🗣️ Ο λόγος των Κορινθίων (§68-71)

Στη συνέλευση των συμμάχων στη Σπάρτη μιλούν οι Κορίνθιοι, οι πιο αδικημένοι από τους συμμάχους, και απευθύνονται στους Λακεδαιμονίους. Σκοπός τους είναι να σπάσουν τη διστακτικότητα της Σπάρτης και να την πείσουν να κηρύξει άμεσα πόλεμο στην Αθήνα. Το βασικό τους όπλο δεν είναι η καταγγελία των Αθηναίων αλλά η κατηγορία εναντίον των ίδιων των Σπαρτιατών για την αδράνειά τους.

§68

«Η καλή πίστη που διέπει την πολιτική σας ζωή, Λακεδαιμόνιοι, και τις συναλλαγές σας, σας κάνει να είστε δύσπιστοι απέναντί μας όταν διατυπώνουμε κατηγορίες εναντίον άλλων. Τούτο σας έχει κάνει συνετούς, αλλά και σας οδηγεί στο ν' αγνοείτε τα περισσότερα από όσα συμβαίνουν στον έξω κόσμο. Πολλές φορές σας προειδοποιήσαμε για τα όσα θα παθαίναμε από τους Αθηναίους, κι εσείς, αντί, κάθε φορά να φροντίζετε να εξακριβώνετε τα όσα σας καταγγέλλονταν, στρέφατε τις υποψίες σας περισσότερο εναντίον εκείνων που σας τα έλεγαν, νομίζοντας ότι μιλούσαν για δικά τους, αποκλειστικά, συμφέροντα. Και γι' αυτό το λόγο δεν κινηθήκαμε προτού αρχίσουν τα παθήματά μας, και μόνο όταν άρχισαν συγκαλέσατε τους συμμάχους σας από τους οποίους εμείς έχουμε περισσότερο απ' όλους το δικαίωμα να μιλήσουμε, γιατί έχουμε τα μεγαλύτερα παράπονα, αφού υποφέρουμε δεν την εχθρότητα των Αθηναίων κι από τη δική σας αδιαφορία. Και, αν μεν παραβίαζαν τη νόμιμη τάξη στην Ελλάδα χωρίς να φαίνονται, τότε βέβαια θα έπρεπε να σας το αποδείξουμε, αφού δε θα το ξέρατε. Αλλά τώρα ποια η ανάγκη να μακρ ηγορήσομε, αφού βλέπετε ότι πολλοί Έλληνες έχουν υποδουλωθεί, ότι άλλοι, και μάλιστα πολλοί από τους συμμάχους σας, κινδυνεύουν απ' τις επιβουλές τους και ότι οι Αθηναίοι έχουν, από καιρό, προετοιμαστεί για έναν ενδεχόμενο πόλεμο; Αλλιώς δε θα είχαν καταλάβει με τη βία και δε θα είχαν κρατήσει την Κέρκυρα παρά την αντίστασή μας ούτε θα πολιορκούσαν την Ποτίδαια. Η πολιτεία αυτή έχει εξαιρετική στρατηγική σημασία για τη Χαλκιδική, ενώ η Κέρκυρα θα μπορούσε να προσφέρει μεγάλη ναυτική ενίσχυση στην Πελοπόννησο.

