Σταθερά και μεταβλητά έξοδα 💶

Μόλις μάθαμε τη διαφορά ανάμεσα σε ανάγκες και επιθυμίες, και τι είναι τα έσοδα και τα έξοδα. Το επόμενο βήμα είναι να δούμε πώς οργανώνουμε τα έξοδά μας, ώστε να μπορούμε να πετύχουμε έναν στόχο, να αντιμετωπίσουμε ένα απρόοπτο, ή απλώς να ξέρουμε πού πηγαίνουν τα χρήματά μας κάθε μήνα.

Πώς περιορίζουμε τα έξοδά μας για έναν στόχο

Ο κύριος Πέτρος σκοπεύει τον Δεκέμβριο να επισκεφθεί την αδελφή του, που διαμένει μόνιμα στην Ισπανία. Για να το πετύχει αυτό, πρέπει να κάνει κάποιες εξοικονομήσεις για τους επόμενους πέντε μήνες. Έχει μια λίστα με τα έξοδα που αναμένει να έχει το επόμενο διάστημα:

• Νέο κινητό τηλέφωνο
• Ραντεβού στον οφθαλμίατρο
• Μηνιαία έξοδος για φαγητό με φίλους
• Μηνιαίο ενοίκιο
• Συνδρομή στο γυμναστήριο
• Εισιτήρια για αγώνες ποδοσφαίρου
• Καινούργια παπούτσια για τη δουλειά
• Καθημερινό πρωινό στην καφετέρια

Για να πετύχει τον στόχο του, ο κ. Πέτρος πρέπει να ξεχωρίσει ποια από αυτά τα έξοδα είναι πραγματικά απαραίτητα και ποια θα μπορούσε να τα αναβάλει ή να τα αποφύγει τους επόμενους πέντε μήνες. Το ενοίκιο και το ραντεβού στον οφθαλμίατρο, για παράδειγμα, δύσκολα αναβάλλονται· ένα νέο κινητό, οι έξοδοι για φαγητό, τα εισιτήρια ποδοσφαίρου ή το καθημερινό πρωινό στην καφετέρια είναι έξοδα που μπορούν να περιοριστούν προσωρινά, χωρίς να επηρεαστεί σοβαρά η καθημερινότητά του.

Λήψη οικονομικών αποφάσεων στην οικογένεια

Η Μάρθα μένει με τη δεκατριάχρονη κόρη της, Ντίνα, και το καθαρό μηνιαίο εισόδημά της είναι €1.800. Η οικογένεια πρέπει να πάρει κάποιες οικονομικές αποφάσεις:

• Η Μάρθα θα ήθελε να ταξιδέψει στη Νορβηγία με τις φίλες της τον επόμενο μήνα, για να παρακολουθήσει συναυλία του αγαπημένου της συγκροτήματος. Το συνολικό κόστος του ταξιδιού ανέρχεται στα €750. Σκέφτεται να καλύψει αυτό το ποσό από τον επόμενο μισθό της.
• Η Ντίνα θα ήθελε να παρακαθήσει σε εξετάσεις γαλλικής γλώσσας, με κόστος €80.
• Η Μάρθα θα ήθελε σε τέσσερα περίπου χρόνια να αλλάξει το αυτοκίνητό της και για τον σκοπό αυτό αποταμιεύει το 10% του εισοδήματός της.
• Η Ντίνα θα ήθελε να συμμετέχει σε σχολική εκδρομή στην Αθήνα σε οκτώ μήνες. Για τον σκοπό αυτό αποταμιεύουν κάθε μήνα €90 από το εισόδημα της Μάρθας.

Οι δύο πρώτες περιπτώσεις δείχνουν μια επικίνδυνη επιλογή: να ξοδέψουμε ολόκληρο τον επόμενο μισθό (ή σημαντικό μέρος του) σε ένα ξαφνικό, μη προγραμματισμένο έξοδο, χωρίς να έχουμε ήδη καλύψει τις σταθερές μας υποχρεώσεις. Οι δύο τελευταίες περιπτώσεις, αντίθετα, δείχνουν τη σωστή πρακτική: η οικογένεια θέτει έναν στόχο και αποταμιεύει σταδιακά, κάθε μήνα, ένα συγκεκριμένο ποσοστό ή ποσό του εισοδήματος, ώστε να τον πετύχει χωρίς να διαταράξει τα υπόλοιπα οικονομικά της.

Το ταμείο έκτακτης ανάγκης

Πριν ακόμα ετοιμάσουμε τον μηνιαίο προσωπικό προϋπολογισμό μας, είναι καλύτερα να δημιουργήσουμε πρώτα ένα ταμείο έκτακτης ανάγκης.

Το ταμείο έκτακτης ανάγκης είναι ένα ποσό χρημάτων που κρατάμε στην άκρη ειδικά για να καλύψουμε ξαφνικά και απρόβλεπτα έξοδα, όπως για παράδειγμα αν χαλάσει το αυτοκίνητό μας ή αν χρειαστούμε χρήματα για λόγους υγείας. Ο προϋπολογισμός, αντίθετα, αφορά τα σταθερά και προγραμματισμένα έξοδα που έχουμε κάθε μήνα, όπως το ενοίκιο, οι λογαριασμοί ή τα ψώνια.

Αν έχουμε πρώτα ένα ταμείο για έκτακτες ανάγκες, μπορούμε να διαχειριστούμε καλύτερα τα οικονομικά μας και να μην ανατρέπεται το πλάνο μας όταν προκύπτει κάτι απρόοπτο.

Καταγραφή εισοδημάτων: το παράδειγμα του Γιώργου

Ο Γιώργος είναι φοιτητής νοσηλευτικής και δύο απογεύματα κάθε εβδομάδα βοηθάει τον πατέρα του στο κατάστημα ρούχων που έχει. Ως ανταμοιβή, ο πατέρας του τού δίνει €50 για κάθε απόγευμα που εργάζεται. Ο Γιώργος πηγαίνει στο κατάστημα του πατέρα του όταν δεν έχει απογευματινά μαθήματα στη σχολή του, δηλαδή κάθε Τρίτη και Πέμπτη. Πρόσθετα, κάθε Σάββατο εργάζεται ως συνοδός σε εκδρομές και πεζοπορίες και αμείβεται με €200 κάθε φορά. Στις 12 Νοεμβρίου έχει τα γενέθλιά του και ο παππούς Γιώργος του έδωσε δώρο €150.

Το παράδειγμα του Γιώργου δείχνει κάτι σημαντικό: το εισόδημα ενός ατόμου δεν προέρχεται πάντα από μία μόνο πηγή και δεν είναι πάντα το ίδιο κάθε μήνα. Ο Γιώργος έχει σταθερό εισόδημα από τη δουλειά στο κατάστημα (κάθε Τρίτη και Πέμπτη) και από τη δουλειά συνοδού (κάθε Σάββατο), αλλά έχει και ένα έκτακτο εισόδημα, το δώρο γενεθλίων από τον παππού του, που δεν επαναλαμβάνεται κάθε μήνα.

Τι είναι τα σταθερά έξοδα

Τα σταθερά έξοδα είναι τα έξοδα τα οποία καταβάλλονται σε τακτική βάση (π.χ. μηνιαία, ετήσια) ανεξαρτήτως των εισοδηματικών συνθηκών του ατόμου, όπως το ενοίκιο και οι δόσεις δανείων. Αυτά τα έξοδα δεν επηρεάζονται από τις καθημερινές καταναλωτικές επιλογές του ατόμου και οφείλει να τις καλύπτει σε τακτική βάση.

Με απλά λόγια, τα σταθερά έξοδα είναι σχεδόν ίδια κάθε μήνα, ανεξάρτητα από το πόσα χρήματα κερδίσαμε ή πώς αποφασίσαμε να συμπεριφερθούμε καταναλωτικά εκείνον τον μήνα. Πρέπει να πληρωθούν κανονικά, είτε το θέλουμε είτε όχι.

Τι είναι τα μεταβλητά έξοδα

Τα μεταβλητά έξοδα είναι τα έξοδα που διαφέρουν από μήνα σε μήνα, ανάλογα με τις καταναλωτικές συνήθειες, τις ανάγκες και τις οικονομικές συνθήκες του ατόμου, όπως η διατροφή, τα ρούχα και τα δώρα.

Σε αντίθεση με τα σταθερά έξοδα, το ποσό που ξοδεύουμε σε μεταβλητά έξοδα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις δικές μας επιλογές: πόσο θα ξοδέψουμε σε ρούχα, πόσα δώρα θα αγοράσουμε, πόσο θα φάμε έξω. Αυτό σημαίνει ότι τα μεταβλητά έξοδα είναι και εκείνα που μπορούμε πιο εύκολα να περιορίσουμε, όταν χρειάζεται να εξοικονομήσουμε χρήματα για έναν στόχο.

Κατηγοριοποίηση εξόδων: το παράδειγμα του Άλεξ και της Σάρας

Ο Άλεξ και η Σάρα έχουν ετοιμάσει μία λίστα με τα μηνιαία οικογενειακά τους έξοδα και πρέπει να ξεχωρίσουν ποια είναι σταθερά (Σ) και ποια μεταβλητά (Μ):

Παρατηρούμε ότι τα σταθερά έξοδα της οικογένειας είναι κυρίως δόσεις δανείων, ασφάλιστρα, ενοίκιο και σταθερές συνδρομές — ποσά που έχουν συμφωνηθεί εκ των προτέρων και δεν αλλάζουν από μήνα σε μήνα. Τα υπόλοιπα, που εξαρτώνται από την κατανάλωση, τις καταναλωτικές συνήθειες ή τις ευκαιρίες που προκύπτουν (π.χ. ένα δώρο σε φίλο, μια έξοδος για ψυχαγωγία), είναι μεταβλητά.