2.4 Εμπορική Έκπτωση (Trade Discount) 🏷️
Τι είναι η εμπορική έκπτωση
Εμπορική έκπτωση είναι η έκπτωση που υπολογίζεται πάνω στο ποσό της παραγγελίας. Η έκπτωση αυτή παραχωρείται κατά τη στιγμή της εκτέλεσης της παραγγελίας και αφαιρείται από την τιμή τιμολογίου των εμπορευμάτων.
Παραχωρείται από τους χονδρέμπορους ή παραγωγούς προς άλλες εμπορικές επιχειρήσεις και μεταπωλητές, με στόχο την προώθηση των εμπορευμάτων τους.
Η εμπορική έκπτωση δεν είναι «χάρισμα» — είναι εργαλείο προώθησης πωλήσεων. Ο χονδρέμπορος ή ο παραγωγός την παραχωρεί σε επιχειρήσεις-πελάτες (π.χ. λιανοπωλητές) ώστε αυτοί να αγοράζουν μεγαλύτερες ποσότητες ή να παραμείνουν σταθεροί πελάτες του, ενισχύοντας έτσι την προώθηση των εμπορευμάτων του στην αγορά.
Πού εμφανίζεται και πώς καταχωρίζεται
Η εμπορική έκπτωση εμφανίζεται πάνω στο τιμολόγιο, δηλαδή αναγράφεται επάνω στο έγγραφο της αγοράς, αλλά δεν αντιστοιχεί σε δική της λογιστική εγγραφή.
Αυτό είναι το πιο σημαντικό σημείο της υποενότητας: η εμπορική έκπτωση δεν εμφανίζεται στα βοηθητικά βιβλία ούτε στους λογαριασμούς. Δεν υπάρχει λογαριασμός «Εμπορικές Εκπτώσεις» και δεν γίνεται καμία ξεχωριστή εγγραφή γι' αυτήν. Στους λογαριασμούς μεταφέρεται απευθείας το καθαρό ποσό, δηλαδή το ποσό μετά την αφαίρεση της έκπτωσης από την τιμή τιμολογίου. Ο μαθητής πρέπει πρώτα να αφαιρέσει την εμπορική έκπτωση και μετά να δουλέψει με το υπόλοιπο ποσό σαν να ήταν αυτή εξαρχής η αξία της αγοράς.
Αυτό διαφοροποιεί ουσιαστικά την εμπορική έκπτωση από άλλα είδη εκπτώσεων (όπως η έκπτωση ταμείου), τα οποία καταχωρίζονται ως ξεχωριστά κονδύλια στα βιβλία. Εδώ, η μόνη «επίδραση» της εμπορικής έκπτωσης στη λογιστική είναι ότι μειώνει το ποσό που θα καταχωριστεί — τίποτα περισσότερο.
Πλήρες παράδειγμα εφαρμογής
Ο έμπορος Β. Βασιλείου είχε τις πιο κάτω αγορές και επιστροφές εμπορευμάτων με πίστωση κατά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Φεβρουαρίου 2024:
| Ημερομηνία | Συναλλαγή |
|---|---|
| Φεβρ. 2 | Αγόρασε από τον Α. Νικολάου εμπορεύματα αξίας €900 (Αρ. τιμολογίου 0034) |
| Φεβρ. 5 | Αγόρασε από τον Ν. Δημητρίου εμπορεύματα αξίας €1.000 με εμπορική έκπτωση 20% (Αρ. τιμολογίου 1163) |
| Φεβρ. 7 | Αγόρασε από τον Δ. Ιωάννου εμπορεύματα με εμπορική έκπτωση 10% (Αρ. τιμολογίου 0723): 600 λαμπτήρες €2,50 έκαστος, 10 ραδιόφωνα €50 έκαστο, 15 ηλεκτρικά σίδερα €40 έκαστο |
| Φεβρ. 7 | Επέστρεψε στον Ν. Δημητρίου εμπορεύματα τιμολογιακής αξίας €150 (Αρ. πιστ. σημειώματος 0117) |
| Φεβρ. 10 | Επέστρεψε στον Δ. Ιωάννου τα πιο κάτω είδη (Αρ. πιστ. σημειώματος 0058): 68 λαμπτήρες, 2 ραδιόφωνα |
| Φεβρ. 11 | Αγόρασε από τον Α. Νικολάου εμπορεύματα αξίας €1.700 (Αρ. τιμολογίου 0045) |
| Φεβρ. 12 | Αγόρασε από τον Ν. Δημητρίου εμπορεύματα αξίας €1.500 (Αρ. τιμολογίου 1195) |
| Φεβρ. 13 | Επέστρεψε στον Α. Νικολάου εμπορεύματα αξίας €100 (Αρ. πιστ. σημειώματος 042) |
Ζητείται:
α) Η καταχώριση των πιο πάνω συναλλαγών στα Βιβλία Αγορών και Επιστροφών Αγορών.
