Υπολογισμός των υπολοίπων των λογαριασμών Καθολικού 📒
Στην προηγούμενη ενότητα είδαμε τα γενικά βήματα για να βρούμε το υπόλοιπο ενός λογαριασμού. Σε αυτή την ενότητα θα δούμε κάτι πιο σημαντικό: τι γίνεται το υπόλοιπο κάθε λογαριασμού στο τέλος της χρονιάς. Δεν καταλήγουν όλοι οι λογαριασμοί στον ίδιο προορισμό — άλλοι "μηδενίζονται" και άλλοι συνεχίζουν στην επόμενη χρονιά.
Συγκεκριμένα, θα μελετήσουμε:
- 6.3.1 Πώς υπολογίζονται τα υπόλοιπα των λογαριασμών που μεταφέρονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss)
- 6.3.2 Πώς υπολογίζονται τα υπόλοιπα των λογαριασμών που μεταφέρονται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of Financial Position)
Και στο τέλος θα δούμε ένα πλήρες, αναλυτικά λυμένο παράδειγμα με το Γενικό Καθολικό της επιχείρησης του T. Salmon, το οποίο ήδη γνωρίζουμε.
Αυτή είναι η βασικότερη ιδέα ολόκληρης της ενότητας: κάποιοι λογαριασμοί (έσοδα, έξοδα) αφορούν μόνο τη συγκεκριμένη λογιστική χρονιά και πρέπει να μηδενιστούν στο τέλος της. Άλλοι λογαριασμοί (περιουσιακά στοιχεία, υποχρεώσεις, κεφάλαιο) αφορούν μόνιμα την επιχείρηση και το υπόλοιπό τους συνεχίζεται στην επόμενη χρονιά. Αν μπερδέψεις τους δύο τύπους, θα μπερδέψεις και ολόκληρη τη διαδικασία κλεισίματος των λογαριασμών.
6.3.1 Υπολογισμός των υπολοίπων των λογαριασμών που θα μεταφερθούν στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss) 📊
Τα υπόλοιπα κάποιων λογαριασμών δεν μεταφέρονται στην επόμενη λογιστική χρονιά. Αντίθετα, μεταφέρονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss) και η επόμενη λογιστική χρονιά θα ξεκινήσει γι' αυτούς με μηδενικά υπόλοιπα. Αυτοί είναι οι λογαριασμοί εσόδων και εξόδων, και θα μπορούσαν να θεωρηθούν «προσωρινοί».
Υπολογίζονται τα υπόλοιπα των λογαριασμών εσόδων και εξόδων και μεταφέρονται σ' έναν νέο λογαριασμό στο Γενικό Καθολικό, που ονομάζεται λογαριασμός Αποτελέσματα Χρήσης (Profit or loss account). Το υπόλοιπο αυτού του λογαριασμού είναι το κέρδος ή η ζημιά της χρονιάς.
Η μεταφορά των υπολοίπων των λογαριασμών εσόδων και εξόδων στον λογαριασμό Αποτελέσματα Χρήσης (Profit or loss account) γίνεται με το κλείσιμο των λογαριασμών που αφορούν την Κατάσταση Αποτελεσμάτων, με την πιο κάτω διαδικασία:
- Προστίθενται τα ποσά των δύο πλευρών (χρέωσης και πίστωσης) για να βρεθεί το μεγαλύτερο ποσό.
- Το μεγαλύτερο ποσό (άθροισμα) καταγράφεται στις εξισωτικές γραμμές και στις δύο πλευρές του λογαριασμού.
- Υπολογίζεται η διαφορά μεταξύ των δύο ποσών και αναγράφεται στην πλευρά με το μικρότερο ποσό, για να εξισωθούν οι δύο πλευρές, με αιτιολογία τον λογαριασμό Profit or Loss. Νοείται ότι το ποσό αυτό μεταφέρεται με βάση τους κανόνες διπλογραφίας στον λογαριασμό Αποτελέσματα Χρήσης (Profit or loss account).
Οι λογαριασμοί εσόδων και εξόδων λέγονται προσωρινοί επειδή η ζωή τους διαρκεί μόνο μία λογιστική χρονιά. Στο τέλος της χρονιάς «αδειάζουν» εντελώς (μηδενικό υπόλοιπο) και την επόμενη χρονιά ξεκινούν πάλι από το μηδέν — σε αντίθεση με λογαριασμούς όπως το Ταμείο, που κουβαλούν το υπόλοιπό τους από χρονιά σε χρονιά.
