8.2 Παράδειγμα 🧮
Σε αυτή την υποενότητα θα δούμε ένα πλήρως λυμένο παράδειγμα που δείχνει βήμα-βήμα πώς ετοιμάζεται το Προσαρμοσμένο Ισοζύγιο, καθώς και οι δύο βασικές Οικονομικές Καταστάσεις που προκύπτουν από αυτό. Το παράδειγμα αφορά την επιχείρηση του David Copper.
Το αρχικό (μη προσαρμοσμένο) Ισοζύγιο
Από τα βιβλία του David Copper εξήχθη το ακόλουθο μη προσαρμοσμένο Ισοζύγιο (Trial Balance unadjusted) στις 31 Δεκεμβρίου 2024:
| Λογαριασμός | Χρέωση (Dr) € | Πίστωση (Cr) € |
|---|---|---|
| Κεφάλαιο την 1.1.2024 (Capital) | 90.000 | |
| Αγορές (Purchases) | 155.000 | |
| Μεταφορικά μέσα κόστος (Motor vehicle at cost) | 60.000 | |
| Έπιπλα και σκεύη γραφείου κόστος (Office equipment at cost) | 80.000 | |
| Πωλήσεις (Sales) | 275.450 | |
| Συσσωρευμένες αποσβέσεις – Μεταφορικά μέσα την 1.1.2024 | 15.000 | |
| Συσσωρευμένες αποσβέσεις – Έπιπλα και σκεύη γραφείου την 1.1.2024 | 8.000 | |
| Μισθοί και ημερομίσθια (Wages and salaries) | 48.000 | |
| Φωτισμός και θέρμανση (Lighting and heating) | 10.300 | |
| Ενοίκια (Rent and rates) | 11.550 | |
| Τηλεφωνικά έξοδα (Telephone expenses) | 7.000 | |
| Εμπορικοί χρεώστες (Trade receivable) | 35.000 | |
| Εμπορικοί πιστωτές (Trade payables) | 28.200 | |
| Μακροπρόθεσμο δάνειο (Long-term loan) | 20.000 | |
| Αναλήψεις (Drawings) | 5.400 | |
| Τράπεζα (Bank) | 16.400 | |
| Απόθεμα την 1.1.2024 (Inventory on 1.1.2024) | 8.000 | |
| Σύνολο | 436.650 | 436.650 |
Παρόλο που το ισοζύγιο αυτό ισοσκελίζει αριθμητικά (436.650 = 436.650), δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική οικονομική εικόνα της επιχείρησης στις 31.12.2024. Ο λόγος είναι ότι κάποια έξοδα και έσοδα δεν έχουν ακόμα καταγραφεί σωστά για την περίοδο που αφορούν — αυτό ακριβώς έρχονται να διορθώσουν οι εγγραφές προσαρμογής.
Σημείωση: Το απόθεμα στις 31 Δεκεμβρίου 2024 αποτιμήθηκε σε €10.000.
Τα δεδομένα των προσαρμογών
Οι ακόλουθες προσαρμογές πρέπει να γίνουν στις 31 Δεκεμβρίου 2024:
- Προπληρωμένα ενοίκια €1.750
- Οφειλόμενα τηλεφωνικά έξοδα €500
- Διαγραφή €200 ως ανεπίδεκτο είσπραξης χρέος
- Πρέπει να υπολογιστεί απόσβεση, ως εξής:
- Μεταφορικά μέσα: 25% ετησίως με τη μέθοδο του μειούμενου υπολοίπου
- Έπιπλα και σκεύη γραφείου: 10% ετησίως στο κόστος
Ζητούμενα: Να ετοιμαστούν για τον David Copper:
- Οι εγγραφές προσαρμογής στο Ημερολόγιο
- Το Προσαρμοσμένο Ισοζύγιο
- Η Κατάσταση Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss) για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2024
- Η Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of Financial Position) στις 31 Δεκεμβρίου 2024
α) Οι εγγραφές προσαρμογής στο Ημερολόγιο
Κάθε εγγραφή προσαρμογής σημειώνεται με (*SOPL) αν ο λογαριασμός μεταφέρεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss) ή (**SOFP) αν παραμένει στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of Financial Position).