β) Το άνοιγμα και η ενημέρωση των λογαριασμών (λ/σμών) των προμηθευτών στο Καθολικό Πιστωτών.
γ) Η ενημέρωση των λογαριασμών (λ/σμών) «Αγορές» και «Επιστροφές Αγορών» στο Γενικό Καθολικό.
Πρώτο βήμα: υπολογισμός των καθαρών ποσών
Πριν καταχωρίσουμε οτιδήποτε, πρέπει να υπολογίσουμε το καθαρό ποσό κάθε συναλλαγής που έχει εμπορική έκπτωση, αφαιρώντας την έκπτωση από την τιμή τιμολογίου (ή, στην περίπτωση της αγοράς με πολλά είδη, από το άθροισμα της αξίας τιμολογίου των ειδών).
Στο πιστωτικό σημείωμα του Δ. Ιωάννου (68 λαμπτήρες + 2 ραδιόφωνα), η αξία επιστροφής υπολογίζεται πρώτα στις αρχικές τιμές τιμολογίου των ειδών και μετά αφαιρείται η ίδια εμπορική έκπτωση 10% που είχε δοθεί στην αρχική αγορά. Η λογική είναι συνεπής και για τις αγορές και για τις επιστροφές: πρώτα υπολογίζεται η τιμολογιακή αξία, μετά αφαιρείται η εμπορική έκπτωση, και το αποτέλεσμα είναι το καθαρό ποσό που καταχωρίζεται.
Αγορά από Ν. Δημητρίου (5/2, τιμολόγιο 1163):
Αξία τιμολογίου €1.000, εμπορική έκπτωση 20%.
Καθαρό ποσό: €800
Αγορά από Δ. Ιωάννου (7/2, τιμολόγιο 0723):
Πρώτα υπολογίζεται η συνολική αξία τιμολογίου των τριών ειδών:
| Είδος | Ποσότητα | Τιμή μονάδας | Αξία |
|---|---|---|---|
| Λαμπτήρες | 600 | €2,50 | €1.500 |
| Ραδιόφωνα | 10 | €50 | €500 |
| Ηλεκτρικά σίδερα | 15 | €40 | €600 |
| Σύνολο | €2.600 |
Στη συνολική αξία €2.600 εφαρμόζεται η εμπορική έκπτωση 10%:
Καθαρό ποσό: €2.340
Επιστροφή στον Ν. Δημητρίου (7/2, πιστ. σημείωμα 0117):
Τιμολογιακή αξία επιστροφής €150, με την ίδια εμπορική έκπτωση 20% που ίσχυε στην αρχική αγορά:
Καθαρό ποσό επιστροφής: €120
Επιστροφή στον Δ. Ιωάννου (10/2, πιστ. σημείωμα 0058):
Πρώτα υπολογίζεται η τιμολογιακή αξία των επιστρεφόμενων ειδών, με τις ίδιες τιμές μονάδας της αρχικής αγοράς:
| Είδος | Ποσότητα | Τιμή μονάδας | Αξία |
|---|---|---|---|
| Λαμπτήρες | 68 | €2,50 | €170 |
| Ραδιόφωνα | 2 | €50 | €100 |
| Σύνολο | €270 |
Στη συνολική τιμολογιακή αξία €270 εφαρμόζεται η ίδια εμπορική έκπτωση 10%:
Καθαρό ποσό επιστροφής: €243
Οι υπόλοιπες συναλλαγές δεν έχουν εμπορική έκπτωση, οπότε το καθαρό ποσό ταυτίζεται με την αξία τιμολογίου: Α. Νικολάου €900 (2/2), Α. Νικολάου €1.700 (11/2), Ν. Δημητρίου €1.500 (12/2), και επιστροφή στον Α. Νικολάου €100 (13/2).
