10.5 Επιστροφή Επιταγών / Μη Εξαργυρωθείσες Επιταγές 🚫
Όταν μια επιταγή εισπραχθεί και κατατεθεί στην τράπεζα, τότε χρεώνεται η τράπεζα στο βιβλίο ταμείου και πιστώνεται (κατάθεση) ο λογαριασμός της επιχείρησης στα βιβλία της τράπεζας, αυξάνοντας το υπόλοιπο της επιχείρησης στην τράπεζα.
Εντούτοις, σε μεταγενέστερη ημερομηνία μπορεί να διαφανεί ότι η τράπεζα του εκδότη δεν πληρώνει το ποσό, το οποίο αναγράφεται στην επιταγή. Η επιταγή αυτή ονομάζεται άκυρη επιταγή (dishonoured cheque).
Η άκυρη/μη εξαργυρωθείσα επιταγή δεν πρέπει να συγχέεται με τις ανεξόφλητες επιταγές ή τις μη εμφανισθείσες καταθέσεις, οι οποίες αφορούν απλή χρονική καθυστέρηση και εξομαλύνονται μόνες τους μέσα στην κατάσταση συμφιλίωσης τράπεζας. Η άκυρη επιταγή αντίθετα σημαίνει ότι το ποσό ποτέ δεν θα εισπραχθεί μέσω αυτής της επιταγής και απαιτεί πραγματική λογιστική εγγραφή ακύρωσης.
Γιατί μια επιταγή δεν πληρώνεται 🔍
Οι λόγοι που μπορεί μια επιταγή να μην πληρωθεί από την τράπεζα του εκδότη είναι οι ακόλουθοι:
| Αιτία | Επεξήγηση |
|---|---|
| Αριθμητικό λάθος | Μπορεί να γίνει λάθος κατά την έκδοση της επιταγής, π.χ. το αριθμητικό ποσό ίσως να μην συμφωνεί με το ποσό που έχει γραφεί ολογράφως. |
| Ληξιπρόθεσμη επιταγή (stale cheque) | Εάν από την ημερομηνία έκδοσης της επιταγής έχουν περάσει έξι μήνες. |
| Ανεπαρκές υπόλοιπο / χωρίς αντίκρισμα | Ο εκδότης της επιταγής δεν έχει αρκετά χρήματα στον λογαριασμό του, ή υπερβαίνει το όριο παρατραβήγματος για να πληρωθεί το ποσό της επιταγής, δηλαδή η επιταγή είναι χωρίς αντίκρισμα (dishonoured cheque). |
| Αλλαγές χωρίς υπογραφή | Όταν γίνονται αλλαγές ή διορθώσεις στην επιταγή χωρίς να υπογραφούν. |
Όταν μια επιταγή επιστραφεί ως μη εξαργυρωθείσα, η τράπεζα θα ακυρώσει την αρχική εγγραφή και θα χρεώσει τον λογαριασμό της επιχείρησης. Αυτή η εγγραφή θα εμφανίζεται στην τραπεζική κατάσταση με μία από τις ακόλουθες αιτιολογίες:
- Refer to Drawer — αποταθείτε στον εκδότη
- Dishonoured cheque — μη εξαργυρωθείσα επιταγή
- Insufficient Funds — ανεπαρκή διαθέσιμα
- Please represent — παρακαλώ να γίνει νέα κατάθεση
Λογιστική αντιμετώπιση 📒
Η επιχείρηση στα βιβλία της ακυρώνει την εγγραφή. Όταν η επιχείρηση αναπροσαρμόζει το υπόλοιπο του βιβλίου ταμείου θα χρειαστεί να πιστώσει τον λογαριασμό της τράπεζας και να χρεώσει τον λογαριασμό του πελάτη της.
Σε συνεννόηση με την τράπεζα η επιταγή μπορεί να κατατεθεί και πάλι και να πληρωθεί. Αν δεν υπάρχει περίπτωση να εξαργυρωθεί η επιταγή, τότε η επιχείρηση θα ζητήσει μετρητά από τον πελάτη, ή θα πάρει άλλα μέτρα προς είσπραξη του οφειλόμενου ποσού.
| Βήμα | Τι συμβαίνει | Λογιστική εγγραφή |
|---|---|---|
| 1. Είσπραξη επιταγής | Η επιταγή εισπράχθηκε και κατατέθηκε στην τράπεζα | Χρέωση Τράπεζας / Πίστωση λογαριασμού πελάτη |
| 2. Επιστροφή ως μη εξαργυρωθείσα | Η τράπεζα ενημερώνει ότι η επιταγή δεν πληρώθηκε | Χρέωση λογαριασμού πελάτη / Πίστωση Τράπεζας |
| 3. Αποτέλεσμα | Ο πελάτης ξαναγίνεται οφειλέτης της επιχείρησης | Ο λογαριασμός πελάτη επανέρχεται σε χρεωστικό υπόλοιπο |
Ο πιο εύκολος τρόπος να θυμάται κανείς την εγγραφή ακύρωσης είναι ότι απλώς αντιστρέφει την αρχική εγγραφή είσπραξης: ό,τι χρεώθηκε τώρα πιστώνεται, και ό,τι πιστώθηκε τώρα χρεώνεται, με το ίδιο ακριβώς ποσό.
