3.3 Επιχειρηματικότητα 🚀
Μέχρι τώρα γνωρίσαμε δύο συντελεστές παραγωγής: την εργασία και —όπως θα δούμε στη συνέχεια— τη γη και το κεφάλαιο. Όμως αυτοί οι συντελεστές δεν «συνεργάζονται» μόνοι τους. Χρειάζεται κάποιος να τους φέρει όλους μαζί, να αποφασίσει τι θα παραχθεί και πώς, και να αναλάβει το ρίσκο αν τα πράγματα δεν πάνε καλά. Αυτός ο ρόλος ανήκει στον επιχειρηματία, και η δραστηριότητά του λέγεται επιχειρηματικότητα.
Ποιος είναι ο επιχειρηματίας
Επιχειρηματίας είναι το άτομο που οργανώνει τους συντελεστές παραγωγής για την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών, και αναλαμβάνει τους οικονομικούς κινδύνους που συνδέονται με τη λειτουργία της επιχείρησης.
Με απλά λόγια, ο επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που παίρνει την εργασία, τη γη και το κεφάλαιο, τα συνδυάζει σωστά και «τα βάζει να δουλέψουν μαζί» για να δημιουργηθεί κάτι νέο — ένα προϊόν, μια υπηρεσία, μια επιχείρηση. Χωρίς αυτόν, οι υπόλοιποι συντελεστές παραγωγής θα παρέμεναν διάσπαρτοι και αναξιοποίητοι.
Πολλοί επιχειρηματίες ξεκινούν μια επιχείρηση δανειζόμενοι χρήματα από τράπεζα ή βρίσκοντας συνεταίρους. Αυτό που τους κάνει επιχειρηματίες δεν είναι το ότι έχουν δικά τους χρήματα, αλλά το ότι αναλαμβάνουν την πρωτοβουλία και το ρίσκο της επιχείρησης.
Ο διπλός ρόλος του επιχειρηματία
Ο ρόλος του επιχειρηματία είναι διπλός: αφενός οργανώνει την επιχείρηση, αφετέρου αναλαμβάνει τον κίνδυνο που αυτή συνεπάγεται.
α) Αναλαμβάνει την πρωτοβουλία να ιδρύσει μια επιχείρηση
Ο επιχειρηματίας είναι αυτός που παίρνει την απόφαση να ξεκινήσει κάτι νέο. Για να το πετύχει αυτό, πρέπει:
- να επιλέξει τον κατάλληλο χώρο (π.χ. πού θα ανοίξει το κατάστημα ή το εργοστάσιο)
- να βρει το κατάλληλο προσωπικό (τους εργαζόμενους που θα χρειαστεί)
- να εξασφαλίσει την αναγκαία χρηματοδότηση (τα χρήματα που απαιτούνται για να ξεκινήσει και να λειτουργήσει η επιχείρηση)
- και γενικότερα, να κάνει πολλές ακόμη ενέργειες ανάλογα με το είδος της επιχείρησης
Με άλλα λόγια, ο επιχειρηματίας πρέπει να συγκεντρώσει τους συντελεστές παραγωγής, να τους οργανώσει και να τους διευθύνει, ώστε να παραχθούν αγαθά ή να προσφερθούν υπηρεσίες.
Σκέψου, για παράδειγμα, κάποιον που θέλει να ανοίξει μια ζαχαροπλαστική στη Λευκωσία: πρέπει να βρει το κατάστημα, να προσλάβει ζαχαροπλάστες και υπάλληλο ταμείου, να δανειστεί ή να επενδύσει χρήματα για τον εξοπλισμό, και να οργανώσει την καθημερινή λειτουργία του μαγαζιού. Όλα αυτά είναι μέρος της πρωτοβουλίας του επιχειρηματία.
β) Αναλαμβάνει τον επιχειρηματικό κίνδυνο
Ο δεύτερος ρόλος του επιχειρηματία είναι ότι αναλαμβάνει τον επιχειρηματικό κίνδυνο. Αυτό σημαίνει ότι ο επιχειρηματίας είναι εκείνος που θα υποστεί τη ζημιά, αν για οποιονδήποτε λόγο —είτε από δική του υπαιτιότητα είτε από άλλη αιτία— η επιχείρησή του αποτύχει.
Ο κίνδυνος αυτός μπορεί να προκύψει από πολλούς παράγοντες: μια λανθασμένη επιχειρηματική απόφαση, μια απρόβλεπτη οικονομική κρίση, μια αλλαγή στις προτιμήσεις των καταναλωτών, ή ακόμη και έναν ισχυρότερο ανταγωνιστή. Ό,τι κι αν συμβεί, το οικονομικό βάρος το επωμίζεται πρωτίστως ο επιχειρηματίας.
Μην ξεχνάς ότι οι δύο ρόλοι του επιχειρηματία δεν είναι ανεξάρτητοι — συνδέονται στενά. Ακριβώς επειδή ο επιχειρηματίας παίρνει την πρωτοβουλία και τις αποφάσεις, είναι λογικό να αναλαμβάνει και τον κίνδυνο των αποφάσεων αυτών. Κάποιος που απλώς εργάζεται σε μια επιχείρηση (π.χ. ένας υπάλληλος) δεν έχει αυτόν τον κίνδυνο, γιατί δεν είναι αυτός που παίρνει τις βασικές αποφάσεις.
Ο κίνδυνος της αποτυχίας είναι πραγματικός, αλλά το ίδιο πραγματική είναι και η προοπτική του κέρδους αν η επιχείρηση πετύχει. Αυτή η ισορροπία ανάμεσα σε κίνδυνο και ενδεχόμενο όφελος είναι ένας από τους λόγους που πολλοί άνθρωποι επιλέγουν να ρισκάρουν και να δημιουργήσουν τη δική τους επιχείρηση, αντί να εργάζονται για κάποιον άλλο.
Γιατί είναι σημαντική η επιχειρηματικότητα
Χωρίς επιχειρηματίες, οι υπόλοιποι συντελεστές παραγωγής δεν θα μπορούσαν να συνδυαστούν αποτελεσματικά. Η εργασία θα παρέμενε χωρίς οργάνωση, η γη και τα κεφάλαια χωρίς αξιοποίηση. Ο επιχειρηματίας είναι αυτός που μετατρέπει μια ιδέα σε πραγματικό προϊόν ή υπηρεσία, δημιουργώντας παράλληλα θέσεις εργασίας και προσφέροντας νέες επιλογές στους καταναλωτές. Γι' αυτό η επιχειρηματικότητα θεωρείται ξεχωριστός συντελεστής παραγωγής, εξίσου σημαντικός με την εργασία, τη γη και το κεφάλαιο.