5.8 Πληθωρισμός 📈
Στη διάρκεια μιας χρονικής περιόδου —μιας εβδομάδας, ενός μήνα, ενός έτους— οι τιμές κάποιων προϊόντων αυξάνονται πολύ, οι τιμές κάποιων άλλων αυξάνονται λιγότερο ή καθόλου, και ίσως σε μερικά προϊόντα να παρατηρηθεί ακόμα και μείωση τιμών.
Για να μετρηθεί ο πληθωρισμός λαμβάνονται υπόψη όλες αυτές οι μεταβολές τιμών μαζί, δηλαδή —όπως αλλιώς λέγεται— οι μεταβολές στο γενικό επίπεδο των τιμών. Δεν μας ενδιαφέρει δηλαδή αν ακρίβυνε μόνο το ψωμί ή μόνο τα καύσιμα, αλλά το πώς κινούνται οι τιμές όλων των αγαθών και υπηρεσιών συνολικά.
Τι θα σας κοστίσει πραγματικά να ξεπληρώσετε το φοιτητικό σας δάνειο; Τι θα μπορούν να αγοράσουν με τις αποταμιεύσεις τους οι γονείς σας όταν συνταξιοδοτηθούν; Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα εξαρτώνται ακριβώς από το πώς θα διαμορφωθεί το γενικό επίπεδο τιμών στο μέλλον.
Μια προσωρινή αύξηση στις τιμές των αγαθών δεν θεωρείται πληθωρισμός. Αν, για παράδειγμα, η τιμή των ντοματών ανέβει για δύο εβδομάδες λόγω κακοκαιρίας και μετά ξαναπέσει, αυτό δεν είναι πληθωρισμός. Πληθωρισμός υπάρχει μόνο όταν η αύξηση αφορά το γενικό επίπεδο τιμών και διαρκεί.
Ορισμός
Πληθωρισμός είναι η αύξηση του γενικού επιπέδου των τιμών.
Ο πληθωρισμός, όταν διατηρείται σε χαμηλά επίπεδα, δεν είναι ανησυχητικός και δεν δημιουργεί σοβαρά προβλήματα. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θεωρεί ότι ετήσιος πληθωρισμός μέχρι 2% δεν είναι ανησυχητικός. Όταν όμως η αύξηση των τιμών ξεπερνά το 2%, αρχίζουν να παρουσιάζονται προβλήματα στην οικονομία.
Το 2% δεν είναι τυχαίο νούμερο: είναι ο επίσημος στόχος πληθωρισμού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για όλη την Ευρωζώνη, άρα και για την Κύπρο. Η ΕΚΤ χρησιμοποιεί εργαλεία όπως τα επιτόκια για να προσπαθεί να κρατά τον πληθωρισμό κοντά σε αυτό το επίπεδο.
Πώς επηρεάζει ο πληθωρισμός την αγοραστική αξία του χρήματος
Με τον πληθωρισμό μειώνεται η αγοραστική αξία του χρήματος.
Ας υποθέσουμε ότι ένα άτομο έχει σήμερα €1 και μπορεί να αγοράσει μια σοκολάτα που η τιμή της είναι ακριβώς €1. Η πραγματική αξία του νομίσματος του €1 είναι ακριβώς ίση με την αξία της σοκολάτας.
Αν μετά από ένα χρόνο το άτομο αυτό έχει πάλι €1, αλλά η τιμή της σοκολάτας είναι €1,20, δεν θα μπορεί να την αγοράσει. Η αξία του €1 τώρα είναι μικρότερη από την αξία της σοκολάτας. Δηλαδή, το €1 έχασε μέρος της αγοραστικής του αξίας.
| Χρονική στιγμή | Ποσό που έχει το άτομο | Τιμή σοκολάτας | Μπορεί να την αγοράσει; |
|---|---|---|---|
| Σήμερα | €1 | €1,00 | Ναι |
| Μετά από 1 χρόνο | €1 | €1,20 | Όχι |
Ο καταναλωτής αυτός λοιπόν, αν και το εισόδημά του παρέμεινε σταθερό, δεν μπορεί να ικανοποιήσει στον ίδιο βαθμό τις ανάγκες του για προϊόντα και υπηρεσίες.
Το πιο σημαντικό σημείο του παραδείγματος είναι ότι το εισόδημα του ατόμου δεν άλλαξε — παρέμεινε €1. Αυτό που άλλαξε είναι τι μπορεί να αγοράσει με αυτό το €1. Γι' αυτό ο πληθωρισμός «χτυπά» ακόμη και όσους δεν έχασαν ποτέ ούτε ένα ευρώ από το εισόδημά τους.
Αποπληθωρισμός
Το αντίθετο φαινόμενο από τον πληθωρισμό είναι ο αποπληθωρισμός.
Αποπληθωρισμός είναι η μείωση του επιπέδου των τιμών για παρατεταμένο χρονικό διάστημα.