Συμφωνόληκτα αφωνόληκτα ουσιαστικά της Γ΄ κλίσης
🎯 Τι θα μάθουμε εδώ
Στη Γ΄ κλίση των αρχαίων ελληνικών ουσιαστικών υπάγονται λέξεις που η γενική ενικού τους δεν λήγει σε -ου ή -ας/-ης (όπως στην Α΄ και Β΄ κλίση), αλλά έχει άλλες, ποικίλες καταλήξεις: -ος, -ως, -εως κ.ά. Η Γ΄ κλίση είναι η πιο «ανομοιόμορφη» κλίση, γιατί τα ουσιαστικά της χωρίζονται σε πολλές κατηγορίες ανάλογα με το τελευταίο γράμμα του θέματός τους.
Σήμερα θα ασχοληθούμε ειδικά με μία μεγάλη οικογένεια: τα συμφωνόληκτα αφωνόληκτα ουσιαστικά — δηλαδή εκείνα των οποίων το θέμα λήγει σε άφωνο σύμφωνο (κ, γ, χ / π, β, φ / τ, δ, θ).
Θέμα μιας λέξης βρίσκεται αν αφαιρέσουμε την κατάληξη -ος από τη γενική ενικού. Π.χ. στη λέξη ὁ κόραξ → γενική τοῦ κόρακ-ος → θέμα κόρακ-. Το τελευταίο γράμμα του θέματος (εδώ το κ) λέγεται χαρακτήρας της λέξης, και αυτός καθορίζει σε ποια υποκατηγορία της Γ΄ κλίσης ανήκει η λέξη.
Στα αρχαία ελληνικά τα σύμφωνα κ, γ, χ, π, β, φ, τ, δ, θ ονομάζονταν άφωνα, επειδή δεν μπορούν να προφερθούν μόνα τους χωρίς τη βοήθεια ενός φωνήεντος (δοκίμασε να πεις μόνο το «κ» — θα ακούσεις σχεδόν πάντα κι ένα «ε» ή «α» μαζί του). Γι' αυτό, όσα ουσιαστικά έχουν θέμα που λήγει σε τέτοιο σύμφωνο ονομάστηκαν αφωνόληκτα (= λήγοντα σε άφωνο).
🗺️ Η μεγάλη οικογένεια: συμφωνόληκτα ουσιαστικά Γ΄ κλίσης
Τα συμφωνόληκτα ουσιαστικά της Γ΄ κλίσης (δηλαδή όσα το θέμα τους λήγει σε σύμφωνο, όχι σε φωνήεν) χωρίζονται σε δύο μεγάλες ομάδες:
| Μεγάλη κατηγορία | Χαρακτήρας θέματος | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| Αφωνόληκτα | άφωνο σύμφωνο (κ, γ, χ, π, β, φ, τ, δ, θ) | ἡ φλέψ, τῆς φλεβ-ός |
| Ημιφωνόληκτα | ημίφωνο σύμφωνο (ν, ρ, σ) | ἡ ἀκτίς, τῆς ἀκτῖν-ος |
Στο σημερινό μάθημα εστιάζουμε μόνο στα αφωνόληκτα. Αυτά, με τη σειρά τους, χωρίζονται σε τρεις υποκατηγορίες, ανάλογα με το ποιο άφωνο σύμφωνο είναι ο χαρακτήρας του θέματος:
| Υποκατηγορία | Χαρακτήρας | Παράδειγμα ονομαστικής | Θέμα (γενική -ος) |
|---|---|---|---|
| Ουρανικόληκτα | κ, γ, χ | ὁ κόραξ | κόρακ- |
| Χειλικόληκτα | π, β, φ | ἡ φλέψ | φλεβ- |
| Οδοντικόληκτα | τ, δ, θ | τὸ πρᾶγμα | πράγματ- |
- Βρες τη γενική ενικού της λέξης (πάντα λήγει σε -ος).
- Αφαίρεσε το -ος.
- Το γράμμα που απομένει στο τέλος είναι ο χαρακτήρας — αυτός σου λέει σε ποια υποκατηγορία ανήκει το ουσιαστικό.
Παράδειγμα: ὁ φύλαξ → γεν. τοῦ φύλακ-ος → χαρακτήρας κ → ουρανικόληκτο.
