5.2 Λειτουργικά Έξοδα (Revenue Expenditure) 🧾
Ορισμός
Λειτουργικά είναι τα έξοδα που γίνονται για να εξασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της επιχείρησης, π.χ. ενοίκια, μισθοί, διαφημίσεις.
Ο εναλλακτικός όρος εισοδηματική δαπάνη δεν είναι τυχαίος: αυτά τα έξοδα αφορούν το τρέχον οικονομικό έτος και καταναλώνονται μέσα σε αυτό — δεν «περνούν» στα επόμενα χρόνια όπως συμβαίνει με ένα πάγιο περιουσιακό στοιχείο.
Χαρακτηριστικά των λειτουργικών εξόδων
Τα χαρακτηριστικά τους είναι τα εξής:
- Καθημερινά έξοδα της επιχείρησης
- Επαναλαμβανόμενα έξοδα
- Προσφέρουν όφελος μικρότερο του ενός χρόνου
- Δεν αυξάνουν την αξία των στοιχείων του Μη κυκλοφοριακού Ενεργητικού
Δηλαδή, ένα λειτουργικό έξοδο δεν αγοράζει, δεν επεκτείνει και δεν βελτιώνει κάποιο πάγιο περιουσιακό στοιχείο· απλώς κρατά την επιχείρηση σε καθημερινή λειτουργία.
Διαφορά μεταξύ κεφαλαιουχικών και λειτουργικών εξόδων
Η διαφορά μεταξύ των δύο εξόδων είναι η χρονική διάρκεια κατά την οποία η επιχείρηση θα έχει όφελος.
| Χρονική διάρκεια οφέλους | Κατηγορία εξόδου | Καταχωρίζεται στην |
|---|---|---|
| Περισσότερο από έναν χρόνο | Κεφαλαιουχικό έξοδο | Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης |
| Λιγότερο από έναν χρόνο | Λειτουργικό έξοδο | Κατάσταση Αποτελεσμάτων |
Πολλοί μαθητές νομίζουν ότι η διάκριση γίνεται με βάση το πόσο μεγάλο είναι το ποσό του εξόδου. Δεν είναι έτσι: το μοναδικό κριτήριο είναι για πόσο διάστημα η επιχείρηση θα ωφελείται από αυτό το έξοδο. Ένα έξοδο μπορεί να είναι μικρό σε αξία αλλά να είναι κεφαλαιουχικό, αν προσφέρει όφελος για πάνω από έναν χρόνο (π.χ. τα νομικά έξοδα αγοράς ενός κτηρίου), και το αντίστροφο.
Το παράδειγμα του αυτοκινήτου
Η διαφορά φαίνεται καθαρά όταν λάβουμε υπόψη το κόστος αγοράς και τα έξοδα συντήρησης ενός αυτοκινήτου.
- Τα έξοδα αγοράς του αυτοκινήτου ανήκουν στην κατηγορία των κεφαλαιουχικών εξόδων, γιατί το αυτοκίνητο θα χρησιμοποιείται από την επιχείρηση για διάστημα μεγαλύτερο του ενός χρόνου.
- Η αγορά βενζίνης για χρήση του αυτοκινήτου είναι λειτουργικό έξοδο.
Αυτό συμβαίνει γιατί το λειτουργικό έξοδο (η βενζίνη) χρησιμοποιείται μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα, λιγότερο από έναν χρόνο, και δεν προσθέτει τίποτα στην αξία του πάγιου ενεργητικού — το αυτοκίνητο δεν αξίζει περισσότερο επειδή γέμισε ρεζερβουάρ.
Το ίδιο περιουσιακό στοιχείο (το αυτοκίνητο) «γεννά» και τους δύο τύπους εξόδων ταυτόχρονα σε όλη τη διάρκεια ζωής του: μια εφάπαξ κεφαλαιουχική δαπάνη όταν αγοράζεται, και συνεχή λειτουργικά έξοδα (καύσιμα, service, ασφάλεια) όσο χρησιμοποιείται. Αυτό δείχνει ότι η κατάταξη δεν εξαρτάται από το «τι» αγοράζεται, αλλά από το «σε τι εξυπηρετεί» η συγκεκριμένη δαπάνη.
Τα νομικά έξοδα: η εξαίρεση στον κανόνα
Συνήθως, τα νομικά έξοδα ανήκουν στην κατηγορία των λειτουργικών εξόδων (π.χ. νομικά έξοδα για μια δικαστική υπόθεση της καθημερινής λειτουργίας της επιχείρησης).
Στην περίπτωση όμως αγοράς ενός κτηρίου, τα νομικά έξοδα που έχουν σχέση με την αγορά συμπεριλαμβάνονται στο κόστος του κτηρίου — δηλαδή γίνονται κεφαλαιουχικό έξοδο.
Μην απομνημονεύεις «τα νομικά έξοδα είναι πάντα λειτουργικά». Όταν τα νομικά έξοδα συνδέονται άμεσα με την απόκτηση ενός στοιχείου Μη κυκλοφοριακού Ενεργητικού (π.χ. συμβολαιογραφικά έξοδα για την αγορά κτηρίου), γίνονται μέρος του κόστους του παγίου και άρα κεφαλαιουχικά έξοδα. Πάντα εξέτασε τον σκοπό της δαπάνης, όχι μόνο το είδος της.
Ο πίνακας Include / Does not include (περίπτωση Μη κυκλοφοριακού Ενεργητικού)
Στην περίπτωση απόκτησης στοιχείων Μη κυκλοφοριακού Ενεργητικού, το κόστος του παγίου (Capital Expenditure) καθορίζεται ως εξής:
| Include (Συμπεριλαμβάνονται στο κεφαλαιουχικό έξοδο) | Does not include (Δεν συμπεριλαμβάνονται — είναι λειτουργικά έξοδα) |
|---|---|
| Purchase Price (Τιμή αγοράς) | Repairs (Επισκευές) |
| Delivery Cost (Έξοδα μεταφοράς) | Repainting (Επαναβαφή) |
| Professional fees (Επαγγελματικές αμοιβές, π.χ. νομικά έξοδα) | |
| Installation fees (Έξοδα εγκατάστασης) | |
| Subsequent Expenditure που αυξάνει το οικονομικό όφελος του παγίου |
Δηλαδή, οτιδήποτε χρειάζεται για να γίνει το πάγιο περιουσιακό στοιχείο έτοιμο για χρήση (τιμή αγοράς, μεταφορικά, νομικά έξοδα, εγκατάσταση, καθώς και μεταγενέστερη δαπάνη που αυξάνει το όφελος του στοιχείου) είναι κεφαλαιουχικό έξοδο.
Αντίθετα, δαπάνες όπως επισκευές και επαναβαφή, που απλώς διατηρούν το πάγιο σε λειτουργική κατάσταση χωρίς να αυξάνουν την αξία ή την ικανότητά του, είναι λειτουργικά έξοδα — ανεξάρτητα από το ότι αφορούν ένα πάγιο περιουσιακό στοιχείο.
Το συχνότερο λάθος εδώ είναι να θεωρηθεί ότι, επειδή η επισκευή γίνεται σε ένα στοιχείο Μη κυκλοφοριακού Ενεργητικού, το κόστος της πρέπει να προστεθεί στην αξία του παγίου. Δεν ισχύει: η επισκευή απλώς διατηρεί το πάγιο σε λειτουργική κατάσταση (π.χ. επιδιόρθωση μιας βλάβης) χωρίς να αυξάνει την παραγωγική του ικανότητα πέραν του ενός έτους — άρα καταχωρίζεται ως λειτουργικό έξοδο στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων, όχι στο κόστος του παγίου στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης.
Σύνοψη της λογικής
- Ρωτάς: για πόσο διάστημα θα ωφεληθεί η επιχείρηση από αυτή τη δαπάνη;
- Αν το όφελος είναι μεγαλύτερο του ενός χρόνου και η δαπάνη σχετίζεται με απόκτηση ή βελτίωση παγίου → κεφαλαιουχικό έξοδο → Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης.
- Αν το όφελος είναι μικρότερο του ενός χρόνου και η δαπάνη αφορά την καθημερινή λειτουργία → λειτουργικό έξοδο → Κατάσταση Αποτελεσμάτων.