9.2 Ταμειακές Εκπτώσεις 💸
Στο Βιβλίο Ταμείου με τρεις στήλες, η τρίτη στήλη —πέρα από το Ταμείο και την Τράπεζα— είναι αφιερωμένη στις ταμειακές εκπτώσεις (cash discounts). Η στήλη αυτή δεν είναι απλώς ένα βοηθητικό σημείωμα· καταγράφει ένα πραγματικό οικονομικό γεγονός που πρέπει τελικά να μεταφερθεί στο Γενικό Καθολικό.
Μια ταμειακή έκπτωση δίνεται όχι για την ποσότητα που αγοράζεται, αλλά για την ταχύτητα πληρωμής. Είναι, ουσιαστικά, ένα κίνητρο: «πλήρωσέ με νωρίτερα και θα σου χρεώσω λιγότερα».
Υπάρχουν δύο είδη ταμειακών εκπτώσεων:
- α) Εκπτώσεις Χορηγούμενες (Discount allowed)
- β) Εκπτώσεις Λαμβανόμενες (Discount received)
Η ταμειακή έκπτωση δεν είναι το ίδιο με την εμπορική έκπτωση (trade discount) που έχεις ήδη διδαχθεί στη Λογιστική Α' Λυκείου.
- Η εμπορική έκπτωση αφαιρείται κατά την πώληση/αγορά, πριν καν καταγραφεί το τιμολόγιο· μειώνει την τιμή καταλόγου (π.χ. λόγω μεγάλης ποσότητας ή σχέσης με τον πελάτη) και ποτέ δεν εμφανίζεται ως ξεχωριστό κονδύλι στα βιβλία — απλώς η καθαρή τιμή καταχωρίζεται στο τιμολόγιο.
- Η ταμειακή έκπτωση δίνεται αργότερα, τη στιγμή της εξόφλησης, ως ανταμοιβή για έγκαιρη πληρωμή, και καταχωρίζεται ξεχωριστά ως λογαριασμός στο Βιβλίο Ταμείου και στο Γενικό Καθολικό.
Με λίγα λόγια: η εμπορική έκπτωση αφορά πόσο αγοράζεις, η ταμειακή έκπτωση αφορά πόσο γρήγορα πληρώνεις.
α) Εκπτώσεις Χορηγούμενες (Discount allowed)
Καταχωρίζονται στην αντίστοιχη στήλη, στη χρέωση του Βιβλίου Ταμείου. Παρουσιάζεται η έκπτωση που γίνεται στους πελάτες κατά την εξόφληση των υποχρεώσεών τους σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Αυτό αποτελεί κίνητρο ώστε να πείθονται οι πελάτες να εξοφλούν έγκαιρα τις υποχρεώσεις τους, πράγμα που βοηθά την επιχείρηση στην ταμειακή της ρευστότητα.
Με άλλα λόγια, η επιχείρηση «θυσιάζει» ένα μικρό ποσό από αυτά που δικαιούται να εισπράξει, προκειμένου να έχει τα χρήματά της στο ταμείο της γρηγορότερα και να μειώσει τον κίνδυνο επισφαλών χρεών.
Ένα ευρώ στο ταμείο σήμερα αξίζει περισσότερο από ένα ευρώ που ίσως εισπραχθεί σε δύο μήνες — και σίγουρα περισσότερο από ένα ευρώ που ίσως να μην εισπραχθεί ποτέ. Η ταμειακή έκπτωση είναι, στην ουσία, το «κόστος» που δέχεται να πληρώσει η επιχείρηση για να διασφαλίσει γρήγορη και σίγουρη είσπραξη.
Παράδειγμα 1: Ο Δ. Δημητριάδης όφειλε στην επιχείρηση €300. Πλήρωσε εμπρόθεσμα και η επιχείρηση του παραχωρεί 5% ταμειακή έκπτωση.
Επομένως, ο Δ. Δημητριάδης πλήρωσε μόνο €285 για την πλήρη εξόφληση του λογαριασμού του.
| ΧΡΕΩΣΗ (DR) € | ΠΙΣΤΩΣΗ (CR) € | |
|---|---|---|
| Ταμείο/Τράπεζα (Cash/Bank) | 285 | |
| Εκπτώσεις Χορηγούμενες (300 x 5%) | 15 | |
| Δ. Δημητριάδης | 300 |
Παρατήρησε ότι το άθροισμα των δύο ποσών στη χρέωση (285 + 15) ισούται ακριβώς με το ποσό που πιστώνεται στον λογαριασμό του πελάτη (300) — έτσι ο λογαριασμός του Δ. Δημητριάδη κλείνει πλήρως, παρότι η επιχείρηση εισέπραξε λιγότερα μετρητά απ' όσα όφειλε αρχικά ο πελάτης.
