1. Βασική Θεωρία
ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ
Κάτι δεν κατάλαβες; Επίλεξε το κομμάτι και πάτα «Ρώτα τον Ευκλείδη». Σου το εξηγεί αμέσως.

Υπολογισμός των υπολοίπων των λογαριασμών Καθολικού 📒

Στην προηγούμενη ενότητα είδαμε τα γενικά βήματα για να βρούμε το υπόλοιπο ενός λογαριασμού. Σε αυτή την ενότητα θα δούμε κάτι πιο σημαντικό: τι γίνεται το υπόλοιπο κάθε λογαριασμού στο τέλος της χρονιάς. Δεν καταλήγουν όλοι οι λογαριασμοί στον ίδιο προορισμό — άλλοι "μηδενίζονται" και άλλοι συνεχίζουν στην επόμενη χρονιά.

Συγκεκριμένα, θα μελετήσουμε:

  • 6.3.1 Πώς υπολογίζονται τα υπόλοιπα των λογαριασμών που μεταφέρονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss)
  • 6.3.2 Πώς υπολογίζονται τα υπόλοιπα των λογαριασμών που μεταφέρονται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of Financial Position)

Και στο τέλος θα δούμε ένα πλήρες, αναλυτικά λυμένο παράδειγμα με το Γενικό Καθολικό της επιχείρησης του T. Salmon, το οποίο ήδη γνωρίζουμε.

6.3.1 Υπολογισμός των υπολοίπων των λογαριασμών που θα μεταφερθούν στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss) 📊

Τα υπόλοιπα κάποιων λογαριασμών δεν μεταφέρονται στην επόμενη λογιστική χρονιά. Αντίθετα, μεταφέρονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss) και η επόμενη λογιστική χρονιά θα ξεκινήσει γι' αυτούς με μηδενικά υπόλοιπα. Αυτοί είναι οι λογαριασμοί εσόδων και εξόδων, και θα μπορούσαν να θεωρηθούν «προσωρινοί».

Υπολογίζονται τα υπόλοιπα των λογαριασμών εσόδων και εξόδων και μεταφέρονται σ' έναν νέο λογαριασμό στο Γενικό Καθολικό, που ονομάζεται λογαριασμός Αποτελέσματα Χρήσης (Profit or loss account). Το υπόλοιπο αυτού του λογαριασμού είναι το κέρδος ή η ζημιά της χρονιάς.

Η μεταφορά των υπολοίπων των λογαριασμών εσόδων και εξόδων στον λογαριασμό Αποτελέσματα Χρήσης (Profit or loss account) γίνεται με το κλείσιμο των λογαριασμών που αφορούν την Κατάσταση Αποτελεσμάτων, με την πιο κάτω διαδικασία:

  • Προστίθενται τα ποσά των δύο πλευρών (χρέωσης και πίστωσης) για να βρεθεί το μεγαλύτερο ποσό.
  • Το μεγαλύτερο ποσό (άθροισμα) καταγράφεται στις εξισωτικές γραμμές και στις δύο πλευρές του λογαριασμού.
  • Υπολογίζεται η διαφορά μεταξύ των δύο ποσών και αναγράφεται στην πλευρά με το μικρότερο ποσό, για να εξισωθούν οι δύο πλευρές, με αιτιολογία τον λογαριασμό Profit or Loss. Νοείται ότι το ποσό αυτό μεταφέρεται με βάση τους κανόνες διπλογραφίας στον λογαριασμό Αποτελέσματα Χρήσης (Profit or loss account).
Γιατί λέγονται «προσωρινοί»

Οι λογαριασμοί εσόδων και εξόδων λέγονται προσωρινοί επειδή η ζωή τους διαρκεί μόνο μία λογιστική χρονιά. Στο τέλος της χρονιάς «αδειάζουν» εντελώς (μηδενικό υπόλοιπο) και την επόμενη χρονιά ξεκινούν πάλι από το μηδέν — σε αντίθεση με λογαριασμούς όπως το Ταμείο, που κουβαλούν το υπόλοιπό τους από χρονιά σε χρονιά.

Ακολουθεί το κλείσιμο όλων των λογαριασμών που θα μεταφερθούν στον λογαριασμό Profit or Loss και ακολούθως στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss), του παραδείγματος της επιχείρησης του T. Salmon, που είδαμε στο κεφάλαιο 5, με βάση την πιο πάνω διαδικασία.