Παράδειγμα: τὸ γράμμα → γεν. τοῦ γράμματ-ος → χαρακτήρας τ → οδοντικόληκτο.
Ας δούμε τώρα αναλυτικά την κάθε υποκατηγορία, με πλήρη κλίση και πολλά παραδείγματα.
1️⃣ Ουρανικόληκτα (χαρακτήρας -κ-, -γ-, -χ-)
Λέγονται έτσι επειδή τα σύμφωνα κ, γ, χ προφέρονται στον ουρανίσκο του στόματος. Ανήκουν εδώ λέξεις όπως: ὁ κόραξ (κόρακ-ος), ὁ φύλαξ (φύλακ-ος), ὁ κήρυξ (κήρυκ-ος), ὁ αἰών όχι — προσοχή, αυτό είναι ημιφωνόληκτο· σωστά ουρανικόληκτα είναι ὁ Αἰθίοψ (Αἰθίοπ-ος — αυτό είναι χειλικόληκτο!)· ας κρατήσουμε καθαρά παραδείγματα: ὁ κόραξ, ὁ φύλαξ, ὁ κῆρυξ, ἡ σάλπιγξ, ὁ ὄνυξ (ὄνυχ-ος), ὁ λάρυγξ.
Πλήρης κλίση: ὁ κόραξ (το κοράκι)
| Πτώσεις | Ενικός αριθμός | Πληθυντικός αριθμός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | ὁ κόραξ | οἱ κόρακ-ες |
| Γενική | τοῦ κόρακ-ος | τῶν κοράκ-ων |
| Δοτική | τῷ κόρακ-ι | τοῖς κόραξι(ν) |
| Αιτιατική | τὸν κόρακ-α | τοὺς κόρακ-ας |
| Κλητική | ὦ κόραξ | ὦ κόρακ-ες |
Η κατάληξη της δοτικής πληθυντικού στη Γ΄ κλίση είναι -σι(ν). Όταν όμως το χαρακτηριστικό σύμφωνο (κ, γ, χ) συναντήσει το -σι, γίνεται φωνητική συνένωση:
κ / γ / χ + σι(ν) → ξι(ν)
Δηλαδή: κόρακ- + σι(ν) = κόραξι(ν), φύλακ- + σι(ν) = φύλαξι(ν), φλόγ- + σι(ν) = φλοξί(ν).
Αυτό δεν είναι εξαίρεση — είναι κανόνας που ισχύει σε ΟΛΑ τα ουρανικόληκτα, χωρίς εξαίρεση.
Παρατήρησε στον πίνακα πόσο εύκολη είναι η κλίση: μόλις βρεις το θέμα (κόρακ-), προσθέτεις τις ίδιες καταλήξεις σε όλα τα ουρανικόληκτα ουσιαστικά — με τη μόνη ιδιαιτερότητα στη δοτική πληθυντικού.
Παράδειγμα με ονομαστική ενικού ίδια με το θέμα + ξ: ὁ πίναξ (ο πίνακας)
| Πτώσεις | Ενικός αριθμός | Πληθυντικός αριθμός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | ὁ πίναξ | οἱ πίνακ-ες |
| Γενική | τοῦ πίνακ-ος | τῶν πινάκ-ων |
| Δοτική | τῷ πίνακ-ι | τοῖς πίναξι(ν) |
| Αιτιατική | τὸν πίνακ-α | τοὺς πίνακ-ας |
| Κλητική | ὦ πίναξ | ὦ πίνακ-ες |
Στην ονομαστική ενικού το -ς της κατάληξης συναντά το χαρακτηριστικό σύμφωνο κ/γ/χ του θέματος και ενώνεται μαζί του σχηματίζοντας το γράμμα ξ: κόρακ+ς → κόραξ, φύλακ+ς → φύλαξ. Το ίδιο ακριβώς φαινόμενο (χαρακτήρας + σ = ξ) το βλέπουμε και στη δοτική πληθυντικού.