§69

Για όλα αυτά το σφάλμα είναι δικό σας. Πρώτ' απ' όλα τους αφήσατε, μετά τα Μηδικά να ενισχύσουν την πολιτεία τους και ύστερα να χτίσουν τα Μακρά Τείχη και στερήσατε απ' την ελευθερία τους όχι μόνο όλους τους υπηκόους τους οποίους έχουν αυτοί υποδουλώσει, αλλά τώρα και τους δικούς σας συμμάχους. Ο πραγματικός υπεύθυνος δεν είναι εκείνος που υποδουλώνει, αλλά εκείνος που, ενώ μπορεί να εμποδίσει την υποδούλωση, αδιαφορεί παρ' όλο ότι θέλει να έχει τη φήμη ότι είναι ο απελευθερωτής της Ελλάδος. Μόλις τώρα κατορθώσαμε να συγκεντρωθούμε σε συνέλευση και πάλι χωρίς συγκεκριμένο σκοπό. Δε θα έπρεπε πια να εξετάζουμε αν μας αδικούν, αλλά να σκεπτόμαστε πώς θ' αμυνθούμε, γιατί εκείνοι έχουν πάρει κιόλας την απόφασή τους και δρουν τώρα εναντίον μας, ενώ εμείς είμαστε αναποφάσιστοι. Ξέρουμε καλά τη μέθοδο των Αθηναίων, τον τρόπο με τον οποίο απλώνουν σιγά-σιγά την κυριαρχία τους επάνω στους γείτονές τους. Όσο νομίζουν ότι οι ενέργειές τους σας διαφεύγουν επειδή δεν παρακολουθείτε τι γίνεται, είναι λιγότερο τολμηροί, αν όμως καταλάβουν ότι τις ξέρετε και αδιαφορείτε, τότε θ' αποθρασυνθούν. Απ' όλους τους άλλους Έλληνες μόνοι εσείς, Λακεδαιμόνιοι, αδρανείτε και δεν προβάλλετε εναντίον των επιθέσεων τη δύναμή σας, αλλά τις αναβολές σας, μόνοι εσείς ενεργείτε εναντίον ενός εχθρού, όχι όταν είναι στην αρχή της ανάπτυξής του, αλλά όταν έχει διπλασιάσει τη δύναμή του. Είχατε τη φήμη ανθρώπων στους οποίους μπορεί κανείς να έχει εμπιστοσύνη, αλλά η φήμη αυτή είναι ανώτερη απ' την πραγματικότητα. Όπως ξέρουμε καλά, οι Μήδοι ξεκίνησαν από τα πέρατα της γης κι έφτασαν έως την Πελοπόννησο, προτού αποφασίσετε να τους αντιμετωπίσετε κατά τρόπο αντάξιο προς τη δύναμή σας, και τώρα αδιαφορείτε για τα όσα επιχειρούν οι Αθηναίοι που δεν είναι μακριά, όπως οι Μήδοι, αλλά είναι γείτονές μας. Αντί να επιτεθείτε σεις, προτιμάτε να βρεθείτε στην ανάγκη ν' αποκρούσετε τις επιθέσεις τους και να κινδυνεύετε ν' αναμετρηθείτε μ' έναν εχθρό που θα έχει αυξήσει πολύ τη δύναμή του, και τούτο ενώ ξέρετε ότι, και ο βάρβαρος νικήθηκε περισσότερο απ' τα δικά του σφάλματα και οι επιτυχίες μας εναντίον των Αθηναίων χρωστιούνται περισσότερο στα δικά τους λάθη παρά στη δική σας βοήθεια. Οι ελπίδες που πολλοί στήριξαν επάνω σας τους οδήγησαν στην καταστροφή, γιατί βρέθηκαν απροετοίμαστοι εξαιτίας της εμπιστοσύνης που σας είχαν. Αλλά κανείς σας ας μη νομίσει ότι τα λόγια μας αυτά εκδηλώνουν έχθρα. Είναι παράπονα. Τα παράπονα απευθύνονται σε φίλο που σφάλλει, οι κατηγορίες σε εχθρό που αδικεί.

§70

»Νομίζουμε, άλλωστε, ότι περισσότερο από κάθε άλλον, εμείς έχουμε το δικαίωμα να επικρίνουμε τους συμμάχους μας, ιδίως όταν πρόκειται για ζωτικά συμφέροντα που τη σπουδαιότητά τους δε νομίζουμε να την αντιλαμβάνεστε. Ούτε έχετε ποτέ αναλογιστεί τι είδους άνθρωποι είναι οι Αθηναίοι με τους οποίους θα πρέπει ν' αναμετρηθείτε και σε ποιο βαθμό είναι διαφορετικοί από σας. Εκείνοι είναι καινοτόμοι και επινοητικοί και ταχείς στο να εκτελούν τα σχέδιά τους, ενώ εσείς περιορίζεστε στο να διατηρείτε τα όσα έχετε χωρίς ποτέ να επινοείτε τίποτε και όταν ενεργείτε δεν καλύπτετε ούτε το απαραίτητο. Εκείνοι αποτολμούν πράγματα που υπερβαίνουν τις δυνάμεις τους, ριψοκινδυνεύουν χωρίς να λογαριάζουν τη φρόνηση και είναι πάντοτε αισιόδοξοι στις αναποδιές. Ενώ εσείς επιχειρείτε πάντα πράγματα κατώτερα απ' τις δυνάμεις σας, είστε διστακτικοί ακόμα κι όταν οι πιο συντηρητικοί υπολογισμοί δείχνουν ότι η επιτυχία είναι βεβαία, και στις υπόλοιπες περιστάσεις νομίζετε ότι δε θα μπορέσετε να τις αντιμετωπίσετε. Εκείνοι είναι δραστήριοι, ενώ σεις είστε αναβλητικοί, εκείνοι συνεχώς ξενιτεύονται εύκολα, ενώ εσείς δεν ξεκολλάτε από τον τόπο σας. Εκείνοι πιστεύουν ότι, αποδημώντας πλουτίζουν, ενώ εσείς νομίζετε ότι, αν μετακινηθείτε, θα ζημιώσετε κι αυτά που έχετε. Όταν νικήσουν τους εχθρούς τους εκμεταλλεύονται στο έπακρο την επιτυχία τους, ενώ αν νικηθούν, υποχωρούν όσο το δυνατό λιγότερο. Με όλα αυτά, ενώ δείχνουν περισσότερο από κάθε άλλον αυταπάρνηση όταν υπηρετούν την πολιτεία, διατηρούν όμως όλη την ελευθερία της σκέψης τους για να βρουν τρόπους να την ωφελήσουν. Αν δεν επιτύχουν τα όσα σχεδιάζουν, θεωρούν ότι στερήθηκαν κάτι που τους ανήκει και όσα κερδίζουν με μια τους επιτυχία είναι, γι' αυτούς, ισχνό αποτέλεσμα συγκρινόμενο με ό,τι προσδοκούν να επιτύχουν μελλοντικά. Αν αποτύχουν σε κάποια προσπάθεια, κάνουν νέα σχέδια για να ξανακερδίσουν ό,τι έχασαν, γιατί μόνοι αυτοί ενεργούν τόσο γρήγορα, όταν έχουν αποφασίσει κάτι, ώστε ελπίδα και πραγματοποίηση να συμπίπτουν. Γι' αυτά όλα μοχθούν και κινδυνεύουν όλη τους τη ζωή, απολαμβάνοντας ελάχιστα τα όσα έχουν, γιατί πάντοτε σκέπτονται πώς ν' αποκτήσουν και άλλα. Εορτή θεωρούν το να κάνουν το καθήκον τους και συμφορά είναι μ' αυτούς περισσότερο η ησυχία της αδράνειας παρά η επίπονη δράση. Θα είχε δίκιο κανείς, αν, με μια λέξη, έλεγε ότι η ιδιοσυγκρασία τους είναι τέτοια, ώστε ούτε οι ίδιοι ησυχάζουν ποτέ ούτε αφήνουν τους άλλους να ησυχάσουν.