T. Salmon Ledger

Rent expense a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 06Cash5002025 May 31Profit or Loss500

Purchases a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 07S. Shark1.5202025 May 30Drawings250
2025 May 29Cash8002025 May 31Profit or Loss2.070
Σύνολο2.320Σύνολο2.320

Carriage inwards a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 12Cash702025 May 31Profit or Loss70

Purchases returns a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 31Profit or Loss602025 May 16S. Shark60

Sales a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 31Profit or Loss7.7802025 May 19W. Wales2.700
2025 May 27Cash5.080
Σύνολο7.780Σύνολο7.780

Carriage outwards a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 20Cash502025 May 31Profit or Loss50

Commission income a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 31Profit or Loss4002025 May 21Bank400

Wages a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 23Bank1.8002025 May 31Profit or Loss1.800

Sales returns a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 28W. Wales802025 May 31Profit or Loss80

Εναλλακτική παρουσίαση στους λογαριασμούς που μεταφέρονται στο Statement of Profit or Loss

Εναλλακτικά, για τους λογαριασμούς που μεταφέρονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων (Statement of Profit or Loss) πριν την τελική τους μεταφορά στον λογαριασμό Profit or Loss, μπορεί να ακολουθηθεί η πιο κάτω διαδικασία:

  • Το υπόλοιπο ονομάζεται «υπόλοιπο προς εξίσωση» (balance c/d) και μεταφέρεται ως «υπόλοιπο προς μεταφορά» (balance b/d).
  • Ακολούθως, γίνεται η μεταφορά στο Profit or Loss account κατά το κλείσιμο του λογαριασμού στο τέλος του έτους.
  • Όσοι λογαριασμοί έχουν χρεωστικό υπόλοιπο, δηλαδή η πλευρά της χρέωσης είναι μεγαλύτερη, το υπόλοιπο (δηλαδή η διαφορά μεταξύ χρέωσης και πίστωσης) καταγράφεται στη στήλη της χρέωσης του Ισοζυγίου.
  • Όσοι λογαριασμοί έχουν πιστωτικό υπόλοιπο, δηλ. η πλευρά της πίστωσης είναι μεγαλύτερη, το υπόλοιπο (δηλαδή η διαφορά μεταξύ χρέωσης και πίστωσης) καταγράφεται στη στήλη της πίστωσης του Ισοζυγίου.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Sales a/c (εναλλακτική παρουσίαση)

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2022 May 31Balance c/d7.7802022 May 18W. Wales2.700
2022 May 28Cash5.080
Σύνολο7.780Σύνολο7.780
2022 May 31Profit or Loss7.7802022 May 31Balance b/d7.780

Wages a/c (εναλλακτική παρουσίαση)

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2022 May 24Bank1.8002022 May 31Balance c/d1.800
2022 May 31Balance b/d1.8002022 May 31Profit or Loss1.800
Ίδιο αποτέλεσμα, δύο δρόμοι

Και οι δύο τρόποι παρουσίασης (απευθείας μεταφορά στο «Profit or Loss» ή μεσολάβηση με «balance c/d» / «balance b/d») καταλήγουν ακριβώς στο ίδιο ποσό μεταφοράς στον λογαριασμό Αποτελέσματα Χρήσης. Η διαφορά είναι απλώς στον αριθμό των βημάτων που φαίνονται μέσα στον λογαριασμό — ο δεύτερος τρόπος δείχνει ρητά το ενδιάμεσο «υπόλοιπο» πριν το οριστικό κλείσιμο.

6.3.2 Υπολογισμός των υπολοίπων των λογαριασμών που θα μεταφερθούν στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of Financial Position) 🏛️

Τα υπόλοιπα κάποιων άλλων λογαριασμών θα μεταφερθούν στην επόμενη λογιστική χρονιά και θα μπορούσαν να θεωρηθούν «μόνιμοι». Αυτοί είναι οι λογαριασμοί Ενεργητικού (Assets), Υποχρεώσεων (Liabilities) και Κεφαλαίου (Capital), και είναι αυτοί που παρουσιάζονται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of Financial Position).

Για τον υπολογισμό του υπολοίπου του κάθε λογαριασμού ακολουθούνται τα πιο κάτω βήματα:

  • Προστίθενται τα ποσά των δύο πλευρών (χρέωσης και πίστωσης), για να βρεθεί το μεγαλύτερο ποσό.
  • Το μεγαλύτερο ποσό (άθροισμα) καταγράφεται στις εξισωτικές γραμμές και στις δύο πλευρές του λογαριασμού.
  • Υπολογίζεται η διαφορά μεταξύ των δύο ποσών, η οποία ονομάζεται «Υπόλοιπο προς εξίσωση - Balance carried down – c/d» και καταγράφεται στην πλευρά με το μικρότερο ποσό, για να εξισωθούν οι δύο πλευρές.
  • Όσοι λογαριασμοί έχουν χρεωστικό υπόλοιπο, δηλαδή η πλευρά της χρέωσης είναι μεγαλύτερη, το υπόλοιπο προς εξίσωση (δηλαδή η διαφορά μεταξύ χρέωσης και πίστωσης) καταγράφεται στην πίστωση του λογαριασμού.
  • Όσοι λογαριασμοί έχουν πιστωτικό υπόλοιπο, δηλαδή η πλευρά της πίστωσης είναι μεγαλύτερη, το υπόλοιπο προς εξίσωση καταγράφεται στη χρέωση του λογαριασμού.
  • Αμέσως μετά το κλείσιμο του λογαριασμού, επειδή η επιχείρηση συνεχίζει τις δραστηριότητες, προχωρούμε στο άνοιγμα του λογαριασμού, για να είμαστε έτοιμοι με την έναρξη της νέας λογιστικής περιόδου.
  • Μεταφέρουμε και γράφουμε το υπόλοιπο προς εξίσωση, το οποίο τώρα ονομάζεται «Υπόλοιπο εις νέο ή υπόλοιπο από μεταφορά - Balance brought down – b/d» στην αντίθετη πλευρά, στην αμέσως επόμενη ημερομηνία.
  • Το κέρδος ή η ζημιά, καθώς και οι απολήψεις (drawings), μεταφέρονται στον λογαριασμό κεφάλαιο (Capital).

Ακολουθεί το κλείσιμο όλων των λογαριασμών που θα μεταφερθούν στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης (Statement of financial position) του παραδείγματος του T. Salmon που είδαμε στο κεφάλαιο 5, με βάση τα πιο πάνω βήματα.

Λύση (Solution): T. Salmon's Ledger

Cash a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 02Capital90.0002025 May 05Bank26.000
2025 May 27Sales5.0802025 May 06Rent500
2025 May 12Carriage inwards70
2025 May 20Carriage outwards50
2025 May 29Purchases800
2025 May 31Balance c/d67.660
Σύνολο95.080Σύνολο95.080
2025 June 01Balance b/d67.660

Capital a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 31Balance c/d90.0002025 MayCash90.000
2025 JuneBalance b/d90.000

Bank a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 05Cash26.0002025 May 13Drawings280
2025 May 21Commission income4002025 May 14Furniture2.600
2025 May 23Wages1.800
2025 May 26S. Shark600
2025 May 31Balance c/d21.120
Σύνολο26.400Σύνολο26.400
2025 June 01Balance b/d21.120

S. Shark a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 16Purchases returns602025 May 07Purchases1.520
2025 May 26Bank600
2025 May 31Balance c/d860
Σύνολο1.520Σύνολο1.520
2025 June 01Balance b/d860

Drawings a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 13Bank2802025 May 31Balance c/d530
2025 May 30Purchase250
Σύνολο530Σύνολο530
2025 June 1Balance b/d530

Furniture a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 14Bank2.6002025 May 31Balance c/d2.600
2025 June 01Balance b/d2.600

W Wales a/c

DateParticularsAmount €DateParticularsAmount €
2025 May 19Sales2.7002025 May 28Sales returns80
2025 May 31Balance c/d2.620
Σύνολο2.700Σύνολο2.700
2025 June 01Balance b/d2.620
Ο λογαριασμός S. Shark «γυρίζει πλευρά»

Στον λογαριασμό S. Shark το «Balance c/d» γράφεται στη χρέωση (επειδή η πίστωση ήταν μεγαλύτερη) και το «Balance b/d» ξαναγράφεται στην πίστωση την 1η Ιουνίου. Αυτό σημαίνει ότι ο S. Shark έχει πιστωτικό υπόλοιπο — η επιχείρηση του χρωστάει 860 ευρώ, δηλαδή είναι υποχρέωση (Liability) για την επιχείρηση.

Ανακεφαλαίωση: πού καταλήγει κάθε κατηγορία λογαριασμών

Λογαριασμοί (Accounts)Υπόλοιπο λογαριασμού στο τέλος της περιόδουΥπόλοιπο λογαριασμού στην αρχή της επόμενης περιόδου
ΜΟΝΙΜΟΙ: Assets, Liabilities, CapitalBalance c/d (carried down)Balance b/d (brought down)
ΠΡΟΣΩΡΙΝΟΙ: Sales, Sales returns / Returns inwards, Purchases, Purchases returns / Returns outwards, Income, ExpensesProfit or Loss----

Σύνοψη κανόνων διπλογραφίας (Summary of double entry rules)

DEBIT Entries (INCREASE)CREDIT Entries (INCREASE)
AssetsLiabilities
ExpensesIncome
DrawingsCapital