Η Λογιστική Ισότητα (ή εξίσωση) ⚖️

Κάθε επιχείρηση, όσο μικρή ή μεγάλη κι αν είναι, στηρίζεται σε έναν κανόνα που δεν αλλάζει ποτέ. Αυτός ο κανόνας λέγεται Λογιστική Ισότητα (Accounting Equation) και είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζεται ολόκληρη η Λογιστική. Αν καταλάβεις καλά αυτή την ενότητα, όλα τα επόμενα κεφάλαια θα σου φαίνονται πολύ πιο λογικά.

Η βασική εξίσωση

Η Λογιστική ισότητα λέει ότι το σύνολο του Ενεργητικού μιας επιχείρησης ισούται πάντα με το άθροισμα του Κεφαλαίου και των Υποχρεώσεών της.

Με πιο απλά λόγια: όλα όσα κατέχει μια επιχείρηση (το Ενεργητικό) ισούνται με όλα όσα οφείλει — είτε στον ιδιοκτήτη της, είτε σε δανειστές της.

Η Λογιστική ισότητα δείχνει, ουσιαστικά, τον τρόπο χρηματοδότησης των περιουσιακών στοιχείων μιας επιχείρησης. Κάθε περιουσιακό στοιχείο που έχει μια επιχείρηση προήλθε από κάπου: είτε το χρηματοδότησε ο ίδιος ο ιδιοκτήτης βάζοντας δικά του χρήματα, είτε το χρηματοδότησε κάποιος τρίτος (π.χ. τράπεζα) μέσω δανεισμού.

Οι τρεις όροι της ισότητας

Ενεργητικό (Assets)

Το Ενεργητικό είναι τα περιουσιακά στοιχεία που ανήκουν στην επιχείρηση — δηλαδή οτιδήποτε έχει αξία και το κατέχει η ίδια η επιχείρηση.

Παραδείγματα Ενεργητικού:

• κτήρια (buildings)
• αυτοκίνητα (motor vans)
• έπιπλα (furniture)
• μετρητά (cash)

Κεφάλαιο (Capital / Equity)

Το Κεφάλαιο είναι τα περιουσιακά στοιχεία (συνήθως χρήματα) που συνεισφέρει ο ιδιοκτήτης στη δική του επιχείρηση. Επειδή ο ιδιοκτήτης έβαλε αυτά τα χρήματα στην επιχείρηση, η επιχείρηση του τα «χρωστά» — με την έννοια ότι το Κεφάλαιο ανήκει, στην ουσία, στον ιδιοκτήτη, ακόμα κι αν βρίσκεται μέσα στην επιχείρηση.

Υποχρεώσεις (Liabilities)

Οι Υποχρεώσεις είναι τα ποσά που οφείλει η επιχείρηση σε τρίτους — όχι στον ιδιοκτήτη της, αλλά σε άλλα πρόσωπα ή οργανισμούς, όπως τράπεζες ή προμηθευτές.

Παράδειγμα Υποχρέωσης:

• δάνειο από τράπεζα (bank loan)

Ο πίνακας των τριών όρων

Κεφάλαιο + Υποχρεώσεις = Παθητικό

Το Κεφάλαιο και οι Υποχρεώσεις μαζί αποτελούν το Παθητικό της επιχείρησης. Έτσι, η Λογιστική ισότητα μπορεί να γραφτεί και ως:

Γιατί το Κεφάλαιο θεωρείται κι αυτό «παθητικό»; Γιατί, όπως είδαμε, η επιχείρηση χρωστά στον ιδιοκτήτη της το Κεφάλαιο που εκείνος επένδυσε. Άρα και το Κεφάλαιο και οι Υποχρεώσεις εκφράζουν κάτι που η επιχείρηση οφείλει — στον ιδιοκτήτη το ένα, σε τρίτους το άλλο.

Ορισμένα αριθμητικά παραδείγματα όπου το Ενεργητικό ισούται με το Παθητικό:

Ένα πλήρες παράδειγμα: ο επιχειρηματίας Π. Γεωργίου

Βήμα 1: Η επιχείρηση ξεκινά μόνο με Κεφάλαιο

Ο επιχειρηματίας Π. Γεωργίου ξεκίνησε την επιχείρησή του βάζοντας ο ίδιος όλα τα περιουσιακά στοιχεία — δεν δανείστηκε τίποτα από κανέναν. Η οικονομική κατάσταση της επιχείρησής του ήταν η εξής:

Επειδή δεν υπάρχει καμία υποχρέωση προς τρίτους, η ισότητα σε αυτή τη φάση είναι πιο απλή:

Το Ενεργητικό (10.000 + 50.000 + 20.000 = 80.000) ισούται ακριβώς με το Κεφάλαιο (80.000). Καμία επιχείρηση δεν μπορεί να αποκτήσει ένα περιουσιακό στοιχείο χωρίς κάποιος να το έχει προηγουμένως χρηματοδοτήσει — σε αυτή την περίπτωση, τη χρηματοδότηση την έκανε αποκλειστικά ο ίδιος ο ιδιοκτήτης.

