5.3 Υποδιαιρέσεις του Καθολικού / Division of the Ledger 📚
Όπως είδαμε στο Κεφάλαιο 2, οι λογαριασμοί τηρούνται σε ένα βιβλίο που ονομάζεται Καθολικό, το οποίο συνήθως αναλύεται σε τρία άλλα ως ακολούθως:
- Το Γενικό Καθολικό (General Ledger) στο οποίο τηρούνται οι λογαριασμοί στοιχείων ενεργητικού, εξόδων και εσόδων, και στοιχείων παθητικού.
- Το Καθολικό Χρεωστών (Receivables Ledger or Sales Ledger) στο οποίο τηρούνται μόνο λογαριασμοί πελατών που χρωστούν χρήματα στην επιχείρηση.
- Το Καθολικό Πιστωτών (Payables Ledger or Purchases Ledger) στο οποίο τηρούνται μόνο λογαριασμοί προμηθευτών στους οποίους η επιχείρηση οφείλει χρήματα.
Μια επιχείρηση μπορεί να έχει δεκάδες ή και εκατοντάδες πελάτες και προμηθευτές. Αν όλοι αυτοί οι λογαριασμοί ήταν μαζεμένοι σε ένα ενιαίο βιβλίο μαζί με τους λογαριασμούς περιουσιακών στοιχείων, εξόδων και εσόδων, η αναζήτηση και η ενημέρωσή τους θα ήταν εξαιρετικά χρονοβόρα. Ο διαχωρισμός σε τρία επιμέρους Καθολικά επιτρέπει σε διαφορετικούς υπαλλήλους να δουλεύουν ταυτόχρονα σε καθένα από αυτά, χωρίς να εμποδίζει ο ένας τον άλλο.
Τα τρία επιμέρους Καθολικά 📖
Το Γενικό Καθολικό (General Ledger)
Στο Γενικό Καθολικό καταχωρούνται όλοι οι λογαριασμοί που δεν αφορούν μεμονωμένους πελάτες ή προμηθευτές. Πιο συγκεκριμένα, εδώ τηρούνται:
- οι λογαριασμοί στοιχείων ενεργητικού (π.χ. Κτίρια, Έπιπλα, Ταμείο, Τράπεζα),
- οι λογαριασμοί εξόδων και εσόδων,
- και οι λογαριασμοί στοιχείων παθητικού (π.χ. Κεφάλαιο, Δάνειο).
Το Καθολικό Χρεωστών (Receivables Ledger or Sales Ledger)
Στο Καθολικό Χρεωστών τηρούνται μόνο οι λογαριασμοί των πελατών — δηλαδή προσώπων ή επιχειρήσεων που χρωστούν χρήματα στην επιχείρηση επειδή αγόρασαν εμπορεύματα ή υπηρεσίες με πίστωση. Κάθε πελάτης έχει τον δικό του ξεχωριστό λογαριασμό μέσα σε αυτό το Καθολικό, ώστε να είναι εύκολο να δει κανείς πόσα χρωστά ο συγκεκριμένος πελάτης ανά πάσα στιγμή.
Το Καθολικό Πιστωτών (Payables Ledger or Purchases Ledger)
Στο Καθολικό Πιστωτών τηρούνται μόνο οι λογαριασμοί των προμηθευτών — δηλαδή προσώπων ή επιχειρήσεων στα οποία η επιχείρηση οφείλει χρήματα επειδή αγόρασε από αυτά εμπορεύματα ή υπηρεσίες με πίστωση. Όπως και στο Καθολικό Χρεωστών, κάθε προμηθευτής έχει δικό του ξεχωριστό λογαριασμό.
Το Καθολικό Χρεωστών αφορά τους πελάτες — αυτούς που μας χρωστούν (εμείς περιμένουμε να εισπράξουμε). Το Καθολικό Πιστωτών αφορά τους προμηθευτές — αυτούς που εμείς τους χρωστούμε (εμείς πρέπει να πληρώσουμε). Η φοιτητική σύγχυση συνήθως προκύπτει επειδή και οι δύο λέξεις ξεκινούν παρόμοια· θυμήσου ότι «χρεώστης» είναι αυτός που χρωστά σε εμάς.
Ταξινόμηση των λογαριασμών 🗂️
Οι λογαριασμοί μιας επιχείρησης μπορούν να χωριστούν σε προσωπικούς και απρόσωπους.
Προσωπικοί λογαριασμοί (personal accounts)
Προσωπικοί λογαριασμοί είναι οι λογαριασμοί των χρεωστών και πιστωτών, δηλαδή των πελατών και των προμηθευτών. Ονομάζονται έτσι επειδή αφορούν συγκεκριμένα πρόσωπα ή επιχειρήσεις με τα οποία συναλλάσσεται η επιχείρηση, και όχι περιουσιακά στοιχεία, έσοδα ή έξοδα.
Απρόσωποι λογαριασμοί (impersonal accounts)
Οι απρόσωποι λογαριασμοί χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:
- Πραγματικούς (real accounts) — καλούνται αυτοί που αφορούν οποιαδήποτε περιουσιακά στοιχεία, όπως έπιπλα, εμπορεύματα.
- Αποτελεσματικούς (nominal accounts) — καλούνται αυτοί που αφορούν έσοδα και έξοδα.
Ο ακόλουθος πίνακας συνοψίζει την ταξινόμηση:
| Κατηγορία | Υποκατηγορία | Τι περιλαμβάνει | Παραδείγματα |
|---|---|---|---|
| Προσωπικοί (personal) | — | Λογαριασμοί χρεωστών και πιστωτών | Πελάτης Ανδρέας, Προμηθευτής Γεωργίου |
| Απρόσωποι (impersonal) | Πραγματικοί (real) | Περιουσιακά στοιχεία κάθε είδους | Έπιπλα, Εμπορεύματα |
| Απρόσωποι (impersonal) | Αποτελεσματικοί (nominal) | Έσοδα και έξοδα | Πωλήσεις, Ενοίκια, Μισθοί |
Η ταξινόμηση σε προσωπικούς, πραγματικούς και αποτελεσματικούς λογαριασμούς δεν είναι απλώς θεωρητική — καθορίζει και πού «καταλήγουν» τα υπόλοιπα των λογαριασμών στο τέλος της χρήσης. Οι προσωπικοί λογαριασμοί (πελάτες, προμηθευτές) και οι πραγματικοί λογαριασμοί (περιουσιακά στοιχεία) μεταφέρονται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης, ενώ οι αποτελεσματικοί λογαριασμοί (έσοδα, έξοδα) μεταφέρονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων.
Πρόσεξε ότι οι λογαριασμοί χρεωστών (πελατών) και πιστωτών (προμηθευτών) εμφανίζονται και στην ταξινόμηση σε Γενικό/Χρεωστών/Πιστωτών Καθολικό (ως ξεχωριστά επιμέρους Καθολικά) και στην ταξινόμηση σε προσωπικούς/απρόσωπους λογαριασμούς (ως «προσωπικοί»). Πρόκειται για δύο διαφορετικά κριτήρια ταξινόμησης του ίδιου συνόλου λογαριασμών, όχι για δύο διαφορετικές ομάδες λογαριασμών.