| 2024 | Λογαριασμός | Χρέωση € | Πίστωση € |
|---|---|---|---|
| Δεκ 31 | Προπληρωμένα ενοίκια (**SOFP - Κυκλοφορούν Ενεργητικό) | 1.750 | |
| Έξοδο ενοικίου (*SOPL) | 1.750 | ||
| Δεκ 31 | Ανεπίδεκτα είσπραξης χρέη (*SOPL) | 200 | |
| Εμπορικοί χρεώστες (**SOFP) | 200 | ||
| Δεκ 31 | Έξοδο τηλεφώνου (*SOPL) | 500 | |
| Οφειλόμενο τηλέφωνο (**SOFP - Βραχυπρόθεσμη Υποχρέωση) | 500 | ||
| Δεκ 31 | Έξοδο απόσβεσης (*SOPL) | 11.250 | |
| Συσσωρευμένες αποσβέσεις – μεταφορικά μέσα (**SOFP) | 11.250 | ||
| Δεκ 31 | Έξοδο απόσβεσης (*SOPL) | 8.000 | |
| Συσσωρευμένες αποσβέσεις – έπιπλα και σκεύη γραφείου (**SOFP) | 8.000 |
*SOPL = Κατάσταση Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss)
**SOFP = Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of Financial Position)
**SOFP/Κ.Ε. = Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης - Κυκλοφορούν Ενεργητικό (Current Assets)
**SOFP/Β.Υ. = Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης - Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις (Current Liabilities)
Επεξήγηση κάθε εγγραφής προσαρμογής
1. Προπληρωμένα ενοίκια (Prepaid rent) €1.750
Το αρχικό ισοζύγιο έδειχνε ενοίκια €11.550, όμως από αυτό το ποσό, €1.750 αφορούν την επόμενη λογιστική περίοδο — δηλαδή η επιχείρηση πλήρωσε ενοίκιο εκ των προτέρων. Το ποσό αυτό δεν είναι έξοδο του 2024, αλλά μια απαίτηση της επιχείρησης έναντι του ιδιοκτήτη του ακινήτου, οπότε καταχωρείται ως περιουσιακό στοιχείο (Κυκλοφορούν Ενεργητικό) στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης. Χρεώνεται ο λογαριασμός «Προπληρωμένα ενοίκια» και πιστώνεται ο λογαριασμός «Έξοδο ενοικίου», μειώνοντας έτσι το έξοδο που θα εμφανιστεί στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων.
2. Ανεπίδεκτα είσπραξης χρέη (Irrecoverable debts) €200
Από τους εμπορικούς χρεώστες €35.000, η επιχείρηση αποφασίζει να διαγράψει €200 επειδή κρίνεται ότι δεν πρόκειται να εισπραχθούν. Το ποσό αυτό μεταφέρεται ως έξοδο στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (χρέωση «Ανεπίδεκτα είσπραξης χρέη») και ταυτόχρονα μειώνει την αξία των εμπορικών χρεωστών στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (πίστωση «Εμπορικοί χρεώστες»), αφού η απαίτηση αυτή πλέον δεν αναμένεται να εισπραχθεί.
3. Οφειλόμενα τηλεφωνικά έξοδα (Telephone expenses accrued) €500
Η επιχείρηση χρησιμοποίησε υπηρεσίες τηλεφώνου αξίας €500 μέσα στο 2024, αλλά ο σχετικός λογαριασμός δεν είχε ακόμα πληρωθεί ούτε καταχωρηθεί. Επειδή το έξοδο αυτό αφορά την τρέχουσα περίοδο, πρέπει να προστεθεί στα τηλεφωνικά έξοδα (χρέωση «Έξοδο τηλεφώνου»), ενώ ταυτόχρονα δημιουργείται μια υποχρέωση προς τον πάροχο τηλεφωνίας (πίστωση «Οφειλόμενο τηλέφωνο») στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης.
4. Απόσβεση μεταφορικών μέσων €11.250
Τα μεταφορικά μέσα αποσβένονται με 25% ετησίως με τη μέθοδο του μειούμενου υπολοίπου. Αυτό σημαίνει ότι το ποσοστό εφαρμόζεται όχι στο αρχικό κόστος, αλλά στην αναπόσβεστη αξία — δηλαδή στο κόστος μείον τις ήδη συσσωρευμένες αποσβέσεις:
Το ποσό αυτό χρεώνεται ως «Έξοδο απόσβεσης» στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων και πιστώνεται στις «Συσσωρευμένες αποσβέσεις – μεταφορικά μέσα», αυξάνοντας τις συνολικές συσσωρευμένες αποσβέσεις του παγίου.
