Αριθμητικός υπολογισμός του μικτού κέρδους 🧮

Σε αυτή την ενότητα θα μάθουμε πώς υπολογίζεται αριθμητικά το μικτό κέρδος (Gross Profit) μιας επιχείρησης. Θα δούμε τον βασικό τύπο, τον τρόπο υπολογισμού του κόστους πωλήσεων (Cost of Sales) σε διάφορες περιπτώσεις, και θα ολοκληρώσουμε με ένα πλήρες παράδειγμα που δείχνει πώς όλα αυτά καταγράφονται στους λογαριασμούς μέχρι τον λογαριασμό Αποτελέσματα Χρήσης (Profit or Loss a/c).

Ο βασικός τύπος του μικτού κέρδους

Ο θεμελιώδης τύπος υπολογισμού του μικτού κέρδους είναι ο εξής:

Δηλαδή, το Μικτό Κέρδος = Πωλήσεις − Κόστος Πωλήσεων.

Παράδειγμα εκκίνησης

Η επιχείρηση Alpha ξεκίνησε τις εργασίες της την 1η Ιανουαρίου του Έτους 1 (Year 1). Δίνονται τα ακόλουθα στοιχεία για τις λογιστικές χρήσεις που έληξαν στις 31 Δεκεμβρίου του Έτους 1 και του Έτους 2:

Πάνω σε αυτά τα στοιχεία θα εξετάσουμε βήμα προς βήμα πώς υπολογίζεται το κόστος πωλήσεων και το μικτό κέρδος, ξεκινώντας από το πρώτο έτος λειτουργίας της επιχείρησης και προχωρώντας σε ολοένα πιο σύνθετες περιπτώσεις.

Πρώτο έτος λειτουργίας (Year 1)

Περίπτωση Α: Δεν υπάρχουν καθόλου αποθέματα

Η επιχείρηση βρίσκεται στο πρώτο έτος λειτουργίας της. Αν όλα τα εμπορεύματα που αγοράστηκαν κατά τη διάρκεια της λογιστικής περιόδου είχαν πουληθεί, τότε δεν θα υπήρχαν ούτε αρχικά ούτε τελικά αποθέματα και το κόστος πωλήσεων θα ήταν:

Αυτή η περίπτωση είναι σπάνια, γιατί συνήθως οι περισσότερες επιχειρήσεις έχουν στο τέλος της λογιστικής περιόδου διαθέσιμα εμπορεύματα προς πώληση στο κατάστημά τους.

Περίπτωση Β: Υπάρχει μόνο τελικό απόθεμα

Όπως ήδη αναφέρθηκε πιο πάνω, εφόσον είναι το πρώτο έτος λειτουργίας της επιχείρησης, δεν υπάρχουν αρχικά αποθέματα (η επιχείρηση δεν είχε καθόλου εμπορεύματα όταν ξεκίνησε). Αν στο τέλος της λογιστικής περιόδου υπήρχαν απούλητα εμπορεύματα (closing inventory) αξίας €13.000, τότε το κόστος πωλήσεων θα ήταν:

Δεύτερο έτος λειτουργίας (Year 2)

Περίπτωση Α: Υπάρχουν και αρχικά και τελικά αποθέματα

Η επιχείρηση βρίσκεται στο δεύτερο έτος λειτουργίας της και υπάρχουν τόσο αρχικά όσο και τελικά αποθέματα. Αυτή η περίπτωση είναι η πιο συνηθισμένη στην αγορά.

Τα τελικά αποθέματα του προηγούμενου έτους γίνονται τα αρχικά αποθέματα (opening inventory) του επόμενου έτους. Αν τα τελικά αποθέματα στο τέλος του δεύτερου έτους (Year 2) ήταν €15.000, τότε το κόστος πωλήσεων θα ήταν:

Περίπτωση Β: Προσθήκη μεταφορικών αγορών

Αν υπήρχαν και μεταφορικά αγορών (carriage inwards) αξίας €500, τότε το κόστος πωλήσεων θα ήταν διαφορετικό.

Μεταφορικά αγορών (carriage inwards): Αφορούν έξοδα για τη μεταφορά εμπορευμάτων από τον προμηθευτή στην επιχείρηση, τα οποία:

• προστίθενται στις αγορές και αυξάνουν το κόστος των εμπορευμάτων
• καταχωρούνται μαζί με τις αγορές στο Trading Section για τον υπολογισμό του Μικτού Κέρδους (Gross Profit)

Περίπτωση Γ: Επιστροφές πωλήσεων και επιστροφές αγορών

Αν η επιχείρηση είχε επιστροφές πωλήσεων και επιστροφές αγορών όπως παρουσιάζονται στον πιο κάτω πίνακα, τότε το κόστος πωλήσεων θα ήταν:

όπου:

Κάθετη παρουσίαση του υπολογισμού

Τα παραπάνω στοιχεία (Περίπτωση Γ του δεύτερου έτους) μπορούν να παρουσιαστούν και σε κάθετη μορφή, όπως θα εμφανίζονται αργότερα και στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων:

όπου Net Sales = Sales − Sales Returns = €170.000 − €20.000 = €150.000.

Σημείωση:

• Το ποσό του αρχικού αποθέματος (opening inventory) παρουσιάζεται στο Ισοζύγιο (Trial Balance).
• Το ποσό του τελικού αποθέματος (closing inventory) καταμετρείται στο τέλος του χρόνου και δίνεται ως επιπρόσθετη πληροφορία (note) μετά το Ισοζύγιο.