Ακολουθεί το κλείσιμο όλων των λογαριασμών που θα μεταφερθούν στον λογαριασμό Profit or Loss και ακολούθως στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss), του παραδείγματος της επιχείρησης του T. Salmon, που είδαμε στο κεφάλαιο 5, με βάση την πιο πάνω διαδικασία.
T. Salmon Ledger
Rent expense a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 06 | Cash | 500 | 2025 May 31 | Profit or Loss | 500 |
Purchases a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 07 | S. Shark | 1.520 | 2025 May 30 | Drawings | 250 |
| 2025 May 29 | Cash | 800 | 2025 May 31 | Profit or Loss | 2.070 |
| Σύνολο | 2.320 | Σύνολο | 2.320 |
Carriage inwards a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 12 | Cash | 70 | 2025 May 31 | Profit or Loss | 70 |
Purchases returns a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 31 | Profit or Loss | 60 | 2025 May 16 | S. Shark | 60 |
Sales a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 31 | Profit or Loss | 7.780 | 2025 May 19 | W. Wales | 2.700 |
| 2025 May 27 | Cash | 5.080 | |||
| Σύνολο | 7.780 | Σύνολο | 7.780 |
Carriage outwards a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 20 | Cash | 50 | 2025 May 31 | Profit or Loss | 50 |
Commission income a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 31 | Profit or Loss | 400 | 2025 May 21 | Bank | 400 |
Wages a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 23 | Bank | 1.800 | 2025 May 31 | Profit or Loss | 1.800 |
Sales returns a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 28 | W. Wales | 80 | 2025 May 31 | Profit or Loss | 80 |
Οι λογαριασμοί εξόδων (π.χ. Rent expense, Purchases, Wages, Carriage inwards/outwards) έχουν κανονικά υπόλοιπο στη χρέωση, οπότε «κλείνουν» με εγγραφή στην πίστωση («Profit or Loss»). Οι λογαριασμοί εσόδων (π.χ. Sales, Commission income) έχουν κανονικά υπόλοιπο στην πίστωση, οπότε «κλείνουν» με εγγραφή στη χρέωση. Ο λογαριασμός Purchases returns λειτουργεί σαν έσοδο (μειώνει τα έξοδα) και ο Sales returns σαν έξοδο (μειώνει τα έσοδα) — γι' αυτό «κλείνουν» αντίστροφα από ό,τι θα περίμενε κανείς με βάση μόνο το όνομά τους.
Εναλλακτική παρουσίαση στους λογαριασμούς που μεταφέρονται στο Statement of Profit or Loss
Εναλλακτικά, για τους λογαριασμούς που μεταφέρονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss) πριν την τελική τους μεταφορά στον λογαριασμό Profit or Loss, μπορεί να ακολουθηθεί η πιο κάτω διαδικασία:
- Το υπόλοιπο ονομάζεται «υπόλοιπο προς εξίσωση» (balance c/d) και μεταφέρεται ως «υπόλοιπο προς μεταφορά» (balance b/d).
- Ακολούθως, γίνεται η μεταφορά στο Profit or Loss account κατά το κλείσιμο του λογαριασμού στο τέλος του έτους.
- Όσοι λογαριασμοί έχουν χρεωστικό υπόλοιπο, δηλαδή η πλευρά της χρέωσης είναι μεγαλύτερη, το υπόλοιπο (δηλαδή η διαφορά μεταξύ χρέωσης και πίστωσης) καταγράφεται στη στήλη της χρέωσης του Ισοζυγίου.
- Όσοι λογαριασμοί έχουν πιστωτικό υπόλοιπο, δηλ. η πλευρά της πίστωσης είναι μεγαλύτερη, το υπόλοιπο (δηλαδή η διαφορά μεταξύ χρέωσης και πίστωσης) καταγράφεται στη στήλη της πίστωσης του Ισοζυγίου.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ
Sales a/c (εναλλακτική παρουσίαση)
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2022 May 31 | Balance c/d | 7.780 | 2022 May 18 | W. Wales | 2.700 |
| 2022 May 28 | Cash | 5.080 | |||
| Σύνολο | 7.780 | Σύνολο | 7.780 | ||
| 2022 May 31 | Profit or Loss | 7.780 | 2022 May 31 | Balance b/d | 7.780 |
Wages a/c (εναλλακτική παρουσίαση)
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2022 May 24 | Bank | 1.800 | 2022 May 31 | Balance c/d | 1.800 |
| 2022 May 31 | Balance b/d | 1.800 | 2022 May 31 | Profit or Loss | 1.800 |
Και οι δύο τρόποι παρουσίασης (απευθείας μεταφορά στο «Profit or Loss» ή μεσολάβηση με «balance c/d» / «balance b/d») καταλήγουν ακριβώς στο ίδιο ποσό μεταφοράς στον λογαριασμό Αποτελέσματα Χρήσης. Η διαφορά είναι απλώς στον αριθμό των βημάτων που φαίνονται μέσα στον λογαριασμό — ο δεύτερος τρόπος δείχνει ρητά το ενδιάμεσο «υπόλοιπο» πριν το οριστικό κλείσιμο.
