Κέρδος 💰
Το κέρδος είναι η αμοιβή που παίρνει ο επιχειρηματίας — όχι όμως για τη συνηθισμένη εργασία που μπορεί κι αυτός να προσφέρει μέσα στην επιχείρησή του (αυτή αμείβεται ξεχωριστά, ως μισθός), αλλά για κάτι διαφορετικό: την επιχειρηματική του ικανότητα, τις πρωτοβουλίες που παίρνει και τους κινδύνους που αναλαμβάνει.
Με άλλα λόγια, ο επιχειρηματίας δεν κερδίζει απλώς επειδή δουλεύει σκληρά μέσα στην επιχείρησή του· κερδίζει επειδή αποφασίζει, οργανώνει και ρισκάρει. Αυτό είναι που τον διαφοροποιεί από έναν υπάλληλο.
Ένα καθημερινό παράδειγμα
Φαντάσου έναν νέο άνθρωπο στην Κύπρο που ανοίγει μια καφετέρια. Νοικιάζει το κατάστημα, αγοράζει τον εξοπλισμό, προσλαμβάνει προσωπικό και αποφασίζει τι θα προσφέρει στο μενού. Αναλαμβάνει όλο το ρίσκο: αν η καφετέρια δεν πάει καλά, αυτός θα χάσει τα χρήματα που επένδυσε. Αν όμως η επιχείρηση πετύχει, το κέρδος που θα μείνει μετά την πληρωμή όλων των εξόδων (ενοίκιο, μισθοί υπαλλήλων, πρώτες ύλες κ.λπ.) του ανήκει σε αυτόν, ακριβώς επειδή ήταν αυτός που πήρε την πρωτοβουλία και το ρίσκο.
Το κέρδος ως κίνητρο
Το κέρδος λειτουργεί ως το βασικό κίνητρο που ωθεί τον επιχειρηματία στην ανάληψη επιχειρηματικής πρωτοβουλίας. Δηλαδή, το προσδοκώμενο κέρδος είναι αυτό που παρακινεί κάποιον να ρισκάρει τα χρήματά του και τον χρόνο του για να ξεκινήσει ή να επεκτείνει μια επιχείρηση.
Αυτό όμως λειτουργεί προς δύο κατευθύνσεις: όπως ο επιχειρηματίας μπορεί να απολαύσει το κέρδος όταν η επιχείρηση πάει καλά, έτσι, σε περίπτωση αποτυχίας, θα επωμιστεί ο ίδιος τη ζημιά.
Σε αντίθεση με τον μισθό, που ο εργαζόμενος τον παίρνει σχεδόν πάντα εφόσον προσφέρει την εργασία του, το κέρδος δεν είναι σίγουρο. Ο επιχειρηματίας μπορεί να δουλέψει εξίσου σκληρά με έναν υπάλληλο και τελικά να μη βγάλει κέρδος — ή ακόμα και να χάσει χρήματα. Αυτό ακριβώς είναι που κάνει το κέρδος αμοιβή του κινδύνου: υπάρχει μόνο όταν η προσπάθεια πετύχει.
Πώς υπολογίζεται το κέρδος
Σε γενικές γραμμές, το κέρδος μιας επιχείρησης προκύπτει αφού αφαιρέσουμε από τα έσοδά της το συνολικό της κόστος:
Όπου τα έσοδα είναι τα χρήματα που εισπράττει η επιχείρηση από τις πωλήσεις της, και το κόστος περιλαμβάνει όλες τις δαπάνες της επιχείρησης, όπως το ενοίκιο του χώρου, οι μισθοί των εργαζομένων, οι πρώτες ύλες και άλλα έξοδα λειτουργίας. Αν, στο παράδειγμα της καφετέριας, τα έσοδα από τις πωλήσεις καφέ και φαγητού ξεπερνούν όλα τα έξοδα λειτουργίας, ό,τι απομένει είναι το κέρδος του επιχειρηματία.
Ακριβώς επειδή το κέρδος προκύπτει από τη διαφορά εσόδων και κόστους, μπορεί να είναι και αρνητικό. Όταν το κόστος μιας επιχείρησης ξεπερνά τα έσοδά της, τότε η επιχείρηση σημειώνει ζημιά αντί για κέρδος. Αυτός είναι ο κίνδυνος που αναλαμβάνει κάθε επιχειρηματίας κάθε φορά που παίρνει μια επιχειρηματική πρωτοβουλία.
Γιατί το κέρδος είναι ξεχωριστή αμοιβή
Το κέρδος θεωρείται η αμοιβή του συντελεστή παραγωγής επιχειρηματικότητα, ακριβώς όπως ο μισθός είναι η αμοιβή της εργασίας. Η διαφορά είναι ότι η επιχειρηματικότητα δεν αμείβεται επειδή κάποιος «δουλεύει» με τη συνηθισμένη έννοια, αλλά επειδή:
- παίρνει πρωτοβουλίες — αποφασίζει τι θα παραχθεί, πώς και για ποιον·
- οργανώνει και συνδυάζει τους υπόλοιπους συντελεστές παραγωγής·
- αναλαμβάνει τον κίνδυνο της επιχειρηματικής αποτυχίας.
Γι' αυτό ακριβώς το κέρδος δεν είναι σταθερό όπως ο μισθός, αλλά εξαρτάται άμεσα από την επιτυχία ή την αποτυχία της επιχείρησης.