5. Απόσβεση επίπλων και σκευών γραφείου €8.000
Τα έπιπλα και σκεύη γραφείου αποσβένονται με 10% ετησίως στο κόστος (και όχι στην αναπόσβεστη αξία):
Το ποσό αυτό χρεώνεται ως «Έξοδο απόσβεσης» στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων και πιστώνεται στις «Συσσωρευμένες αποσβέσεις – έπιπλα και σκεύη γραφείου».
Στο ίδιο παράδειγμα εφαρμόζονται δύο διαφορετικές μέθοδοι απόσβεσης: τα μεταφορικά μέσα αποσβένονται στη αναπόσβεστη αξία (μειούμενο υπόλοιπο), ενώ τα έπιπλα και σκεύη γραφείου αποσβένονται στο αρχικό κόστος. Ένα πολύ συχνό λάθος μαθητών είναι να εφαρμόσουν το ίδιο ποσοστό απόσβεσης πάνω στη λάθος βάση (π.χ. να υπολογίσουν το 25% πάνω στο πλήρες κόστος των €60.000 αντί στην αναπόσβεστη αξία των €45.000). Πρέπει πάντα να διαβάζετε προσεκτικά ποια βάση (κόστος ή αναπόσβεστη αξία) ορίζεται για κάθε πάγιο.
Όπως τονίζει και το βιβλίο: κάθε εγγραφή προσαρμογής (adjusting entry) επηρεάζει ισόποσα και την Κατάσταση Αποτελεσμάτων (SOPL) και την Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (SOFP). Για κάθε χρέωση πρέπει να γίνεται ισόποση πίστωση και για κάθε πίστωση ισόποση χρέωση, ώστε να διασφαλίζεται η αριθμητική ισότητα του προσαρμοσμένου ισοζυγίου.
β) Το Προσαρμοσμένο Ισοζύγιο
Αφού οι εγγραφές προσαρμογής μεταφερθούν στο Γενικό Καθολικό, ετοιμάζεται το Προσαρμοσμένο Ισοζύγιο (Adjusted Trial Balance) του David Copper στις 31 Δεκεμβρίου 2024:
| Λογαριασμός | Χρέωση (Dr) € | Πίστωση (Cr) € |
|---|---|---|
| Κεφάλαιο (Capital) | 90.000 | |
| Αγορές (Purchases) | 155.000 | |
| Μεταφορικά μέσα κόστος (Motor vehicle at cost) | 60.000 | |
| Έπιπλα και σκεύη γραφείου κόστος (Office equipment at cost) | 80.000 | |
| Πωλήσεις (Sales) | 275.450 | |
| Συσσωρευμένες αποσβέσεις – Μεταφορικά μέσα (15.000+11.250 SOFP) | 26.250 | |
| Συσσωρευμένες αποσβέσεις – Έπιπλα και σκεύη γραφείου (8.000+8.000 SOFP) | 16.000 | |
| Μισθοί και ημερομίσθια (Wages and salaries) | 48.000 | |
| Φωτισμός και θέρμανση (Lighting and heating) | 10.300 | |
| Ενοίκια (11.550 − 1.750 SOPL) | 9.800 | |
| Τηλεφωνικά έξοδα (7.000 + 500 SOPL) | 7.500 | |
| Εμπορικοί χρεώστες (35.000 − 200 SOFP) | 34.800 | |
| Εμπορικοί πιστωτές (Trade payables) | 28.200 | |
| Μακροπρόθεσμο δάνειο (Long-term loan) | 20.000 | |
| Αναλήψεις (Drawings) | 5.400 | |
| Τράπεζα (Bank) | 16.400 | |
| Απόθεμα την 1.1.2024 (Inventory on 1.1.2024) | 8.000 | |
| Προπληρωμένα ενοίκια – SOFP | 1.750 | |
| Οφειλόμενο τηλέφωνο – SOFP | 500 | |
| Ανεπίδεκτα είσπραξης χρέη – SOPL | 200 | |
| Έξοδο απόσβεσης – μεταφορικά μέσα – SOPL | 11.250 | |
| Έξοδο απόσβεσης – έπιπλα και σκεύη γραφείου – SOPL | 8.000 | |
| Σύνολο | 456.400 | 456.400 |
Παρατηρήστε ότι το σύνολο του ισοζυγίου αυξήθηκε από €436.650 σε €456.400 — μια αύξηση €19.750 και στις δύο πλευρές. Αυτό συμβαίνει επειδή οι εγγραφές προσαρμογής δεν αλλάζουν απλώς υπάρχοντα ποσά, αλλά προσθέτουν εντελώς νέους λογαριασμούς (όπως τα «Προπληρωμένα ενοίκια» ή το «Οφειλόμενο τηλέφωνο») που δεν υπήρχαν καν στο αρχικό ισοζύγιο.
