Πρώτο Στάσιμο (στ. 622-672)
Κύρια σημεία
- Ο Χορός διερωτάται ποιος είναι ο φονιάς και απορεί για τα μαντεύματα του Τειρεσία.
Το κείμενο
Το στάσιμο αυτό ακολουθεί την τρομερή σύγκρουση του Οιδίποδα με τον μάντη Τειρεσία και τις προφητείες του για τον τυφλό, φτωχό και εξόριστο φονιά.
ΧΟΡΟΣ
Ποιος να 'ναι αυτός που ο χρησμοδός ο βράχος είπε των Δελφών
πως το 'καμε το ανάκουστο
625
μέσα στ' ανάκουστα κακό
με χέρι φονικό;
Ώρα να βάζει σε φευγιό
το πόδι του πιο δυνατά
κι απ' ανεμόποδες φοράδες.
630
Γιατ' οπλισμένος με φωτιά
και μ' αστραπές του Δία ο γιος
απάνω του χυμά και του ακλουθούν
οι τρομερές κι αλάθευτες Κατάρες.
Γιατ' έλαμψε απ' τον Παρνασσό
635
το χιονοσκέπαστο η φωνή
που φάνηκε τώρα στερνά:
Όλοι να ψάχνουνε να βρουν
τον άφαντο φονιά·
γιατ' έρμος στις ερμιές γυρνά
640
σε βράχους, σε σπηλιές σαν ταύρος,
μακριά απ' ανθρώπων πατησιά,
για να γλυτώσει απ' τους χρησμούς
που απ' τη μεσόμφαλη γη ήρθαν· μα αυτοί
ζωντανοί πάντα γύρω του πετάνε.
645
Όμως με βάζει κι ο σοφός οιωνοσκόπος σε πολύ
πολύ μεγάλη ταραχή,
να τον πιστέψω; Να μην τον πιστέψω;
Κι εγώ δεν ξέρω τι να πω.
Και φτεροδέρνει ανήσυχος ο νους μου
650
χωρίς να βλέπει μήτε πίσω μήτε μπρος·
γιατί ποια αμάχη να 'χανε μαζί
του Λάβδακου η γενιά και του Πόλυβου ο γιος;
Ποτέ δεν άκουσα, ούτε τώρα ούτε και πριν,
τίποτα που μ' απόδειξη να βασιστώ
655
κι ενάντια πάω στην πάνδημη του Οιδίποδα τη φήμη
για νά 'βγω των Λαβδακιδών εγώ βοηθός
κι εκδικηθώ ένα φονικό,
που ποιος να το 'καμε κανείς δεν ξέρει.
Μόνον ο Δίας κι ο Απόλλωνας είναι σοφοί και μόνο αυτοί
660
ξέρουν τ' ανθρώπινα· μα αν πεις
πως μες απ' τους ανθρώπους ένας μάντης
στέκει πιο πάνω απ' ό,τι εγώ,
δεν είναι κρίση αληθινή, και μόνο
στη φρόνηση να ξεπεράσει ένας μπορεί
665
τον άλλο· μα ποτέ μου εγώ, πριν δω
σωστό να βγαίνει ο λόγος, δε θα παραδεχτώ
αυτά που του κατηγορούν· γιατί
στα μάτια μπρος μας ήρθ' η Κόρη η φτερωτή
απάνω του, και δείχτηκε σοφός, και με το δίκιο
670
να γένηκε της χώρας μας ο αγαπητός
κι έτσι ποτέ μου δεν μπορώ
στο νου μου για κακούργο να τον βάλω.
Ερμηνευτικά σχόλια
622 Ποιος να 'ναι... φονικό; Ο Χορός αρχίζει μ' αυτή την ερώτηση, γιατί δεν έχει πεισθεί με τα λόγια του Τειρεσία.
Είναι φανερό, κυρίως από τις συνεχείς ερωτήσεις που υποβάλλει, ότι βρίσκεται σε σύγχυση. Τελικά συναισθηματικά τάσσεται με το μέρος του Οιδίποδα.
622 ο χρησμοδός, ο βράχος των Δελφών: (= Δελφίς πέτρα). Ο απότομος βράχος πάνω από τους Δελφούς, στις λεγόμενες Φαιδριάδες πέτρες, όπου ήταν η Κασταλία πηγή και το μαντείο του θεού.
633 Κατάρες: (= Κήρες). Θεές του ολέθρου και του βίαιου θανάτου.
651 γιατί ποια αμάχη να 'χανε μαζί του Λάβδακου η γενιά και του Πόλυβου ο γιος; Λογικά ο Χορός αντικρούει το ότι ο Οιδίπους (= του Πόλυβου ο γιος) σκότωσε το Λάιο (από τη γενιά του Λάβδακου), γιατί δε βρίσκει για ποιο λόγο και πώς θα μπορούσαν να έχουν κάποια διαφορά ή σχέση.
659 Μόνον ο Δίας και ο Απόλλωνας είναι σοφοί: Ενώ αμφισβητείται ως ένα βαθμό η ακεραιότητα και η σοφία του Τειρεσία, παραμένει ακλόνητη η πίστη στους θεούς.
666 κι έτσι ποτέ μου δεν μπορώ στο νου μου για κακούργο να τον βάλω.