6.3.2 Υπολογισμός των υπολοίπων των λογαριασμών που θα μεταφερθούν στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of Financial Position) 🏛️
Τα υπόλοιπα κάποιων άλλων λογαριασμών θα μεταφερθούν στην επόμενη λογιστική χρονιά και θα μπορούσαν να θεωρηθούν «μόνιμοι». Αυτοί είναι οι λογαριασμοί Ενεργητικού (Assets), Υποχρεώσεων (Liabilities) και Κεφαλαίου (Capital), και είναι αυτοί που παρουσιάζονται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of Financial Position).
Για τον υπολογισμό του υπολοίπου του κάθε λογαριασμού ακολουθούνται τα πιο κάτω βήματα:
- Προστίθενται τα ποσά των δύο πλευρών (χρέωσης και πίστωσης), για να βρεθεί το μεγαλύτερο ποσό.
- Το μεγαλύτερο ποσό (άθροισμα) καταγράφεται στις εξισωτικές γραμμές και στις δύο πλευρές του λογαριασμού.
- Υπολογίζεται η διαφορά μεταξύ των δύο ποσών, η οποία ονομάζεται «Υπόλοιπο προς εξίσωση - Balance carried down – c/d» και καταγράφεται στην πλευρά με το μικρότερο ποσό, για να εξισωθούν οι δύο πλευρές.
- Όσοι λογαριασμοί έχουν χρεωστικό υπόλοιπο, δηλαδή η πλευρά της χρέωσης είναι μεγαλύτερη, το υπόλοιπο προς εξίσωση (δηλαδή η διαφορά μεταξύ χρέωσης και πίστωσης) καταγράφεται στην πίστωση του λογαριασμού.
- Όσοι λογαριασμοί έχουν πιστωτικό υπόλοιπο, δηλαδή η πλευρά της πίστωσης είναι μεγαλύτερη, το υπόλοιπο προς εξίσωση καταγράφεται στη χρέωση του λογαριασμού.
- Αμέσως μετά το κλείσιμο του λογαριασμού, επειδή η επιχείρηση συνεχίζει τις δραστηριότητες, προχωρούμε στο άνοιγμα του λογαριασμού, για να είμαστε έτοιμοι με την έναρξη της νέας λογιστικής περιόδου.
- Μεταφέρουμε και γράφουμε το υπόλοιπο προς εξίσωση, το οποίο τώρα ονομάζεται «Υπόλοιπο εις νέο ή υπόλοιπο από μεταφορά - Balance brought down – b/d» στην αντίθετη πλευρά, στην αμέσως επόμενη ημερομηνία.
- Το κέρδος ή η ζημιά, καθώς και οι απολήψεις (drawings), μεταφέρονται στον λογαριασμό κεφάλαιο (Capital).
Το «υπόλοιπο προς εξίσωση» (balance c/d) γράφεται στην πλευρά που χρειάζεται για να ισοφαριστεί ο λογαριασμός — δηλαδή στην αντίθετη πλευρά από αυτή όπου βρίσκεται το πραγματικό υπόλοιπο. Στη συνέχεια, το «υπόλοιπο εις νέο» (balance b/d) ξαναγράφεται στην αρχική, σωστή πλευρά, στην αμέσως επόμενη ημερομηνία, ώστε να δείχνει σωστά αν ο λογαριασμός είναι χρεωστικός ή πιστωτικός στην αρχή της νέας περιόδου.
Ακολουθεί το κλείσιμο όλων των λογαριασμών που θα μεταφερθούν στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of financial position) του παραδείγματος του T. Salmon που είδαμε στο κεφάλαιο 5, με βάση τα πιο πάνω βήματα.