Παρατηρήστε πώς προέκυψε κάθε προσαρμοσμένο ποσό:
| Λογαριασμός | Υπολογισμός |
|---|---|
| Συσσωρευμένες αποσβέσεις – Μεταφορικά μέσα | 15.000 + 11.250 = 26.250 |
| Συσσωρευμένες αποσβέσεις – Έπιπλα και σκεύη γραφείου | 8.000 + 8.000 = 16.000 |
| Ενοίκια | 11.550 − 1.750 = 9.800 |
| Τηλεφωνικά έξοδα | 7.000 + 500 = 7.500 |
| Εμπορικοί χρεώστες | 35.000 − 200 = 34.800 |
γ) Η Κατάσταση Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss)
Με βάση το προσαρμοσμένο ισοζύγιο, ετοιμάζεται η Κατάσταση Αποτελεσμάτων του David Copper για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2024:
David Copper — Κατάσταση Αποτελεσμάτων για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2024
| € | € | |
|---|---|---|
| Πωλήσεις (Sales) | 275.450 | |
| Μείον: Κόστος Πωλήσεων | ||
| Απόθεμα έναρξης (Opening Inventory) | 8.000 | |
| Αγορές (Purchases) | 155.000 | |
| 163.000 | ||
| Μείον: Απόθεμα λήξης (Closing Inventory) | (10.000) | (153.000) |
| ΜΙΚΤΟ ΚΕΡΔΟΣ (GROSS PROFIT) | 122.450 | |
| Μείον: Έξοδα | ||
| Μισθοί και ημερομίσθια | 48.000 | |
| Φωτισμός και θέρμανση | 10.300 | |
| Ενοίκια | 9.800 | |
| Τηλεφωνικά έξοδα | 7.500 | |
| Ανεπίδεκτα είσπραξης χρέη | 200 | |
| Έξοδο απόσβεσης: Μεταφορικά μέσα | 11.250 | |
| Έξοδο απόσβεσης: Έπιπλα και σκεύη γραφείου | 8.000 | (95.050) |
| Κέρδος έτους (Profit for the year) | 27.400 |
Πώς προέκυψε το αποτέλεσμα
Το Κόστος Πωλήσεων υπολογίστηκε προσθέτοντας το απόθεμα έναρξης στις αγορές (8.000 + 155.000 = 163.000) και αφαιρώντας το προσαρμοσμένο απόθεμα λήξης των €10.000, δίνοντας κόστος πωλήσεων €153.000. Το Μικτό Κέρδος προέκυψε αφαιρώντας το κόστος πωλήσεων από τις πωλήσεις (275.450 − 153.000 = 122.450).
Στα έξοδα χρησιμοποιήθηκαν τα ήδη προσαρμοσμένα ποσά — τα ενοίκια €9.800 (μετά την αφαίρεση των προπληρωμένων) και τα τηλεφωνικά έξοδα €7.500 (μετά την προσθήκη των οφειλόμενων) — μαζί με τα νέα έξοδα που προέκυψαν από τις προσαρμογές: τα ανεπίδεκτα είσπραξης χρέη €200 και τις δύο αποσβέσεις (€11.250 + €8.000). Το σύνολο των εξόδων (€95.050) αφαιρέθηκε από το μικτό κέρδος, δίνοντας τελικό Κέρδος έτους €27.400.
Οι λογαριασμοί «Προπληρωμένα ενοίκια» και «Οφειλόμενο τηλέφωνο» δεν εμφανίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Χρησιμοποιήθηκαν μόνο για να διορθώσουν τα ποσά των εξόδων (ενοίκιο, τηλέφωνο) στο σωστό επίπεδο για την περίοδο. Τα ίδια θα εμφανιστούν στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης, ως περιουσιακό στοιχείο και ως υποχρέωση αντίστοιχα.