β) Εκπτώσεις Λαμβανόμενες (Discount received)
Καταχωρίζονται στην αντίστοιχη στήλη, στην πίστωση του Βιβλίου Ταμείου. Παραχωρούνται στην επιχείρηση από τους προμηθευτές της όταν εξοφλεί τις υποχρεώσεις της έγκαιρα.
Εδώ οι ρόλοι αντιστρέφονται σε σχέση με την προηγούμενη περίπτωση: τώρα είναι η ίδια η επιχείρηση που πληρώνει νωρίτερα κάποιον προμηθευτή της, και ο προμηθευτής της ανταποδίδει με μια μικρή μείωση στο ποσό που της χρεώνει.
Παράδειγμα 2: Μια επιχείρηση όφειλε στον Σ. Σάββα €400 και τον πλήρωσε μέσα στις προκαθορισμένες 30 ημέρες, διεκδικώντας έτσι 5% ταμειακή έκπτωση. Το ποσό που πληρώθηκε στον Σάββα είναι €380 για την πλήρη εξόφληση του λογαριασμού.
| ΧΡΕΩΣΗ (DR) € | ΠΙΣΤΩΣΗ (CR) € | |
|---|---|---|
| Σ. Σάββας | 400 | |
| Τράπεζα (Bank) | 380 | |
| Εκπτώσεις Λαμβανόμενες (400 x 5%) | 20 |
Και εδώ ισχύει η ίδια λογική ισορροπίας: ο λογαριασμός του προμηθευτή Σ. Σάββα χρεώνεται με ολόκληρο το ποσό των €400 που όφειλε η επιχείρηση, ενώ στην πίστωση εμφανίζονται τα δύο μέρη που «κλείνουν» αυτό το ποσό — τα €380 που πράγματι πληρώθηκαν από την Τράπεζα και τα €20 της έκπτωσης που η επιχείρηση δεν χρειάστηκε να πληρώσει.
Ο πιο συνηθισμένος λάθος σημείο των μαθητών είναι να μπερδεύουν τις δύο κατευθύνσεις. Θυμήσου το με βάση ποιος ωφελείται:
- Χορηγούμενες → η επιχείρηση τις δίνει σε πελάτες → μειώνουν τα έσοδα που εισπράττει → καταχωρίζονται στη χρέωση (μαζί με τα μετρητά/τραπεζικά έσοδα).
- Λαμβανόμενες → η επιχείρηση τις παίρνει από προμηθευτές → μειώνουν τα έξοδα που πληρώνει → καταχωρίζονται στην πίστωση (μαζί με τα μετρητά/τραπεζικά έξοδα).
Αν θυμηθείς ότι κάθε στήλη ταμειακής έκπτωσης «συνοδεύει» πάντα την ίδια πλευρά (χρέωση ή πίστωση) όπου καταχωρίζεται και η αντίστοιχη κίνηση Ταμείου/Τράπεζας, δεν θα μπερδευτείς.
Συγκεντρωτική Σύγκριση
| Εκπτώσεις Χορηγούμενες | Εκπτώσεις Λαμβανόμενες | |
|---|---|---|
| Αγγλικός όρος | Discount allowed | Discount received |
| Ποιος τη δίνει | Η επιχείρηση | Ο προμηθευτής |
| Σε ποιον δίνεται | Στον πελάτη | Στην επιχείρηση |
| Στήλη Βιβλίου Ταμείου | Χρέωση (Debit) | Πίστωση (Credit) |
| Αποτέλεσμα για την επιχείρηση | Μειώνει τα έσοδα/εισπράξεις | Μειώνει τα έξοδα/πληρωμές |
Ο όρος «ταμειακή» δεν αναφέρεται τυχαία στο ταμείο: η έκπτωση αυτή συνδέεται πάντα με μια πραγματική κίνηση μετρητών ή τραπεζικού λογαριασμού. Χωρίς εξόφληση (πληρωμή ή είσπραξη), δεν υπάρχει καμία ταμειακή έκπτωση — γι' αυτό και η στήλη της βρίσκεται πλάι-πλάι με τις στήλες Ταμείο και Τράπεζα στο ίδιο βιβλίο.