5.6 ΑΕΠ – Βιοτικό Επίπεδο 📊

Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) μετρά την αξία των αγαθών και των υπηρεσιών που πωλούνται στις αγορές.

Στη συνέχεια εξετάζουμε κάποιους δείκτες που επηρεάζουν το βιοτικό επίπεδο, αλλά δεν περιλαμβάνονται στο ΑΕΠ:

Οικιακή παραγωγή 🏠

Κάθε μέρα στα σπίτια μας πραγματοποιείται παραγωγή. Η αντικατάσταση μιας λάμπας, το κόψιμο του γκαζόν (γρασίδι), το πλύσιμο του αυτοκινήτου, η φροντίδα του κήπου αποτελούν παραδείγματα οικιακής παραγωγής. Από τη στιγμή που αυτές οι παραγωγικές διαδικασίες δεν πωλούνται στην αγορά, δεν λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό του ΑΕΠ.

Παραοικονομία 🕵️

Είναι το μέρος της οικονομίας που κρατείται ηθελημένα κρυφό για λόγους φοροδιαφυγής ή επειδή τα παραγόμενα αγαθά και υπηρεσίες είναι παράνομα. Αυτές οι δραστηριότητες, επειδή μένουν αδήλωτες, δεν υπολογίζονται στο ΑΕΠ (λαθρεμπόριο, διακίνηση παράνομων ουσιών κ.ά.).

Προσδόκιμο ζωής και υγεία ❤️

Η καλή υγεία και η αύξηση του προσδόκιμου ορίου ζωής αυξάνουν το βιοτικό επίπεδο, όμως δεν συμπεριλαμβάνονται στη μέτρηση του ΑΕΠ.

Πρέπει να τονιστεί ότι όλα τα πιο πάνω κάνουν δύσκολη τη σύγκριση του βιοτικού επιπέδου μεταξύ των διαφόρων χωρών.

Το ΑΕΠ δεν «βλέπει» τα πάντα

Ένα υψηλό ΑΕΠ δεν σημαίνει αυτόματα και υψηλότερο βιοτικό επίπεδο για όλους τους πολίτες. Η οικιακή παραγωγή, η παραοικονομία και η υγεία του πληθυσμού επηρεάζουν πραγματικά την ποιότητα ζωής, αλλά δεν εμφανίζονται καθόλου στους αριθμούς του ΑΕΠ. Γι' αυτό, όταν συγκρίνουμε χώρες μόνο με βάση το ΑΕΠ, μπορεί να βγάζουμε παραπλανητικά συμπεράσματα.

Κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε δολάρια Η.Π.Α. 🌍

Ο πιο κάτω πίνακας δείχνει το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε διεθνή δολάρια (Int$) για το 2023, για τις 20 πρώτες χώρες στην παγκόσμια κατάταξη.

Θέση	Χώρα	Κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε διεθνή δολάρια (Int$) 2023	Θέση	Χώρα	Κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε διεθνή δολάρια (Int$) 2023
1	Λουξεμβούργο	148.690	11	Κάτω Χώρες	79.590
2	Σιγκαπούρη	141.550	12	Ισλανδία	78.250
3	Ιρλανδία	126.990	13	Σαν Μαρίνο	78.120
4	Μακάο	117.030	14	Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα	74.710
5	Κατάρ	111.790	15	Ταϊβάν	74.410
6	Νορβηγία	100.150	16	Αυστρία	71.990
7	Ελβετία	93.050	17	Χονγκ Κονγκ	71.630
8	Μπρουνέι	86.087	18	Βέλγιο	71.040
9	Η.Π.Α.	82.720	19	Σουηδία	70.050
10	Δανία	80.021	20	Γερμανία	69.530

Τελευταία χώρα στην πιο πάνω κατάσταση, στη θέση 191, βρίσκεται το Νότιο Σουδάν, με κατά κεφαλήν ΑΕΠ Int $763. Η Κύπρος βρίσκεται στην 32η θέση, με κατά κεφαλήν ΑΕΠ Int$ 56.630, και η Ελλάδα στην 54η, με κατά κεφαλήν ΑΕΠ Int$40.050.

Πηγή: International Monetary Fund, World Economic Outlook Database, October 2024.

Η απόσταση είναι τεράστια

Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ του Λουξεμβούργου (Int $148.690) είναι πάνω από 194 φορές μεγαλύτερο από αυτό του Νοτίου Σουδάν (Int$ 763), της τελευταίας χώρας στην κατάταξη. Αυτό δείχνει πόσο μεγάλες μπορεί να είναι οι οικονομικές ανισότητες ανάμεσα σε χώρες του κόσμου.

Κατά κεφαλήν ΑΕΠ Κύπρου σε βάθος χρόνου 🇨🇾

Ο πιο κάτω πίνακας δείχνει την εξέλιξη του κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Κύπρου σε σταθερές τιμές 2017 (Int$), από το 2004 μέχρι το 2022.

Έτος	Κατά κεφαλήν ΑΕΠ Κύπρου σε σταθερές τιμές 2017 (Int$)
2004	41.054
2005	42.450
2006	43.797
2007	45.185
2008	45.722
2009	43.642
2010	43.428
2011	42.538
2012	40.011
2013	37.209
2014	36.883
2015	38.639
2016	41.116
2017	43.144
2018	45.083
2019	46.946
2020	44.711
2021	48.704
2022	50.676

Πηγή: International Monetary Fund, World Economic Outlook Database, October 2024.

Η οικονομική κρίση φαίνεται στα νούμερα

Παρατήρησε πώς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Κύπρου μειώνεται σταθερά από το 2008 (Int $45.722) μέχρι το 2014 (Int$ 36.883) — μια περίοδος που περιλαμβάνει την κυπριακή οικονομική κρίση του 2013. Μετά το 2014, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ξεκινά ξανά ανοδική πορεία, φτάνοντας τα Int$50.676 το 2022, το υψηλότερο επίπεδο της σειράς.

Γιατί «σε σταθερές τιμές»;

Ο πίνακας χρησιμοποιεί σταθερές τιμές 2017, δηλαδή έχει αφαιρεθεί η επίδραση του πληθωρισμού. Αν χρησιμοποιούσαμε τρέχουσες τιμές κάθε έτους, η αύξηση των τιμών με το πέρασμα του χρόνου θα έκανε το ΑΕΠ να φαίνεται μεγαλύτερο, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι παράχθηκαν περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες. Οι σταθερές τιμές επιτρέπουν δίκαιη σύγκριση της πραγματικής παραγωγής ανάμεσα σε διαφορετικά έτη.