Έννοια της Χρησιμότητας 😋
Καθημερινά, οι άνθρωποι αγωνίζονται να εξασφαλίσουν αγαθά και υπηρεσίες, γιατί αυτά ικανοποιούν άμεσα ή έμμεσα τις ανάγκες τους. Η ικανοποίηση της ανάγκης συνοδεύεται από ένα ευχάριστο αίσθημα, που στην οικονομική επιστήμη ονομάζεται χρησιμότητα.
Ο ορισμός
Χρησιμότητα είναι η υποκειμενική ικανοποίηση που παρέχει στον καταναλωτή η χρησιμοποίηση ενός αγαθού ή μιας υπηρεσίας.
Το ίδιο ακριβώς αγαθό μπορεί να χαρίζει τεράστια ικανοποίηση σε έναν άνθρωπο και ελάχιστη σε άλλον. Η χρησιμότητα δεν είναι κάτι που μετριέται με όργανο, όπως το βάρος ή η θερμοκρασία· είναι μια προσωπική εκτίμηση, διαφορετική από άτομο σε άτομο.
Από τι εξαρτάται
Η χρησιμότητα δεν εκφράζει απόλυτο μέγεθος, αλλά μια περιγραφή των προτιμήσεων του ατόμου, δηλαδή της ιεράρχησης που κάνει στις ανάγκες και τις επιθυμίες του. Είναι υποκειμενική έννοια και διαφέρει ανάλογα με:
- τον καταναλωτή (κάθε άτομο έχει διαφορετικές προτιμήσεις)
- τις συνθήκες κάτω από τις οποίες χρησιμοποιείται το αγαθό, δηλαδή τον τόπο, τον χρόνο, το κλίμα κ.λπ.
Για παράδειγμα, για έναν διψασμένο στην έρημο, το νερό έχει μεγαλύτερη χρησιμότητα παρά για οποιονδήποτε άλλον διψασμένο. Αντίστοιχα, για ένα άτομο το νερό έχει μεγαλύτερη χρησιμότητα το καλοκαίρι παρά τον χειμώνα.
Το πόσο χρησιμότητα μας δίνει ένα αγαθό δεν εξαρτάται από την τιμή του στην αγορά, αλλά από τις δικές μας ανάγκες και τις συνθήκες της στιγμής. Το ίδιο ποτήρι νερό μπορεί να έχει πολύ μεγαλύτερη χρησιμότητα για κάποιον διψασμένο στην έρημο απ' ό,τι για κάποιον που μόλις ήπιε νερό μέσα στο σπίτι του, παρόλο που η τιμή του νερού είναι η ίδια και στις δύο περιπτώσεις.
Πώς βοηθά στην ανάλυση των επιλογών
Η χρησιμότητα αποτελεί έναν τρόπο αριθμητικής περιγραφής των προτιμήσεων ενός καταναλωτή, που βοηθάει στην ανάλυση των επιλογών του. Συγκεκριμένα, αν οι προτιμήσεις ενός καταναλωτή είναι ορθολογικές, τότε σε κάθε συνδυασμό αγαθών μπορούν να αντιστοιχηθούν κάποιες μονάδες χρησιμότητας, τέτοιες ώστε όσο προτιμότερος είναι ένας συνδυασμός αγαθών, τόσο μεγαλύτερη είναι η χρησιμότητα που προσφέρει στον καταναλωτή.
Άρα, η ουσιαστική ιδιότητα της χρησιμότητας είναι ότι επιτρέπει την αριθμητική κατάταξη όλων των συνδυασμών αγαθών με βάση τις προτιμήσεις του καταναλωτή.
Οι μονάδες χρησιμότητας μπορούν να ερμηνευθούν μόνο συγκριτικά (π.χ. ο συνδυασμός Α δίνει μεγαλύτερη χρησιμότητα από τον συνδυασμό Β), ενώ δεν έχουν κάποιο πρακτικό νόημα ως απόλυτοι αριθμοί. Δεν έχει νόημα να πούμε ότι ένα αγαθό «έχει 10 μονάδες χρησιμότητας» ανεξάρτητα από κάτι άλλο — έχει νόημα μόνο η σύγκριση με άλλο συνδυασμό αγαθών.