Επεξήγηση οικονομικών όρων που περιλαμβάνονται στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης 🗂️
Στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης κάθε στοιχείο δεν μπαίνει τυχαία. Το Ενεργητικό (Assets) και οι Υποχρεώσεις (Liabilities) χωρίζονται ο καθένας σε δύο υποκατηγορίες, και μέσα σε κάθε υποκατηγορία τα στοιχεία γράφονται με συγκεκριμένη σειρά. Σε αυτή την ενότητα θα μάθεις πώς να κατατάσσεις σωστά οποιοδήποτε στοιχείο στην κατηγορία του, και με ποια σειρά το γράφουμε μέσα στην κατάσταση.
Το κριτήριο του ενός έτους 📅
Όλη η ταξινόμηση στηρίζεται σε μία μόνο ερώτηση: "Αυτό το στοιχείο θα μείνει στην επιχείρηση —ή θα εξοφληθεί— μέσα σε έναν χρόνο, ή θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο από αυτό;"
- Αν η απάντηση είναι «περισσότερο από έναν χρόνο», το στοιχείο είναι μη κυκλοφορούν / μακροπρόθεσμο.
- Αν η απάντηση είναι «μέσα σε έναν χρόνο», το στοιχείο είναι κυκλοφορούν / βραχυπρόθεσμο.
Αυτό το ένα κριτήριο —το ένας χρόνος— χωρίζει τόσο το Ενεργητικό όσο και τις Υποχρεώσεις στα δύο. Κράτησέ το στο μυαλό σου σε όλη την ενότητα.
Στο Ενεργητικό ρωτάμε «πόσο καιρό θα το κρατήσει/χρησιμοποιήσει η επιχείρηση;». Στις Υποχρεώσεις ρωτάμε «πότε πρέπει να το εξοφλήσει η επιχείρηση;». Το όριο του ενός έτους είναι το ίδιο, αλλά η ερώτηση αλλάζει ανάλογα με το τι ταξινομούμε.
ASSETS (Ενεργητικό) — τα περιουσιακά στοιχεία της επιχείρησης 💰
Το Ενεργητικό περιλαμβάνει όλα όσα κατέχει η επιχείρηση. Χωρίζεται σε δύο κατηγορίες.
NON-CURRENT ASSETS (Πάγιο Ενεργητικό)
Το Πάγιο Ενεργητικό περιλαμβάνει στοιχεία που:
- Έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής (περισσότερη από έναν χρόνο)
- Χρησιμοποιούνται από την επιχείρηση (δεν είναι εμπόρευμα)
- Δεν προορίζονται για μεταπώληση
Παραδείγματα από το βιβλίο:
| # | Αγγλικός όρος | Ελληνικός όρος |
|---|---|---|
| 1 | Land and Building | Γη και Κτήρια |
| 2 | Fixtures and Fittings | Έπιπλα (και εξοπλισμός) |
| 3 | Machinery | Μηχανήματα |
| 4 | Motor Vehicles | Αυτοκίνητα |
Ένα αυτοκίνητο-αντιπροσωπείας που το πουλάει σαν εμπόρευμα ανήκει στο Κυκλοφοριακό Ενεργητικό, ενώ το φορτηγό που χρησιμοποιεί η ίδια επιχείρηση για τις μεταφορές της ανήκει στο Πάγιο Ενεργητικό. Δεν μετράει τι είδους αντικείμενο είναι, αλλά ο σκοπός για τον οποίο το κρατάει η επιχείρηση.
CURRENT ASSETS (Κυκλοφοριακό Ενεργητικό)
Το Κυκλοφοριακό Ενεργητικό περιλαμβάνει στοιχεία που:
- Μετατρέπονται σύντομα σε χρήμα
- Αυξομειώνονται συνεχώς
- Δεν έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής (λιγότερη από έναν χρόνο)
Παραδείγματα από το βιβλίο:
| # | Αγγλικός όρος | Ελληνικός όρος |
|---|---|---|
| 1 | Inventory / Stock | Εμπορεύματα |
| 2 | Trade receivables | Χρεώστες / Πελάτες |
| 3 | Cash at bank | Μετρητά σε τράπεζα |
| 4 | Cash in hand | Μετρητά στο ταμείο |
Πρόσεξε τη διαφορά: «Land and Building» (Γη και Κτήρια) που χρησιμοποιεί η επιχείρηση για τη λειτουργία της είναι Πάγιο Ενεργητικό. Αν όμως μια επιχείρηση αγοράζει και πουλάει οικόπεδα ως εμπόρευμα, τότε αυτά τα οικόπεδα είναι Κυκλοφοριακό Ενεργητικό (Inventory). Πάλι, μετράει ο σκοπός κατοχής.
