλους τους καταναλωτές. Κάποιοι δεν καταφέρνουν να αγοράσουν και θα ήταν διατεθειμένοι να πληρώσουν περισσότερα για να το αποκτήσουν. Αν όμως η τιμή αρχίσει να ανεβαίνει, λόγω του νόμου της προσφοράς, οι παραγωγοί θα έχουν κίνητρο να προσφέρουν μεγαλύτερη ποσότητα, η οποία θα καλύπτει μεγαλύτερο μέρος της ζήτησης, μειώνοντας το έλλειμμα.
Αυτή η ανοδική τάση της τιμής συνεχίζεται μέχρι η τιμή να φτάσει σε ένα επίπεδο όπου η ζητούμενη ποσότητα από τους καταναλωτές να είναι ίση με την προσφερόμενη ποσότητα από τους παραγωγούς. Τότε λέμε ότι η αγορά βρίσκεται σε ισορροπία.
Η αύξηση της τιμής μειώνει το έλλειμμα, καθώς, σύμφωνα με τον νόμο της προσφοράς και της ζήτησης, η προσφερόμενη ποσότητα αυξάνεται, ενώ η ζητούμενη ποσότητα μειώνεται. Η διαδικασία αυτή συνεχίζεται μέχρι η τιμή να φτάσει στο σημείο ισορροπίας, όπου το έλλειμμα εξαφανίζεται.
Κανείς δεν αποφασίζει συνειδητά να ανεβάσει την τιμή για να λύσει το έλλειμμα. Οι καταναλωτές που δεν βρίσκουν το αγαθό είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν περισσότερο, και οι παραγωγοί το αντιλαμβάνονται και ζητούν υψηλότερη τιμή. Είναι σαν η αγορά να διορθώνει μόνη της τον εαυτό της, χωρίς κανέναν κεντρικό σχεδιασμό.
Πλεόνασμα Προσφοράς 📈
Όταν η τιμή ενός αγαθού είναι υψηλή, οι παραγωγοί θέλουν να πουλήσουν μεγάλες ποσότητες, αλλά οι καταναλωτές δεν είναι διατεθειμένοι να τις αγοράσουν στη συγκεκριμένη τιμή. Δηλαδή, η προσφερόμενη ποσότητα είναι μεγαλύτερη από τη ζητούμενη και έτσι παρατηρείται πλεόνασμα.
Στην υψηλή αυτή τιμή, υπάρχουν προϊόντα που μένουν απούλητα από παραγωγούς οι οποίοι θα ήταν διατεθειμένοι να τα πουλήσουν σε χαμηλότερη τιμή. Επίσης, υπάρχουν και καταναλωτές οι οποίοι δεν αγοράζουν το αγαθό, παρότι θα ήταν διατεθειμένοι να το αγοράσουν, αν η τιμή του ήταν χαμηλότερη. Επομένως, αν η τιμή αρχίσει να πέφτει, λόγω του νόμου της ζήτησης, οι καταναλωτές θα έχουν κίνητρο να καταναλώσουν μεγαλύτερη ποσότητα, η οποία θα καλύπτει μεγαλύτερο κομμάτι της προσφοράς, μειώνοντας έτσι το πλεόνασμα.
Αυτή η καθοδική τάση της τιμής συνεχίζεται μέχρι η αγορά να βρεθεί σε ισορροπία. Η μείωση της τιμής περιορίζει το πλεόνασμα, καθώς η προσφερόμενη ποσότητα μειώνεται και η ζητούμενη ποσότητα αυξάνεται. Αυτή η διαδικασία συνεχίζεται μέχρι η τιμή να φτάσει στο σημείο ισορροπίας, όπου το πλεόνασμα εξαλείφεται.
Στο έλλειμμα η τιμή είναι χαμηλή και ανεβαίνει προς την ισορροπία. Στο πλεόνασμα η τιμή είναι υψηλή και κατεβαίνει προς την ισορροπία. Η φορά της μεταβολής είναι πάντα αυτή που εξαφανίζει το πρόβλημα: το έλλειμμα εξαφανίζεται με αύξηση της τιμής, το πλεόνασμα με μείωσή της — ποτέ το αντίστροφο.
Και στις δύο περιπτώσεις, η αγορά έχει έναν αυτόματο μηχανισμό αυτορρύθμισης: όποτε η τιμή αποκλίνει από το σημείο ισορροπίας, οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης την ωθούν να επιστρέψει σε αυτό, μέχρι η ζητούμενη και η προσφερόμενη ποσότητα να εξισωθούν ξανά.