Εμείς λέμε / Οι αρχαίοι έλεγον (ουρανικόληκτα, ο πίνακας):
| Πτώσεις | Εμείς λέμε | Οι αρχαίοι έλεγον |
|---|---|---|
| Ονομ. εν. | ο πίνακας | ὁ πίναξ |
| Γεν. εν. | του πίνακα | τοῦ πίνακ-ος |
| Δοτ. εν. | (στον/με τον πίνακα) | τῷ πίνακ-ι |
| Αιτ. εν. | τον πίνακα | τὸν πίνακ-α |
| Κλητ. εν. | πίνακα | ὦ πίναξ |
| Ονομ. πληθ. | οι πίνακες | οἱ πίνακ-ες |
| Γεν. πληθ. | των πινάκων | τῶν πινάκ-ων |
| Δοτ. πληθ. | (στους/με τους πίνακες) | τοῖς πίναξι(ν) |
| Αιτ. πληθ. | τους πίνακες | τοὺς πίνακ-ας |
| Κλητ. πληθ. | πίνακες | ὦ πίνακ-ες |
2️⃣ Χειλικόληκτα (χαρακτήρας -π-, -β-, -φ-)
Λέγονται έτσι επειδή τα σύμφωνα π, β, φ προφέρονται με τα χείλη. Παραδείγματα: ἡ φλέψ (φλεβ-ός), ὁ κώνωψ (κώνωπ-ος — το κουνούπι), ὁ Αἰθίοψ (Αἰθίοπ-ος), ὁ γύψ (γυπ-ός — ο γύπας), ὁ Ἄραψ (Ἄραβ-ος).
Πλήρης κλίση: ἡ φλέψ (η φλέβα)
| Πτώσεις | Ενικός αριθμός | Πληθυντικός αριθμός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | ἡ φλέψ | αἱ φλέβ-ες |
| Γενική | τῆς φλεβ-ός | τῶν φλεβ-ῶν |
| Δοτική | τῇ φλεβ-ί | ταῖς φλεψί(ν) |
| Αιτιατική | τὴν φλέβ-α | τὰς φλέβ-ας |
| Κλητική | ὦ φλέψ | ὦ φλέβ-ες |
π / β / φ + σι(ν) → ψι(ν)
φλεβ- + σι(ν) = φλεψί(ν), κώνωπ- + σι(ν) = κώνωψι(ν).
Και εδώ, όπως και στα ουρανικόληκτα: χαρακτήρας + -ς (στην ονομαστική) ή + -σι (στη δοτική πληθ.) → ψ.
Δηλαδή: φλεβ+ς = φλέψ (ονομαστική), Ἀραβ+ς = Ἄραψ (ονομαστική).
Εμείς λέμε / Οι αρχαίοι έλεγον (χειλικόληκτα, η φλέβα):
| Πτώσεις | Εμείς λέμε | Οι αρχαίοι έλεγον |
|---|---|---|
| Ονομ. εν. | η φλέβα | ἡ φλέψ |
| Γεν. εν. | της φλέβας | τῆς φλεβ-ός |
| Δοτ. εν. | (στη/με τη φλέβα) | τῇ φλεβ-ί |
| Αιτ. εν. | τη φλέβα | τὴν φλέβ-α |
| Κλητ. εν. | φλέβα | ὦ φλέψ |
| Ονομ. πληθ. | οι φλέβες | αἱ φλέβ-ες |
| Γεν. πληθ. | των φλεβών | τῶν φλεβ-ῶν |
| Δοτ. πληθ. | (στις/με τις φλέβες) | ταῖς φλεψί(ν) |
| Αιτ. πληθ. | τις φλέβες | τὰς φλέβ-ας |
| Κλητ. πληθ. | φλέβες | ὦ φλέβ-ες |
3️⃣ Οδοντικόληκτα (χαρακτήρας -τ-, -δ-, -θ-)
Λέγονται έτσι επειδή τα σύμφωνα τ, δ, θ προφέρονται κοντά στα δόντια. Εδώ ανήκουν πάρα πολλά ουσιαστικά, κυρίως ουδέτερα σε -μα (πρᾶγμα, γράμμα, ὄνομα, σῶμα, στόμα, θαῦμα κ.ά.) αλλά και θηλυκά σε -ς (ἐλπίς, πατρίς, ἀσπίς, χάρις).