Λύση (Solution): T. Salmon's Ledger
Cash a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 02 | Capital | 90.000 | 2025 May 05 | Bank | 26.000 |
| 2025 May 27 | Sales | 5.080 | 2025 May 06 | Rent | 500 |
| 2025 May 12 | Carriage inwards | 70 | |||
| 2025 May 20 | Carriage outwards | 50 | |||
| 2025 May 29 | Purchases | 800 | |||
| 2025 May 31 | Balance c/d | 67.660 | |||
| Σύνολο | 95.080 | Σύνολο | 95.080 | ||
| 2025 June 01 | Balance b/d | 67.660 |
Capital a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 31 | Balance c/d | 90.000 | 2025 May | Cash | 90.000 |
| 2025 June | Balance b/d | 90.000 |
Bank a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 05 | Cash | 26.000 | 2025 May 13 | Drawings | 280 |
| 2025 May 21 | Commission income | 400 | 2025 May 14 | Furniture | 2.600 |
| 2025 May 23 | Wages | 1.800 | |||
| 2025 May 26 | S. Shark | 600 | |||
| 2025 May 31 | Balance c/d | 21.120 | |||
| Σύνολο | 26.400 | Σύνολο | 26.400 | ||
| 2025 June 01 | Balance b/d | 21.120 |
S. Shark a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 16 | Purchases returns | 60 | 2025 May 07 | Purchases | 1.520 |
| 2025 May 26 | Bank | 600 | |||
| 2025 May 31 | Balance c/d | 860 | |||
| Σύνολο | 1.520 | Σύνολο | 1.520 | ||
| 2025 June 01 | Balance b/d | 860 |
Drawings a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 13 | Bank | 280 | 2025 May 31 | Balance c/d | 530 |
| 2025 May 30 | Purchase | 250 | |||
| Σύνολο | 530 | Σύνολο | 530 | ||
| 2025 June 1 | Balance b/d | 530 |
Furniture a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 14 | Bank | 2.600 | 2025 May 31 | Balance c/d | 2.600 |
| 2025 June 01 | Balance b/d | 2.600 |
W Wales a/c
| Date | Particulars | Amount € | Date | Particulars | Amount € |
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 May 19 | Sales | 2.700 | 2025 May 28 | Sales returns | 80 |
| 2025 May 31 | Balance c/d | 2.620 | |||
| Σύνολο | 2.700 | Σύνολο | 2.700 | ||
| 2025 June 01 | Balance b/d | 2.620 |
Στον λογαριασμό S. Shark το «Balance c/d» γράφεται στη χρέωση (επειδή η πίστωση ήταν μεγαλύτερη) και το «Balance b/d» ξαναγράφεται στην πίστωση την 1η Ιουνίου. Αυτό σημαίνει ότι ο S. Shark έχει πιστωτικό υπόλοιπο — η επιχείρηση του χρωστάει 860 ευρώ, δηλαδή είναι υποχρέωση (Liability) για την επιχείρηση.
Ανακεφαλαίωση: πού καταλήγει κάθε κατηγορία λογαριασμών
| Λογαριασμοί (Accounts) | Υπόλοιπο λογαριασμού στο τέλος της περιόδου | Υπόλοιπο λογαριασμού στην αρχή της επόμενης περιόδου |
|---|---|---|
| ΜΟΝΙΜΟΙ: Assets, Liabilities, Capital | Balance c/d (carried down) | Balance b/d (brought down) |
| ΠΡΟΣΩΡΙΝΟΙ: Sales, Sales returns / Returns inwards, Purchases, Purchases returns / Returns outwards, Income, Expenses | Profit or Loss | ---- |
Σύνοψη κανόνων διπλογραφίας (Summary of double entry rules)
| DEBIT Entries (INCREASE) | CREDIT Entries (INCREASE) |
|---|---|
| Assets | Liabilities |
| Expenses | Income |
| Drawings | Capital |
Ένας εύκολος τρόπος να θυμάσαι ποιοι λογαριασμοί αυξάνονται με χρέωση και ποιοι με πίστωση είναι τα αρχικά: χρέωση (Debit) αυξάνει τα Assets, Expenses, Drawings και πίστωση (Credit) αυξάνει τα Liabilities, Income, Capital. Αυτός ο πίνακας είναι το «κλειδί» για να καταλάβεις γιατί κάθε λογαριασμός κλείνει προς τη μια ή την άλλη πλευρά στα παραδείγματα που είδαμε πιο πάνω.