Παράδειγμα 3 — Πλήρης λύση 💡
Στις 12 Ιουλίου εισπράχθηκε επιταγή €3.000 από τον Δ. Δημητρίου. Αυτή η επιταγή κατατέθηκε στην τράπεζα την ίδια μέρα.
Βήμα 1: Καταχώριση της είσπραξης (12 Ιουλίου)
Η συναλλαγή καταχωρίζεται στα βιβλία της επιχείρησης ως ακολούθως:
Ημερολόγιο
| 2024 | Λογαριασμός | Χρέωση € | Πίστωση € |
|---|---|---|---|
| Ιουλίου 12 | Τράπεζα | 3.000 | |
| Δ. Δημητρίου | 3.000 |
Λ/σμός Τράπεζα
| 2024 | Περιγραφή | € | € | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Ιουλίου 12 | Δ. Δημητρίου | 3.000 |
Λ/σμός Δ. Δημητρίου
| 2024 | Περιγραφή | € | 2024 | Περιγραφή | € |
|---|---|---|---|---|---|
| Ιουλίου 1 | Υπόλοιπο | 3.000 | Ιουλίου 12 | Τράπεζα | 3.000 |
Μετά από αυτή την εγγραφή, ο λογαριασμός του Δ. Δημητρίου μηδενίζεται, αφού θεωρήθηκε ότι εξόφλησε την οφειλή του με την επιταγή.
Βήμα 2: Επιστροφή της επιταγής ως μη εξαργυρωθείσα (19 Ιουλίου)
Στις 19 Ιουλίου η επιταγή επιστράφηκε από την τράπεζα ως μη εξαργυρωθείσα και έγιναν οι ακόλουθες εγγραφές στα βιβλία της επιχείρησης:
Ημερολόγιο
| 2024 | Λογαριασμός | Χρέωση € | Πίστωση € |
|---|---|---|---|
| Ιουλίου 19 | Δ. Δημητρίου | 3.000 | |
| Τράπεζα | 3.000 |
Οι λογαριασμοί που επηρεάζονται θα εμφανίζονται ως εξής:
Λ/σμός Τράπεζα
| 2024 | Περιγραφή | € | 2024 | Περιγραφή | € |
|---|---|---|---|---|---|
| Ιουλίου 12 | Δ. Δημητρίου | 3.000 | Ιουλίου 19 | Δ. Δημητρίου | 3.000 |
Λ/σμός Δ. Δημητρίου
| 2024 | Περιγραφή | € | 2024 | Περιγραφή | € |
|---|---|---|---|---|---|
| Ιουλίου 1 | Υπόλοιπο | 3.000 | Ιουλίου 12 | Τράπεζα | 3.000 |
| Ιουλίου 19 | Τράπεζα | 3.000 |
Αποτέλεσμα
Ως αποτέλεσμα ο Δ. Δημητρίου έχει ξανά χρεωστικό υπόλοιπο.
Η εγγραφή της 19ης Ιουλίου διαγράφει πλήρως το αποτέλεσμα της εγγραφής της 12ης Ιουλίου: ο λογαριασμός Τράπεζα επιστρέφει στο σημείο πριν την κατάθεση, και ο λογαριασμός του Δ. Δημητρίου επιστρέφει στο χρεωστικό υπόλοιπο των €3.000 που είχε πριν καταβάλει την επιταγή. Η επιχείρηση έχει, στην ουσία, σαν να μην είχε ποτέ εισπράξει το ποσό.
Το ότι μια επιταγή ακυρώνεται στα βιβλία δεν σημαίνει ότι η οφειλή διαγράφεται — αντίθετα, ο πελάτης παραμένει οφειλέτης του πλήρους ποσού. Η επιχείρηση, σε συνεννόηση με την τράπεζα, μπορεί να καταθέσει την επιταγή ξανά για πληρωμή. Αν δεν υπάρχει περίπτωση να εξαργυρωθεί η επιταγή, τότε η επιχείρηση θα ζητήσει μετρητά από τον πελάτη ή θα πάρει άλλα μέτρα προς είσπραξη του οφειλόμενου ποσού.