α) Βιβλίο Αγορών (Purchases Day Book)
Στο Βιβλίο Αγορών καταχωρίζονται όλες οι αγορές εμπορευμάτων με πίστωση, με το καθαρό ποσό (μετά την εμπορική έκπτωση) στη στήλη «Net Amount». Παρατηρήστε ότι δίπλα από κάθε ποσό που είχε εμπορική έκπτωση αναγράφεται και ο υπολογισμός, ώστε να φαίνεται πώς προέκυψε το καθαρό ποσό.
| Ημερομηνία (2024) | Όνομα Προμηθευτή | Αρ. Τιμολογίου | Καθαρό Ποσό (€) |
|---|---|---|---|
| Φεβρ. 2 | Α. Νικολάου | 0034/1 | 900 |
| Φεβρ. 5 | Ν. Δημητρίου — 1.000 - (1.000 × 20%) | 1163/2 | 800 |
| Φεβρ. 7 | Δ. Ιωάννου — 2.600 - (2.600 × 10%) | 0723/3 | 2.340 |
| Φεβρ. 11 | Α. Νικολάου | 0045/4 | 1.700 |
| Φεβρ. 12 | Ν. Δημητρίου | 1195/5 | 1.500 |
| Φεβρ. 15 | Σύνολο μεταφοράς στο λ/σμό Αγορές (Χρέωση) | 7.240 |
Το σύνολο €7.240 είναι το άθροισμα των καθαρών ποσών: 900 + 800 + 2.340 + 1.700 + 1.500 = 7.240. Αυτό είναι το ποσό που θα μεταφερθεί συγκεντρωτικά στο λογαριασμό «Αγορές» του Γενικού Καθολικού — όχι το άθροισμα των αρχικών τιμολογιακών αξιών.
Βιβλίο Επιστροφών Αγορών (Purchases Returns Day Book)
Στο Βιβλίο Επιστροφών Αγορών καταχωρίζονται όλες οι επιστροφές εμπορευμάτων προς προμηθευτές, πάλι με το καθαρό ποσό (μετά την εμπορική έκπτωση), με βάση τα πιστωτικά σημειώματα.
| Ημερομηνία (2024) | Όνομα Προμηθευτή | Αρ. Πιστωτικού Σημειώματος | Καθαρό Ποσό (€) |
|---|---|---|---|
| Φεβρ. 7 | Ν. Δημητρίου — 150 - (150 × 20%) | 0117/1 | 120 |
| Φεβρ. 10 | Δ. Ιωάννου — 270 - (270 × 10%) | 0058/2 | 243 |
| Φεβρ. 13 | Α. Νικολάου | 0042/3 | 100 |
| Φεβρ. 15 | Σύνολο μεταφοράς στο λ/σμό Επιστροφές Αγορών (Πίστωση) | 463 |
Το σύνολο €463 προκύπτει από 120 + 243 + 100 = 463 και μεταφέρεται συγκεντρωτικά στο λογαριασμό «Επιστροφές Αγορών» του Γενικού Καθολικού.
β) Καθολικό Πιστωτών (Purchases Ledger) — άνοιγμα και ενημέρωση των λ/σμών προμηθευτών
Κάθε προμηθευτής έχει τον δικό του προσωπικό λογαριασμό στο Καθολικό Πιστωτών. Στη χρέωση (αριστερά) καταχωρίζονται οι επιστροφές που κάνει η επιχείρηση προς τον προμηθευτή (μειώνουν την οφειλή), και στην πίστωση (δεξιά) οι αγορές (αυξάνουν την οφειλή) — και πάντα με τα καθαρά ποσά.
Λογαριασμός Α. Νικολάου
| Χρέωση (2024) | Περιγραφή | € | Πίστωση (2024) | Περιγραφή | € |
|---|---|---|---|---|---|
| Φεβρ. 13 | Επιστροφές Αγορών | 100 | Φεβρ. 2 | Αγορές | 900 |
| Φεβρ. 11 | Αγορές | 1.700 |
Λογαριασμός Ν. Δημητρίου
| Χρέωση (2024) | Περιγραφή | € | Πίστωση (2024) | Περιγραφή | € |
|---|---|---|---|---|---|
| Φεβρ. 7 | Επιστροφές Αγορών | 120 | Φεβρ. 5 | Αγορές | 800 |
| Φεβρ. 12 | Αγορές | 1.500 |
Λογαριασμός Δ. Ιωάννου
| Χρέωση (2024) | Περιγραφή | € | Πίστωση (2024) | Περιγραφή | € |
|---|---|---|---|---|---|
| Φεβρ. 10 | Επιστροφές Αγορών | 243 | Φεβρ. 7 | Αγορές | 2.340 |
Οι εγγραφές στους λογαριασμούς των προμηθευτών γίνονται απευθείας με τα καθαρά ποσά που έχουν ήδη υπολογιστεί στα βιβλία αγορών και επιστροφών. Δεν χρειάζεται —και δεν επιτρέπεται— να ξαναγίνει καμία αφαίρεση έκπτωσης σε αυτό το στάδιο.
γ) Γενικό Καθολικό — ενημέρωση των λ/σμών «Αγορές» και «Επιστροφές Αγορών»
Στο Γενικό Καθολικό δεν καταχωρίζεται κάθε συναλλαγή ξεχωριστά, αλλά μόνο το συγκεντρωτικό σύνολο κάθε βοηθητικού βιβλίου, με αντίθετο λογαριασμό τον λογαριασμό «Trade Payables» (Προμηθευτές/Πιστωτές).
Λογαριασμός Αγορές (Purchases A/c)
| Χρέωση (2024) | Περιγραφή | € | Πίστωση (2024) | Περιγραφή | € |
|---|---|---|---|---|---|
| Φεβρ. 15 | Trade Payables | 7.240 |
Λογαριασμός Επιστροφές Αγορών (Purchases Returns A/c)
| Χρέωση (2024) | Περιγραφή | € | Πίστωση (2024) | Περιγραφή | € |
|---|---|---|---|---|---|
| Φεβρ. 15 | Trade Payables | 463 |
Στο Γενικό Καθολικό η αντίθετη εγγραφή γίνεται στο συγκεντρωτικό λογαριασμό ελέγχου «Trade Payables» (Πιστωτές), γιατί η ανάλυση ανά προμηθευτή γίνεται ήδη στο Καθολικό Πιστωτών. Έτσι το Γενικό Καθολικό δείχνει το συνολικό ποσό των αγορών και επιστροφών της περιόδου με μία μόνο εγγραφή για κάθε βοηθητικό βιβλίο, χωρίς επανάληψη πληροφορίας.
Σύνοψη της λογικής επεξεργασίας
- Εντοπίζεται η τιμολογιακή (μεικτή) αξία των εμπορευμάτων κάθε συναλλαγής.
- Αν υπάρχει εμπορική έκπτωση, αφαιρείται από την τιμολογιακή αξία για να προκύψει το καθαρό ποσό.
- Το καθαρό ποσό — και μόνο αυτό — καταχωρίζεται στο Βιβλίο Αγορών ή στο Βιβλίο Επιστροφών Αγορών.
- Το ίδιο καθαρό ποσό μεταφέρεται στον προσωπικό λογαριασμό του προμηθευτή στο Καθολικό Πιστωτών.
- Τα συγκεντρωτικά σύνολα των βοηθητικών βιβλίων μεταφέρονται στους λογαριασμούς «Αγορές» και «Επιστροφές Αγορών» του Γενικού Καθολικού, με αντίθετη εγγραφή στο λογαριασμό «Trade Payables».
Η εμπορική έκπτωση, επομένως, δεν αφήνει κανένα δικό της «ίχνος» στα βιβλία — επηρεάζει μόνο το ύψος του ποσού που θα καταγραφεί σε κάθε στάδιο της διαδικασίας.