LIABILITIES (Υποχρεώσεις) — τα χρέη της επιχείρησης σε τρίτους 📄
Οι Υποχρεώσεις είναι τα χρήματα που η επιχείρηση οφείλει σε τρίτους. Χωρίζονται κι αυτές σε δύο κατηγορίες, πάλι με βάση το ένα έτος — αλλά εδώ το κριτήριο είναι πότε πρέπει να εξοφληθούν.
NON-CURRENT LIABILITIES (Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις)
Οι Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις έχουν ημερομηνία εξόφλησης μεγαλύτερη από έναν χρόνο.
| # | Αγγλικός όρος | Ελληνικός όρος |
|---|---|---|
| 1 | Bank loan | Δάνειο από τράπεζα |
| 2 | Other long term loans | Μακροπρόθεσμα δάνεια που πρέπει να πληρωθούν μετά από έναν χρόνο |
CURRENT LIABILITIES (Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις)
Οι Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις πρέπει να εξοφλούνται σε χρονικό διάστημα μικρότερο από έναν χρόνο.
| # | Αγγλικός όρος | Ελληνικός όρος |
|---|---|---|
| 1 | Trade payables | Πιστωτές / Προμηθευτές |
| 2 | Loans (repayable in less than one year) | Δάνεια που πρέπει να πληρωθούν μέσα σε έναν χρόνο |
| 3 | Bank overdraft | Τραπεζικό παρατράβηγμα |
Το τραπεζικό παρατράβηγμα μοιάζει με «κόκκινο» υπόλοιπο: η επιχείρηση ξοδεύει προσωρινά περισσότερα χρήματα από όσα έχει στον λογαριασμό της, με άδεια της τράπεζας. Επειδή η τράπεζα μπορεί να ζητήσει την εξόφλησή του σχεδόν άμεσα, το παρατράβηγμα θεωρείται πάντα βραχυπρόθεσμη υποχρέωση.
Η σειρά παράθεσης μέσα στην κατάσταση 🔢
Δεν αρκεί να ξέρεις σε ποια κατηγορία ανήκει ένα στοιχείο· πρέπει να ξέρεις και με ποια σειρά το γράφεις μέσα σε αυτήν. Κάθε κατηγορία έχει το δικό της κριτήριο σειράς.
Πάγιο Ενεργητικό: σειρά διάρκειας κατοχής
Τα στοιχεία του Πάγιου Ενεργητικού γράφονται αρχίζοντας με εκείνα που η επιχείρηση θα κρατήσει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, και καταλήγοντας σε αυτά που θα αντικαταστήσει πρώτα:
- Γη και κτήρια (Land and buildings)
- Έπιπλα και εξοπλισμός (Fixtures and fittings)
- Μηχανήματα (Machinery)
- Αυτοκίνητα (Motor vehicles)
Η γη και τα κτήρια κρατιούνται δεκαετίες, ενώ τα αυτοκίνητα αντικαθίστανται πολύ πιο συχνά — γι' αυτό μπαίνουν τελευταία.
Κυκλοφοριακό Ενεργητικό: σειρά ρευστότητας
Τα στοιχεία του Κυκλοφοριακού Ενεργητικού γράφονται αρχίζοντας με εκείνα που θα ρευστοποιηθούν τελευταία και καταλήγοντας στα μετρητά:
- Εμπορεύματα (Inventory)
- Χρεώστες (Trade receivables)
- Μετρητά στην τράπεζα (Cash at bank)
- Μετρητά στο ταμείο (Cash in hand)
Αυτή η σειρά ακολουθεί την ρευστότητα του κάθε στοιχείου: τα εμπορεύματα πρέπει πρώτα να πουληθούν για να γίνουν χρήμα, οι χρεώστες πρέπει πρώτα να πληρώσουν, ενώ τα μετρητά είναι ήδη χρήμα — γι' αυτό μπαίνουν τελευταία, ως το πιο ρευστό στοιχείο.
