3.1 Χαρακτηριστικά Ποιοτικής Πληροφόρησης 🔍
Όπως έχουμε μάθει στην Α' Λυκείου η Χρηματοοικονομική Λογιστική ασχολείται με την προετοιμασία των Οικονομικών Καταστάσεων για εξωτερική χρήση. Έχουμε επίσης αναφερθεί, τόσο στους χρήστες των Οικονομικών Καταστάσεων, όσο και στο είδος της πληροφόρησης για το οποίο ενδιαφέρεται ο καθένας.
Επομένως, η ποιοτική πληροφόρηση είναι μέγιστης σημασίας για τους χρήστες.
Οι χρήστες των Οικονομικών Καταστάσεων —επενδυτές, πιστωτές, διοίκηση, εφορία και άλλοι— βασίζουν σε αυτές τις πληροφορίες σοβαρές οικονομικές αποφάσεις. Αν η πληροφόρηση δεν πληροί συγκεκριμένα ποιοτικά κριτήρια, οι αποφάσεις που στηρίζονται σε αυτήν μπορεί να είναι λανθασμένες.
Δύο βασικά χαρακτηριστικά ποιοτικής πληροφόρησης είναι:
- Σχετικότητα (relevance)
- Πιστή παρουσίαση (Faithful representation)
Ας δούμε αναλυτικά τι σημαίνει το καθένα.
1. Σχετικότητα (relevance) 🎯
Η οικονομική πληροφορία πρέπει να είναι σχετική και ουσιώδης (material), γιατί μπορεί να συμβάλει στη διαφοροποίηση της απόφασης του χρήστη των οικονομικών καταστάσεων.
Επίσης, για να είναι χρήσιμη η πληροφόρηση αυτή πρέπει να γίνεται εμπρόθεσμα (in time).
Η σχετικότητα δεν εξαρτάται μόνο από το τι λέει η πληροφορία, αλλά και από το πότε φτάνει στον χρήστη. Μια απόλυτα σωστή και ουσιώδης πληροφορία που φτάνει καθυστερημένα —για παράδειγμα, μετά τη λήψη της απόφασης που θα επηρέαζε— χάνει μεγάλο μέρος της αξίας της. Γι' αυτό η έγκαιρη (εμπρόθεσμη) παροχή πληροφόρησης θεωρείται αναπόσπαστο κομμάτι της σχετικότητας και όχι ξεχωριστό χαρακτηριστικό.
2. Πιστή παρουσίαση (Faithful representation) ⚖️
Για να είναι πιστή η παρουσίαση των οικονομικών καταστάσεων πρέπει να είναι:
- Πλήρης (complete) — να συμπεριλαμβάνει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες και γεγονότα που χρειάζεται ο χρήστης.
- Ουδέτερη (neutral/unbiased) — να γίνεται χωρίς προκαταλήψεις και χωρίς τυχόν παραποιήσεις από τους διευθυντές, με σκοπό να κατευθύνουν ή να επηρεάσουν τους επενδυτές.
- Χωρίς λάθη (free of errors) — να γίνεται χωρίς ουσιώδη λάθη, παραλήψεις και χωρίς υπερβολές.
Μαθητές συχνά μπερδεύουν την «πιστή παρουσίαση» με την απλή απουσία αριθμητικών λαθών. Στην πραγματικότητα, ακόμα και μια Οικονομική Κατάσταση χωρίς κανένα υπολογιστικό λάθος μπορεί να μην είναι πιστή, αν η διοίκηση έχει επιλέξει σκόπιμα να παρουσιάσει τα στοιχεία με τρόπο που ευνοεί μια συγκεκριμένη εικόνα (π.χ. να αποκρύψει μια ζημιά ή να διογκώσει ένα κέρδος) — αυτό παραβιάζει την ουδετερότητα. Και τα τρία χαρακτηριστικά (πλήρης, ουδέτερη, χωρίς λάθη) πρέπει να ισχύουν ταυτόχρονα για να θεωρηθεί η παρουσίαση πιστή.
Μια πληροφορία μπορεί να είναι απόλυτα «πιστή» —πλήρης, ουδέτερη και χωρίς λάθη— αλλά αν δεν είναι σχετική με την απόφαση που πρέπει να πάρει ο χρήστης, δεν έχει πρακτική αξία. Αντίστροφα, μια πολύ σχετική πληροφορία που δεν παρουσιάζεται πιστά μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένες αποφάσεις. Γι' αυτό τα δύο χαρακτηριστικά θεωρούνται τα θεμελιώδη (βασικά) χαρακτηριστικά της ποιοτικής πληροφόρησης — πρέπει να συνυπάρχουν.