5.7 Εργατικό Δυναμικό – Ανεργία 👷
Κάθε μήνα, όλες οι χώρες παρακολουθούν στενά δύο αριθμούς: πόσοι άνθρωποι εργάζονται και πόσοι αναζητούν εργασία χωρίς να βρίσκουν. Αυτοί οι δύο αριθμοί δείχνουν πόσο "υγιής" είναι η οικονομία μιας χώρας. Για να τους κατανοήσουμε, πρέπει πρώτα να μάθουμε ποιος ανήκει στο εργατικό δυναμικό μιας χώρας και ποιος όχι.
Τι είναι το Εργατικό Δυναμικό
Εργατικό Δυναμικό ή Οικονομικά Ενεργός Πληθυσμός είναι το σύνολο των ανθρώπων που είναι ικανοί και διαθέσιμοι για εργασία. Με άλλα λόγια, στο εργατικό δυναμικό περιλαμβάνονται όλοι όσοι μπορούν και θέλουν να εργαστούν.
Προσοχή στη διπλή προϋπόθεση: δεν αρκεί κάποιος να μπορεί να εργαστεί, πρέπει και να το θέλει. Ένας άνθρωπος που μπορεί να εργαστεί αλλά δεν το επιθυμεί δεν ανήκει στο εργατικό δυναμικό, όπως θα δούμε παρακάτω.
Άτομα που δεν μπορούν να εργαστούν —όπως μικρά παιδιά, ηλικιωμένοι, ασθενείς ή στρατιώτες— δεν ανήκουν καθόλου στο εργατικό δυναμικό μιας χώρας. Δεν είναι ούτε απασχολούμενοι ούτε άνεργοι· απλώς δεν υπολογίζονται σε αυτό το μέγεθος.
Ποιοι θεωρούνται Απασχολούμενοι
Απασχολούμενοι είναι τα άτομα που έχουν οποιαδήποτε επαγγελματική απασχόληση, ανεξάρτητα αν αυτή είναι πλήρης ή μερική. Για παράδειγμα, ανήκουν εδώ:
- μισθωτοί (όσοι εργάζονται με μισθό για κάποιον εργοδότη)
- εργοδότες
- αυτοτελώς εργαζόμενοι (όσοι δουλεύουν για δικό τους λογαριασμό, π.χ. ένας ελεύθερος επαγγελματίας)
Στους απασχολούμενους ανήκουν και όσοι απουσιάζουν προσωρινά από τη δουλειά τους λόγω ασθένειας, άδειας ή απεργίας — δεν σταματούν να θεωρούνται απασχολούμενοι επειδή λείπουν για λίγο. Ακόμη και ένας φοιτητής που δουλεύει λίγες ώρες την εβδομάδα υπολογίζεται ως απασχολούμενος, αφού έχει έστω μερική απασχόληση.
Ποιοι θεωρούνται Άνεργοι
Αν οι διαθέσιμες θέσεις εργασίας σε μια οικονομία είναι λιγότερες από τον αριθμό των ατόμων που τις διεκδικούν, κάποιοι θα μείνουν χωρίς δουλειά. Αυτά τα άτομα συνήθως καταφεύγουν στην αναζήτηση εργασίας.
Άνεργοι είναι τα άτομα που, ενώ είναι ικανά, πρόθυμα και διαθέσιμα να απασχοληθούν, δεν μπορούν να βρουν εργασία.
Η λέξη-κλειδί εδώ είναι «δεν μπορούν να βρουν» — ο άνεργος θέλει να δουλέψει και ψάχνει ενεργά, απλώς δεν βρίσκει θέση.
Οι άνεργοι μαζί με τους απασχολούμενους αποτελούν το εργατικό δυναμικό (τον οικονομικά ενεργό πληθυσμό) μιας χώρας:
Το εργατικό δυναμικό είναι σαν μια «δεξαμενή» ανθρώπων που θέλουν να δουλέψουν. Μέσα σε αυτή τη δεξαμενή υπάρχουν δύο ομάδες: αυτοί που ήδη δουλεύουν (απασχολούμενοι) και αυτοί που ψάχνουν αλλά δεν έχουν βρει ακόμη (άνεργοι). Όποιος δεν θέλει καν να μπει στη δεξαμενή, απλώς δεν μετράει.
Ποιοι θεωρούνται Άεργοι
Υπάρχουν και άτομα τα οποία μπορούν να εργαστούν, αλλά για διάφορους λόγους δεν θέλουν και δεν ψάχνουν για εργασία. Αυτά τα άτομα ονομάζονται άεργοι.
