4.2.2 Προσφορά 🏭
Στην αγορά δεν υπάρχουν μόνο καταναλωτές που θέλουν να αγοράσουν ένα αγαθό· υπάρχουν και παραγωγοί που θέλουν να το πουλήσουν. Η πλευρά αυτή της αγοράς λέγεται προσφορά και είναι το αντίστοιχο, από την πλευρά των πωλητών, της ζήτησης που εκφράζουν οι αγοραστές.
Προσφερόμενη ποσότητα
Προσφερόμενη ποσότητα ενός αγαθού είναι η ποσότητα που είναι διατεθειμένοι να πουλήσουν οι παραγωγοί σε μια δεδομένη τιμή.
Ο ορισμός αυτός μοιάζει πολύ με τον ορισμό της ζητούμενης ποσότητας, αλλά κοιτάζει την αγορά από την αντίθετη πλευρά: δεν ρωτάει «πόσο θέλω να αγοράσω;» αλλά «πόσο είμαι διατεθειμένος να πουλήσω;». Η απάντηση, όπως θα δούμε, εξαρτάται κι αυτή από την τιμή.
Μην μπερδεύεις τους δύο όρους. Η ζητούμενη ποσότητα εκφράζει τις επιθυμίες των αγοραστών, ενώ η προσφερόμενη ποσότητα εκφράζει τις προθέσεις των πωλητών/παραγωγών. Είναι δύο διαφορετικά μεγέθη που, όπως θα δούμε στην επόμενη ενότητα, εξισώνονται μόνο σε μία συγκεκριμένη τιμή — την τιμή ισορροπίας.
Τι είναι η προσφορά
Προσφορά (Καμπύλη Προσφοράς) (Supply) ενός αγαθού είναι η σχέση τιμής και προσφερόμενης ποσότητας του αγαθού σε μια ορισμένη χρονική περίοδο.
Με απλά λόγια, η προσφορά δεν είναι ένας μόνο αριθμός· είναι μια κλίμακα που δείχνει πόσο θα ήθελαν και θα μπορούσαν να πουλήσουν οι παραγωγοί σε κάθε πιθανή τιμή — όχι μόνο στην τιμή που ισχύει σήμερα στην αγορά. Για παράδειγμα, ένας παραγωγός πατάτας στη Μεσαόρια σκέφτεται εκ των προτέρων: «αν η τιμή είναι χαμηλή, θα πουλήσω λίγο· αν ανέβει, θα πουλήσω περισσότερο». Αυτός ο "χάρτης" απαντήσεων σε όλες τις πιθανές τιμές είναι η προσφορά του.
Ο Νόμος της Προσφοράς
Νόμος της Προσφοράς: Όταν η τιμή ενός αγαθού αυξάνεται, η προσφερόμενη ποσότητά του αυξάνεται, και όταν η τιμή του μειώνεται, η προσφερόμενη ποσότητα μειώνεται.
Δηλαδή, η σχέση μεταξύ τιμής και προσφερόμενης ποσότητας είναι θετική (ανάλογη): τιμή και ποσότητα κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση.
Η λογική πίσω από τον νόμο της προσφοράς είναι καθαρά οικονομική: η τιμή είναι το κίνητρο του παραγωγού. Όταν αυξάνεται η τιμή ενός γεωργικού προϊόντος, οι παραγωγοί θέλουν να αυξήσουν την ποσότητα που προσφέρουν στην αγορά, γιατί αυξάνονται τα κέρδη τους. Αντίθετα, όταν μειώνεται η τιμή του προϊόντος, οι παραγωγοί μειώνουν την προσφερόμενη ποσότητά τους, γιατί μειώνονται τα κέρδη τους.
Σκέψου έναν παραγωγό ελιάς στην Πάφο: αν η τιμή του ελαιολάδου ανέβει, του συμφέρει να μαζέψει περισσότερες ελιές, ίσως να προσλάβει κι έναν επιπλέον εργάτη ή να χρησιμοποιήσει και τα δέντρα που πριν δεν του άξιζε να καλλιεργήσει εντατικά. Αν όμως η τιμή πέσει πολύ χαμηλά, το κόστος της συγκομιδής μπορεί να μην αξίζει τον κόπο για μέρος της παραγωγής, οπότε θα προσφέρει λιγότερο.
Ο πίνακας προσφοράς
Τη σχέση μεταξύ τιμής και προσφερόμενης ποσότητας ενός αγαθού μπορούμε να την παρουσιάσουμε είτε σε έναν πίνακα τιμών και ποσοτήτων, που λέγεται πίνακας προσφοράς, είτε σε ένα διάγραμμα με την καμπύλη προσφοράς.
Ακολουθεί ο πίνακας προσφοράς ενός αγαθού, όπου είναι η τιμή σε ευρώ και η προσφερόμενη ποσότητα σε κιλά:
| Τιμή (€) | Προσφερόμενη Ποσότητα (kg) |
|---|---|
| 6 | 57.000 |
| 5 | 49.000 |
| 4 | 40.000 |
| 3 | 28.000 |
| 2 | 10.000 |
Παρατήρησε τη φορά του πίνακα: καθώς η τιμή ανεβαίνει από τα 2€ στα 6€, η προσφερόμενη ποσότητα ανεβαίνει κι αυτή, από 10.000 σε 57.000 κιλά. Αυτή ακριβώς είναι η θετική σχέση που περιγράφει ο νόμος της προσφοράς — και είναι το αντίθετο από ό,τι συμβαίνει στον πίνακα ζήτησης, όπου η ποσότητα μειωνόταν καθώς ανέβαινε η τιμή.
Η καμπύλη προσφοράς
Αν μεταφέρουμε τα ζεύγη τιμής-ποσότητας του πίνακα σε ένα διάγραμμα, προκύπτει η καμπύλη προσφοράς. Όπως και στο διάγραμμα της ζήτησης, στον κάθετο άξονα (άξονας ) τοποθετούμε την τιμή και στον οριζόντιο άξονα (άξονας ) την προσφερόμενη ποσότητα .
Επειδή τιμή και προσφερόμενη ποσότητα μεταβάλλονται προς την ίδια κατεύθυνση, η καμπύλη προσφοράς έχει θετική κλίση — δηλαδή είναι μια γραμμή που ανεβαίνει από αριστερά προς τα δεξιά καθώς προχωράμε σε υψηλότερες τιμές και μεγαλύτερες ποσότητες. Αυτό είναι το αντίθετο σχήμα από την καμπύλη ζήτησης, η οποία κατεβαίνει από αριστερά προς τα δεξιά.
Ένα πολύ συνηθισμένο λάθος είναι να μπερδεύονται οι δύο καμπύλες. Θυμήσου το εξής: η καμπύλη ζήτησης έχει αρνητική κλίση (κατηφορίζει), γιατί όσο ανεβαίνει η τιμή οι καταναλωτές θέλουν λιγότερο. Η καμπύλη προσφοράς έχει θετική κλίση (ανηφορίζει), γιατί όσο ανεβαίνει η τιμή οι παραγωγοί θέλουν να πουλήσουν περισσότερο. Στο ίδιο διάγραμμα, οι δύο καμπύλες μοιάζουν σαν ένα «Χ».
Κάθε σημείο πάνω στην καμπύλη προσφοράς δείχνει πόσο θα ήθελαν να πουλήσουν οι παραγωγοί σε μια συγκεκριμένη τιμή. Για παράδειγμα, από τον πίνακα προσφοράς, στην τιμή των 4€ οι παραγωγοί είναι διατεθειμένοι να προσφέρουν 40.000 κιλά του αγαθού.
Όπως και στη ζήτηση, η καμπύλη προσφοράς δείχνει τη σχέση τιμής και προσφερόμενης ποσότητας θεωρώντας ότι όλοι οι άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την απόφαση του παραγωγού (π.χ. το κόστος παραγωγής, η τεχνολογία, οι καιρικές συνθήκες σε μια γεωργική καλλιέργεια) παραμένουν σταθεροί — η γνωστή παραδοχή ceteris paribus. Αν κάποιος από αυτούς τους παράγοντες αλλάξει, ολόκληρη η καμπύλη προσφοράς μετατοπίζεται.