Βήμα 2: Η επιχείρηση δανείζεται από τρίτο

Πολλές φορές μια επιχείρηση δεν αρκείται στο Κεφάλαιο του ιδιοκτήτη και δανείζεται λεφτά από τρίτους, ώστε να χρηματοδοτήσει περισσότερες δραστηριότητες. Τότε η ισότητα παίρνει την πλήρη της μορφή:

Ας πούμε ότι ο Π. Γεωργίου δανείζεται από τον Α. Ανδρέου €20.000, πληρωτέα σε 3 χρόνια. Τα χρήματα αυτά μπαίνουν στην Τράπεζα της επιχείρησης, οπότε το υπόλοιπο της Τράπεζας ανεβαίνει από 20.000 σε 40.000. Η νέα οικονομική κατάσταση είναι:

Παρατήρησε τι έγινε: το Ενεργητικό αυξήθηκε κατά €20.000 (η Τράπεζα πήγε από 20.000 σε 40.000) και ταυτόχρονα εμφανίστηκε μια νέα Υποχρέωση €20.000. Και οι δύο πλευρές της ισότητας αυξήθηκαν κατά το ίδιο ποσό, οπότε η ισότητα εξακολουθεί να ισχύει:

Γιατί το Ενεργητικό είναι πάντα το μεγαλύτερο μέγεθος

Αφού το Ενεργητικό είναι το άθροισμα του Κεφαλαίου και των Υποχρεώσεων, είναι λογικό ότι θα είναι πάντα ο μεγαλύτερος από τους τρεις αριθμούς (εκτός αν κάποιος από τους άλλους δύο όρους είναι μηδέν, οπότε το Ενεργητικό ισούται με τον άλλο όρο). Αυτό είναι ένα πολύ χρήσιμο «τεστ»: αν σε μια άσκηση υπολογίσεις το Ενεργητικό και βγει μικρότερο από το Κεφάλαιο ή τις Υποχρεώσεις, σίγουρα κάπου έκανες λάθος.

Δες τα πιο κάτω παραδείγματα, όπου η Λογιστική ισότητα ισχύει πάντα και το Ενεργητικό είναι πάντα το μεγαλύτερο στοιχείο:

Το ίδιο ισχύει, φυσικά, όποια σειρά κι αν γράψουμε τους όρους:

Και στην αγγλική ορολογία, η λογική είναι ακριβώς η ίδια:

Πώς βρίσκουμε το άγνωστο μέγεθος

Επειδή η Λογιστική ισότητα είναι μια πραγματική μαθηματική εξίσωση, αν ξέρεις δύο από τα τρία μεγέθη, μπορείς πάντα να υπολογίσεις το τρίτο. Υπάρχουν τρεις περιπτώσεις:

1. Ζητείται το Ενεργητικό

Όταν ξέρεις το Κεφάλαιο και τις Υποχρεώσεις, τα προσθέτεις:

Παράδειγμα: Μια επιχείρηση έχει Κεφάλαιο €40.000 και Υποχρεώσεις €15.000. Πόσο είναι το Ενεργητικό της;

2. Ζητείται το Κεφάλαιο

Όταν ξέρεις το Ενεργητικό και τις Υποχρεώσεις, αφαιρείς τις Υποχρεώσεις από το Ενεργητικό:

Παράδειγμα: Μια επιχείρηση έχει Ενεργητικό €90.000 και Υποχρεώσεις €25.000. Πόσο είναι το Κεφάλαιό της;

3. Ζητούνται οι Υποχρεώσεις

Όταν ξέρεις το Ενεργητικό και το Κεφάλαιο, αφαιρείς το Κεφάλαιο από το Ενεργητικό:

Παράδειγμα: Μια επιχείρηση έχει Ενεργητικό €130.000 και Κεφάλαιο €100.000. Πόσο είναι οι Υποχρεώσεις της;

Ο πίνακας των τριών τύπων

Ανακεφαλαίωση

Η Λογιστική ισότητα $\text{Ενεργητικό} = \text{Κεφάλαιο} + \text{Υποχρεώσεις}$ εκφράζει μια πολύ απλή αλλά θεμελιώδη ιδέα: κάθε τι που κατέχει μια επιχείρηση έχει χρηματοδοτηθεί από κάπου — είτε από τον ιδιοκτήτη (Κεφάλαιο) είτε από τρίτους (Υποχρεώσεις). Η ισότητα αυτή ισχύει πάντα, σε κάθε επιχείρηση και σε κάθε χρονική στιγμή, και το Ενεργητικό είναι πάντα το μεγαλύτερο (ή, στην ακραία περίπτωση, ίσο με το μεγαλύτερο) από τα τρία μεγέθη. Γνωρίζοντας δύο από τους τρεις όρους, μπορείς πάντα να υπολογίσεις τον τρίτο με μια απλή πρόσθεση ή αφαίρεση.