Πλήρης κλίση Α: τὸ πρᾶγμα (το πράγμα) — ουδέτερο σε -μα
| Πτώσεις | Ενικός αριθμός | Πληθυντικός αριθμός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | τὸ πρᾶγμα | τὰ πράγματ-α |
| Γενική | τοῦ πράγματ-ος | τῶν πραγμάτ-ων |
| Δοτική | τῷ πράγματ-ι | τοῖς πράγμασι(ν) |
| Αιτιατική | τὸ πρᾶγμα | τὰ πράγματ-α |
| Κλητική | ὦ πρᾶγμα | ὦ πράγματ-α |
Στα οδοντικόληκτα ΔΕΝ γίνεται συνένωση σε ξ ή ψ, όπως στις άλλες δύο κατηγορίες. Αντίθετα, το άφωνο τ/δ/θ χάνεται εντελώς μπροστά στο -σι(ν) της δοτικής πληθυντικού:
τ / δ / θ + σι(ν) → σι(ν) (το τ/δ/θ σβήνει)
Παραδείγματα: πράγματ- + σι(ν) = πράγμασι(ν) (όχι πράγματσι!), ἐλπίδ- + σι(ν) = ἐλπίσι(ν), ὀνόματ- + σι(ν) = ὀνόμασι(ν).
Αυτό είναι το πιο συχνό λάθος των μαθητών: γράφουν «πράγματσι» ή «ἐλπίδσι» αντί για το σωστό πράγμασι και ἐλπίσι. Πρόσεξέ το ιδιαίτερα!
Στην ονομαστική/αιτιατική/κλητική ενικού των ουδετέρων σε -μα, το τ του θέματος επίσης χάνεται (πρᾶγματ → πρᾶγμα), γιατί οι πτώσεις αυτές στα ουδέτερα δεν παίρνουν κατάληξη -ς. Στη γενική και δοτική όμως το -τ- ξαναφαίνεται (πράγματος, πράγματι), γιατί εκεί ακολουθεί φωνήεν.
Πλήρης κλίση Β: ἡ ἐλπίς (η ελπίδα) — θηλυκό σε -ς
| Πτώσεις | Ενικός αριθμός | Πληθυντικός αριθμός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | ἡ ἐλπίς | αἱ ἐλπίδ-ες |
| Γενική | τῆς ἐλπίδ-ος | τῶν ἐλπίδ-ων |
| Δοτική | τῇ ἐλπίδ-ι | ταῖς ἐλπίσι(ν) |
| Αιτιατική | τὴν ἐλπίδ-α | τὰς ἐλπίδ-ας |
| Κλητική | ὦ ἐλπὶ | ὦ ἐλπίδ-ες |
Στα αρχαία ελληνικά η ακολουθία συμφώνων δς (ή τς, θς) δεν επιτρέπεται να προφερθεί όπως γράφεται· το δ/τ/θ χάνεται και μένει μόνο το -ς: ἐλπίδ+ς → ἐλπίς. Αυτό είναι ο ίδιος μηχανισμός με το πράγματ+σι → πράγμασι που είδαμε παραπάνω — το οδοντικό σύμφωνο δεν «επιβιώνει» ποτέ μπροστά σε σ.
Εμείς λέμε / Οι αρχαίοι έλεγον (οδοντικόληκτα, το πράγμα):
| Πτώσεις | Εμείς λέμε | Οι αρχαίοι έλεγον |
|---|---|---|
| Ονομ. εν. | το πράγμα | τὸ πρᾶγμα |
| Γεν. εν. | του πράγματος | τοῦ πράγματ-ος |
| Δοτ. εν. | (στο/με το πράγμα) | τῷ πράγματ-ι |
| Αιτ. εν. | το πράγμα | τὸ πρᾶγμα |
| Κλητ. εν. | πράγμα | ὦ πρᾶγμα |
| Ονομ. πληθ. | τα πράγματα | τὰ πράγματ-α |
| Γεν. πληθ. | των πραγμάτων | τῶν πραγμάτ-ων |
| Δοτ. πληθ. | (στα/με τα πράγματα) | τοῖς πράγμασι(ν) |
| Αιτ. πληθ. | τα πράγματα | τὰ πράγματ-α |
| Κλητ. πληθ. | πράγματα | ὦ πράγματ-α |
Παρατήρησες στους πίνακες «Εμείς λέμε / Οι αρχαίοι έλεγον» ότι στη Νέα Ελληνική δεν υπάρχει ξεχωριστός τύπος για τη δοτική; Η δοτική πτώση χάθηκε μορφολογικά στη Νέα Ελληνική γύρω στους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες. Η σημασία της όμως δεν χάθηκε — εκφράζεται σήμερα με άλλους τρόπους, κυρίως με εμπρόθετη αιτιατική («σε», «με» + αιτιατική): τῷ πίνακι → «στον πίνακα» / «με τον πίνακα», τοῖς πράγμασι → «στα πράγματα».