Άεργοι είναι τα άτομα που μπορούν, αλλά δεν θέλουν να εργαστούν.
Οι δύο όροι μοιάζουν πολύ γραπτά, αλλά σημαίνουν το αντίθετο πράγμα:
- Άνεργος: θέλει να δουλέψει, ψάχνει ενεργά, αλλά δεν βρίσκει → ανήκει στο εργατικό δυναμικό.
- Άεργος: μπορεί να δουλέψει, αλλά δεν θέλει και δεν ψάχνει → δεν ανήκει στο εργατικό δυναμικό.
Ένας άεργος δεν μετράει καθόλου στην ανεργία μιας χώρας, ακριβώς επειδή δεν αναζητά εργασία.
Τι είναι η Ανεργία
Ανεργία είναι η κατάσταση που καταγράφεται σε μια οικονομία, όταν μέλη του εργατικού δυναμικού της, ενώ είναι ικανά, πρόθυμα και διαθέσιμα να εργασθούν, δεν μπορούν να βρουν εργασία.
Με άλλα λόγια, η ανεργία δεν είναι απλώς «το να μη δουλεύεις» — αφορά συγκεκριμένα όσους θέλουν να δουλέψουν και δεν τα καταφέρνουν.
Πότε κάποιος χαρακτηρίζεται επίσημα άνεργος
Στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για να χαρακτηριστεί ένας πολίτης άνεργος πρέπει να ισχύουν αθροιστικά (δηλαδή όλες μαζί, όχι μόνο μία) οι εξής τρεις προϋποθέσεις:
- ο πολίτης να θέλει να εργασθεί,
- ο πολίτης να είναι σε θέση να εργασθεί, δηλαδή να είναι ικανός να προσφέρει εργασία,
- ο πολίτης να ψάχνει ενεργά για εξεύρεση εργασίας.
Επειδή οι προϋποθέσεις ισχύουν αθροιστικά, αν λείπει έστω και μία, το άτομο δεν καταγράφεται ως άνεργος. Για παράδειγμα, κάποιος που θα ήθελε να δουλέψει αλλά δεν ψάχνει ενεργά για δουλειά (π.χ. έχει σταματήσει να στέλνει βιογραφικά) δεν πληροί την τρίτη προϋπόθεση και άρα δεν θεωρείται επισήμως άνεργος.
Η Ανεργία Τριβής
Ακόμη και σε μια οικονομία που βρίσκεται σε πλήρη απασχόληση, δεν σημαίνει ότι η ανεργία μηδενίζεται εντελώς. Πάντα θα υπάρχουν κάποιοι που:
- αποχωρούν οικειοθελώς από τη θέση τους ψάχνοντας μια καλύτερη ή διαφορετική εργασία,
- είναι πτυχιούχοι που μόλις αποφοίτησαν και ψάχνουν την πρώτη τους δουλειά,
- μένουν προσωρινά άνεργοι επειδή απασχολούνται σε εποχιακές εργασίες (για παράδειγμα σε ξενοδοχεία, όπου η δουλειά υπάρχει μόνο τους καλοκαιρινούς μήνες).
Αυτό το φαινόμενο είναι μόνιμο σε κάθε οικονομία και ονομάζεται ανεργία τριβής.
Η λέξη «τριβή» εδώ δεν έχει να κάνει με φυσική τριβή, αλλά με την καθυστέρηση —σαν μια μικρή «αντίσταση»— που χρειάζεται φυσιολογικά κάποιος για να περάσει από τη μια δουλειά στην άλλη ή να βρει την πρώτη του θέση. Ακόμη και σε μια οικονομία που λειτουργεί άψογα, αυτή η καθυστέρηση δεν εξαφανίζεται ποτέ εντελώς.
Μακροχρόνια Άνεργοι
Δεν είναι όλοι οι άνεργοι ίδιοι όσον αφορά τον χρόνο που παραμένουν χωρίς εργασία. Τα άτομα που είναι εγγεγραμμένα στις καταστάσεις ανέργων για χρονικό διάστημα πέραν των 12 μηνών ονομάζονται μακροχρόνια άνεργοι.
Η διάκριση αυτή έχει σημασία, γιατί η παρατεταμένη ανεργία επηρεάζει διαφορετικά —και συνήθως πιο έντονα— τον άνθρωπο και την οικονομία σε σχέση με μια σύντομη περίοδο αναζήτησης εργασίας.