§71

»Και όμως, Λακεδαιμόνιοι, ενώ έχετε τέτοιον αντίπαλο, εξακολουθείτε ν' αδρανείτε και δεν καταλαβαίνετε ότι ο καλύτερος τρόπος να εξασφαλίσει κανείς μια σταθερή ειρήνη είναι, βέβαια, ν' αποφεύγει να μεταχειρίζεται τη δύναμή του για να αδικεί, αλλά και να δείχνει ότι είναι αποφασισμένος να μην ανεχθεί ν' αδικούν. Εσείς, όμως, θεωρείτε ότι η δίκαιη πολιτική είναι να μη βλάπτετε τους άλλους και να μη βλάπτεσθε εσείς στη δική σας μόνο ασφάλεια. Όμως μια τέτοια πολιτική μόλις και μετά βίας θα μπορούσε να πετύχει, αν είχατε να κάνετε με πολιτεία που έχει τις ίδιες αντιλήψεις. Όπως σας το είπαμε πρωτύτερα, τα συστήματά σας, συγκρινόμενα με τα δικά τους, είναι απηρχαιωμένα, και μοιραίο είναι, όπως και στην τεχνική, να επικρατούν στην πολιτική τα πιο συγχρονισμένα συστήματα. Σε καιρό ειρήνης είναι, βέβαια, καλό προτιμότερο να μην αλλάζουν οι θεσμοί, αλλά όταν είναι ανάγκη ν' αντιμετωπίσουν πολλές δυσκολίες, είναι και ανάγκη να επινοούνται πολλοί νέοι τρόποι. Γι' αυτό το λόγο οι Αθηναίοι, με πλούσια πείρα, έχουν εκσυγχρονιστεί πολύ περισσότερο από σας. Αλλά ως εδώ και μη παρέκει. Πρέπει να βοηθήσετε αμέσως και τους άλλους και τους Ποτιδαιάτες, όπως το έχετε υποσχεθεί. Κάνετε αμέσως εισβολή στην Αττική για να μην αφήσετε φιλική πολιτεία στο έλεος του χειρότερου εχθρού σας και να γίνει και για μας τους άλλους, ν' αναζητήσουμε, μες στην απελπισία μας, άλλες συμμαχίες. Εάν το κάναμε δε θα ήταν ανόσιο ούτε για τους θεούς στους οποίους ορκιστήκαμε ούτε για τους ανθρώπους που θα ξέρουν τα πράγματα. Καταπατούν τις συνθήκες, εκείνοι που δε βοηθούν αυτούς στους οποίους υποσχέθηκαν βοήθεια και όχι εκείνοι οι οποίοι, μπροστά στην αδράνεια ενός συμμάχου, αναζητούν άλλον. Αν, όμως, θελήσετε να δείξετε προθυμία, τότε θα μείνουμε με σας, γιατί θα ήταν ανόσιο από μέρους μας ν' αναζητήσουμε, τότε, άλλους φίλους και δεν θα μπορούσαμε να βρούμε καλύτερους από σας. Αυτά είχαμε να σας πούμε. Φροντίστε να πάρετε τη σωστή απόφαση και προσπαθήστε να μη γίνει η Πελοπόννησος υπό την ηγεσία σας ασθενέστερη απ' ό,τι σας την παρέδωσαν οι πατέρες σας.»