Στο Πάγιο Ενεργητικό ξεκινάμε από το πιο «μόνιμο» στοιχείο (γη και κτήρια) και καταλήγουμε στο πιο εναλλασσόμενο (αυτοκίνητα). Στο Κυκλοφοριακό Ενεργητικό ξεκινάμε από το λιγότερο ρευστό στοιχείο (εμπορεύματα) και καταλήγουμε στο πιο ρευστό (μετρητά στο ταμείο). Το μοτίβο «από το πιο σταθερό στο πιο μεταβλητό» επαναλαμβάνεται, αλλά πρόσεξε: δεν είναι το ίδιο κριτήριο (διάρκεια κατοχής vs. ρευστότητα) — απλώς μοιάζει η λογική.
Μακροπρόθεσμες και Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις: σειρά λήξης
Και οι δύο κατηγορίες υποχρεώσεων γράφονται με το ίδιο κριτήριο: αρχίζοντας με εκείνες που η επιχείρηση θα χρειαστεί να εξοφλήσει τελευταία, και καταλήγοντας σε εκείνες που θα χρειαστεί να εξοφλήσει πρώτα.
Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις:
- Τραπεζικά δάνεια (Bank loans)
Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις:
- Πιστωτές (Trade payables)
- Παρατράβηγμα τράπεζας (Bank overdraft)
Οι πιστωτές συνήθως έχουν μεγαλύτερη προθεσμία εξόφλησης από το παρατράβηγμα, το οποίο η τράπεζα μπορεί να ζητήσει πίσω σχεδόν αμέσως — γι' αυτό το παρατράβηγμα μπαίνει τελευταίο στη λίστα.
Πρόσεξε ότι σε όλες τις κατηγορίες ο κανόνας παράθεσης έχει την ίδια λογική δομή: ξεκινάμε από «αυτό που θα μείνει περισσότερο καιρό στην τρέχουσα κατάστασή του» και καταλήγουμε σε «αυτό που θα αλλάξει πρώτο» (θα πουληθεί, θα ρευστοποιηθεί ή θα εξοφληθεί). Αν θυμάσαι αυτή τη μία ιδέα, μπορείς να ανακατασκευάσεις τη σειρά για οποιαδήποτε κατηγορία, ακόμα κι αν ξεχάσεις τα λόγια απ' έξω.
Σύνοψη ταξινόμησης 🧭
| Κατηγορία | Κριτήριο ενός έτους | Σειρά παράθεσης |
|---|---|---|
| Πάγιο Ενεργητικό (Non-Current Assets) | Χρησιμοποιείται πάνω από έναν χρόνο, δεν προορίζεται για μεταπώληση | Από ό,τι κρατιέται περισσότερο στο ό,τι αντικαθίσταται πρώτο |
| Κυκλοφοριακό Ενεργητικό (Current Assets) | Μετατρέπεται σε χρήμα μέσα σε έναν χρόνο | Από το λιγότερο ρευστό στο πιο ρευστό (μετρητά τελευταία) |
| Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις (Non-Current Liabilities) | Εξοφλούνται σε πάνω από έναν χρόνο | Από αυτές που εξοφλούνται τελευταίες σε αυτές που εξοφλούνται πρώτες |
| Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις (Current Liabilities) | Εξοφλούνται μέσα σε έναν χρόνο | Από αυτές που εξοφλούνται τελευταίες σε αυτές που εξοφλούνται πρώτες |
Με αυτά τα τέσσερα κριτήρια στο χέρι, μπορείς να πάρεις οποιοδήποτε στοιχείο μιας επιχείρησης —ένα κτήριο, ένα δάνειο, ένα ποσό που χρωστάει ένας πελάτης— και να αποφασίσεις ακριβώς πού ανήκει και σε ποια θέση θα γραφτεί μέσα στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης.