Τρίτο Στάσιμο (στ. 1460-1481)

Κύρια σημεία

• Ο Χορός εκφράζει την ελπίδα ότι γρήγορα ο Οιδίπους θα αποδειχτεί Θηβαίος.
• Ύστερα υποθέτει με τη φαντασία του πως ο Οιδίπους είναι γέννημα θεού (του Πάνα ή του Λοξία ή του Ερμή ή του Βάκχου) και κάποιας Νύμφης.

Γενικό σχόλιο

Στη θέση του τρίτου στασίμου έχουμε ένα σύντομο χορευτικό τραγούδι ή υπόρχημα. Το υπόρχημα χαρακτηρίζεται από ζωηρή κίνηση που εκφράζει δυνατό ευχάριστο συναίσθημα. 🎶

Το τραγούδι του χορού αποτελεί συνέχεια και επίταση μπορούμε να πούμε της αισιοδοξίας του Οιδίποδα. Ο Χορός λοιπόν συναισθηματικά βρίσκεται κοντά στον Οιδίποδα.

Καθώς η στιγμή της αποκάλυψης βρίσκεται πολύ κοντά, το υπόρχημα από δραματική άποψη παρουσιάζει δυο βασικά πλεονεκτήματα: κάνει πιο μικρό το διάστημα της αβεβαιότητας και το σπουδαιότερο προκαλεί μια δυνατή αντίθεση προς όσα πρόκειται να ακολουθήσουν.

Η παρεμβολή του υπορχήματος πριν από την καταστροφή αποτελεί μια προσφιλή τεχνική στο Σοφοκλή και τη βλέπουμε και σ' άλλες τραγωδίες του, όπως π.χ. στον Αίαντα, όπου η σύντομη και χαρούμενη επίκληση του Πάνα προηγείται της καταστροφής.

Το κείμενο

ΧΟΡΟΣ

1460
Αν εγώ μάντης είμαι
κι αν ορθά κρίνει ο νους μου,
ναι, μα τον Όλυμπο, πριν δε θα γίνει,
ω Κιθαιρώνα, πανσέληνος,
δίχως να δεις να σε μεγαλύνομε
1465
για συντοπίτη, πατέρα και μάνα, του Οιδίποδα,
και χορούς για τιμή σου να στήνομε,
γιατί τέτοιο φυλάεις καλοκάρδισμα
στους βασιλιάδες μας.
Φοίβε σωτήρα, μα εσένα ας αρέσουν
1470
αυτές μας οι ευχές.
Ποια, γιέ μου, να σ' εγέννα
ποια από τις πολύχρονες Νύφες,
που στου βουνήσιου πατέρα σου Πάνα
την αγκαλιά θα κοιμήθηκε·
1475
ή μια που απ' το Λοξία θ' αγαπήθηκε,
γιατί εκείνου οι χλωρόνομες πάντα του αρέσουν πλαγιές;
Είτε ο Κυλλήνιος ο Ερμής,
ή ο Βάκχος, που ζει στις κορφές των βουνών
θρέμμα σε δέχτηκε
1480
από καμιά Ελικωνίδα, που παίζει
μαζί τους συχνά;

Ερμηνευτικά σχόλια

1462. πριν δε θα γίνει πανσέληνος: Οι γέροντες του Χορού εκφράζουν τη βεβαιότητα ότι την επομένη θα αποκαλυφθεί το μυστικό της καταγωγής του Οιδίποδα.

1465. συντοπίτη: επειδή ο Κιθαιρώνας ανήκει κατά ένα μέρος και στη Βοιωτία.

1469. Φοίβε σωτήρα, μα εσέν' ας αρέσουν αυτές μας οι ευχές: Τονίζεται πάλι από το Χορό ο ρόλος του Απόλλωνα στην εξέλιξη των γεγονότων, μια και αυτός είναι που έχει δώσει τους χρησμούς.

1473. Πάνας: Ο θεός των βοσκών· ζούσε κυρίως στην Αρκαδία.

1477. ο Κυλλήνιος Ερμής: Ο Ερμής συνήθιζε να περνά τον καιρό του στο πιο ψηλό βουνό της Αρκαδίας, την Κυλλήνη. Αγαπούσε τις νύμφες και ήταν προστάτης όλων των βοσκών.

1480. Ελικωνίδα: Οι Ελικωνιάδες Μούσες. Ονομάστηκαν έτσι, γιατί κατοικούσαν μαζί με τον Απόλλωνα στο βουνό Ελικώνα της Βοιωτίας.