Εφαρμογή/Παράδειγμα: Περίπτωση όταν η επιχείρηση πραγματοποιεί κέρδος

Ας δούμε τώρα πώς όλα τα παραπάνω εφαρμόζονται σε ένα πλήρες παράδειγμα, από το Ισοζύγιο μέχρι τον λογαριασμό Αποτελέσματα Χρήσης.

Το ακόλουθο Ισοζύγιο (Trial Balance) προήλθε από τα βιβλία της επιχείρησης του A. Theodorou στις 31 Δεκεμβρίου 2025:

Σημείωση: Το απόθεμα στις 31 Δεκεμβρίου 2025 (Inventory on 31 December 2025) αποτιμήθηκε σε €10.000.

Ως πρώτο στάδιο δημιουργείται ένας καινούργιος λογαριασμός στο Γενικό Καθολικό. Ο λογαριασμός αυτός ονομάζεται Αποτελέσματα Χρήσης (Profit or Loss a/c). Ο σκοπός της δημιουργίας του είναι η μεταφορά σε αυτόν, με διπλογραφία, των υπολοίπων των λογαριασμών που έχουν σχέση με την Κατάσταση Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss).

Μεταφορά των λογαριασμών εσόδων και εξόδων

Κάθε λογαριασμός εσόδου ή εξόδου κλείνει με μεταφορά του υπολοίπου του στον λογαριασμό Αποτελέσματα Χρήσης (Profit or Loss a/c):

Sales a/c

Sales returns a/c

Purchases a/c

Purchases returns a/c

Wages a/c

Electricity a/c

Sundry expenses a/c

Rent expenses a/c

Rent income a/c

Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω εγγραφών, τα υπόλοιπα των λογαριασμών εσόδων και εξόδων έχουν μεταφερθεί στον λογαριασμό Αποτελέσματα Χρήσης (Profit or Loss a/c) και έχουν τώρα μηδενικό υπόλοιπο.

Τελικό απόθεμα (Closing Inventory)

Οι επιχειρήσεις σπάνια πουλούν όλα τα εμπορεύματά τους μέχρι το τέλος της λογιστικής χρονιάς. Κάποια παραμένουν προς πώληση για την επόμενη λογιστική χρονιά και αποτελούν το τελικό απόθεμα εμπορευμάτων (Closing Inventory) που είναι στοιχείο κυκλοφοριακού ενεργητικού (current asset). Στην περίπτωση του A. Θεοδώρου το τελικό απόθεμα ήταν €10.000.

Η καταμέτρηση του τελικού αποθέματος γίνεται στο τέλος της λογιστικής χρονιάς και ακολούθως γίνεται η εξής λογιστική εγγραφή:

Inventory a/c

Παρατήρησε ότι στον λογαριασμό αποθέματος καταχωρούνται δύο εγγραφές μεταφοράς στο Profit or Loss: το αρχικό απόθεμα (3.000, που ήδη υπήρχε από την αρχή της χρονιάς) μεταφέρεται στη χρέωση του Profit or Loss, ενώ το νέο τελικό απόθεμα (10.000) καταχωρείται στην πίστωση του λογαριασμού αποθέματος και μεταφέρεται στην πίστωση του Profit or Loss.

Ο λογαριασμός Αποτελέσματα Χρήσης (Profit or Loss a/c)

Μετά τη μεταφορά όλων των πιο πάνω λογαριασμών, ο λογαριασμός Αποτελέσματα Χρήσης διαμορφώνεται ως εξής:

Profit or Loss a/c

Το κέρδος της χρονιάς (Profit for the year) προκύπτει ως το ποσό που εξισώνει τις δύο πλευρές του λογαριασμού: €70.000.

Εναλλακτική μορφή: διαχωρισμός Μικτού Κέρδους και τελικού αποτελέσματος

Ο λογαριασμός Αποτελέσματα Χρήσης μπορεί να διαμορφωθεί και ως ακολούθως, με τρόπο που ξεχωρίζει καθαρά το στάδιο υπολογισμού του Μικτού Κέρδους (Gross Profit) από το στάδιο υπολογισμού του τελικού κέρδους της χρήσης:

Profit or Loss a/c

Στο πρώτο τμήμα του λογαριασμού υπολογίζεται το Κόστος Πωλήσεων (Cost of Sales): €3.000 (opening inventory) + €149.000 (purchases) − €2.000 (purchases returns) − €10.000 (closing inventory) = €140.000. Στη συνέχεια υπολογίζεται το Μικτό Κέρδος (Gross Profit) ως η διαφορά ανάμεσα στις καθαρές πωλήσεις (€300.000, δηλαδή €305.000 − €5.000 sales returns) και το κόστος πωλήσεων (€140.000), δηλαδή €160.000. Το μικτό κέρδος μεταφέρεται (c/d — carried down) στο δεύτερο τμήμα του ίδιου λογαριασμού (b/d — brought down), όπου αφαιρούνται τα υπόλοιπα λειτουργικά έξοδα (μισθοί, ενοίκια, ηλεκτρισμός, διάφορα έξοδα) και προστίθενται τυχόν άλλα έσοδα (έσοδα από ενοίκια), ώστε να προκύψει το τελικό Profit for the year των €70.000.

Το υπόλοιπο του λογαριασμού Αποτελέσματα Χρήσης (Profit or Loss), που είναι σε αυτή την περίπτωση κέρδος, μεταφέρεται με διπλογραφία στον λογαριασμό Κεφάλαιο (Capital a/c):

Capital a/c