δ) Η Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of Financial Position)
Τέλος, ετοιμάζεται η Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης του David Copper στις 31 Δεκεμβρίου 2024:
David Copper — Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης στις 31 Δεκεμβρίου 2024
| Κόστος € | Συσσ. Απόσβεση € | Αναπόσβεστη Αξία € | |
|---|---|---|---|
| Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία | |||
| Έπιπλα και σκεύη γραφείου | 80.000 | (16.000) | 64.000 |
| Μεταφορικά μέσα | 60.000 | (26.250) | 33.750 |
| 140.000 | (42.250) | 97.750 | |
| Κυκλοφορούν ενεργητικό | |||
| Απόθεμα | 10.000 | ||
| Εμπορικοί χρεώστες | 34.800 | ||
| Προπληρωμένα ενοίκια | 1.750 | ||
| Τράπεζα | 16.400 | 62.950 | |
| Σύνολο περιουσιακών στοιχείων | 160.700 | ||
| Κεφάλαιο και Υποχρεώσεις | |||
| Κεφάλαιο | 90.000 | ||
| Πλέον: Κέρδος έτους | 27.400 | ||
| Μείον: Αναλήψεις | (5.400) | 112.000 | |
| Μη βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις | |||
| Μακροπρόθεσμο δάνειο | 20.000 | ||
| Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις | |||
| Εμπορικοί πιστωτές | 28.200 | ||
| Οφειλόμενο τηλεφωνικό έξοδο | 500 | 28.700 | |
| Σύνολο κεφαλαίου και υποχρεώσεων | 160.700 |
Πώς προέκυψε κάθε τμήμα
Στα μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία, κάθε πάγιο εμφανίζεται σε τρεις στήλες: το αρχικό κόστος, η συνολική συσσωρευμένη απόσβεση (η οποία περιλαμβάνει και το ποσό της τρέχουσας χρονιάς) και η αναπόσβεστη αξία (Net Book Value) που προκύπτει αφαιρώντας τη συσσωρευμένη απόσβεση από το κόστος. Έτσι τα έπιπλα και σκεύη γραφείου έχουν αναπόσβεστη αξία 80.000 − 16.000 = 64.000, ενώ τα μεταφορικά μέσα έχουν 60.000 − 26.250 = 33.750.
Στο κυκλοφορούν ενεργητικό εμφανίζεται το προσαρμοσμένο απόθεμα λήξης (€10.000, όχι το απόθεμα έναρξης), οι εμπορικοί χρεώστες μετά τη διαγραφή του ανεπίδεκτου είσπραξης χρέους (€34.800), και το νέο περιουσιακό στοιχείο που δημιουργήθηκε από την προσαρμογή: τα προπληρωμένα ενοίκια (€1.750).
Στο κεφάλαιο, το κέρδος του έτους (€27.400) — που υπολογίστηκε στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων — προστίθεται στο αρχικό κεφάλαιο, και οι αναλήψεις αφαιρούνται, δίνοντας τελικό κεφάλαιο €112.000.
Στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις εμφανίζεται η νέα υποχρέωση που δημιουργήθηκε από την προσαρμογή: το οφειλόμενο τηλεφωνικό έξοδο (€500), μαζί με τους εμπορικούς πιστωτές.
Το σύνολο περιουσιακών στοιχείων (€160.700) ισούται ακριβώς με το σύνολο κεφαλαίου και υποχρεώσεων (€160.700). Αυτή η ισότητα είναι η τελική απόδειξη ότι όλες οι εγγραφές προσαρμογής έγιναν σωστά — αν κάποια εγγραφή είχε γίνει λάθος (π.χ. λάθος ποσό ή λάθος πλευρά), τα δύο σύνολα δεν θα ταίριαζαν.
Συνολικά, οι πέντε εγγραφές προσαρμογής δημιούργησαν ή επηρέασαν τους εξής λογαριασμούς στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης: τα «Προπληρωμένα ενοίκια» (νέο περιουσιακό στοιχείο), το «Οφειλόμενο τηλεφωνικό έξοδο» (νέα υποχρέωση), τους «Εμπορικούς χρεώστες» (μειωμένους κατά €200), και τις συσσωρευμένες αποσβέσεις και των δύο παγίων (αυξημένες). Είναι χρήσιμο να θυμάστε ότι μια προσαρμογή σχεδόν πάντα αφήνει «ίχνος» και στις δύο Καταστάσεις — ποτέ μόνο σε μία.