📊 Συγκεντρωτικός πίνακας: οι τρεις υποκατηγορίες μαζί
| Υποκατηγορία | Χαρακτήρας | Ονομ. ενικού (χαρακτήρας+ς) | Δοτ. πληθ. (χαρακτήρας+σι) | Παράδειγμα |
|---|---|---|---|---|
| Ουρανικόληκτα | κ, γ, χ | χαρακτήρας + ς → ξ | χαρακτήρας + σι → ξι(ν) | κόραξ, κόρακος, κόραξι(ν) |
| Χειλικόληκτα | π, β, φ | χαρακτήρας + ς → ψ | χαρακτήρας + σι → ψι(ν) | φλέψ, φλεβός, φλεψί(ν) |
| Οδοντικόληκτα | τ, δ, θ | χαρακτήρας χάνεται, μένει μόνο -ς | χαρακτήρας χάνεται, μένει μόνο -σι(ν) | ἐλπίς, ἐλπίδος, ἐλπίσι(ν) |
Σε ΟΛΑ τα αφωνόληκτα ουσιαστικά της Γ΄ κλίσης, οι δυσκολίες εμφανίζονται στα ίδια δύο σημεία: στην ονομαστική ενικού (όπου ο χαρακτήρας συναντά το -ς) και στη δοτική πληθυντικού (όπου ο χαρακτήρας συναντά το -σι). Σε όλες τις άλλες πτώσεις, το θέμα μένει αναλλοίωτο και απλώς προσθέτουμε τις κοινές καταλήξεις της Γ΄ κλίσης: -ος (γεν. εν.), -ι (δοτ. εν.), -α/-ν (αιτ. εν.), -ες (ονομ./κλητ. πληθ.), -ων (γεν. πληθ.), -ας (αιτ. πληθ.).
Μάθε καλά τους δύο κανόνες:
- κ/γ/χ + σ → ξ
- π/β/φ + σ → ψ
- τ/δ/θ + σ → σβήνεται (μένει μόνο το σ)
και θα μπορείς να κλίνεις σωστά ΚΑΘΕ αφωνόληκτο ουσιαστικό της Γ΄ κλίσης!
🧩 Ακόμη παραδείγματα για εξάσκηση του ματιού (χωρίς ασκήσεις — μόνο ανάγνωση)
| Ονομαστική | Γενική ενικού | Χαρακτήρας | Κατηγορία |
|---|---|---|---|
| ὁ φύλαξ | τοῦ φύλακ-ος | κ | Ουρανικόληκτο |
| ὁ κῆρυξ | τοῦ κήρυκ-ος | κ | Ουρανικόληκτο |
| ἡ σάλπιγξ | τῆς σάλπιγγ-ος | γ | Ουρανικόληκτο |
| ὁ ὄνυξ | τοῦ ὄνυχ-ος | χ | Ουρανικόληκτο |
| ὁ κώνωψ | τοῦ κώνωπ-ος | π | Χειλικόληκτο |
| ὁ γύψ | τοῦ γυπ-ός | π | Χειλικόληκτο |
| ὁ Ἄραψ | τοῦ Ἄραβ-ος | β | Χειλικόληκτο |
| ἡ ἀσπίς | τῆς ἀσπίδ-ος | δ | Οδοντικόληκτο |
| ἡ πατρίς | τῆς πατρίδ-ος | δ | Οδοντικόληκτο |
| ἡ χάρις | τῆς χάριτ-ος | τ | Οδοντικόληκτο |
| τὸ ὄνομα | τοῦ ὀνόματ-ος | τ | Οδοντικόληκτο |
| τὸ σῶμα | τοῦ σώματ-ος | τ | Οδοντικόληκτο |
| τὸ γράμμα | τοῦ γράμματ-ος | τ | Οδοντικόληκτο |
| τὸ φῶς | τοῦ φωτ-ός | τ | Οδοντικόληκτο |
Μερικές λέξεις δεν αφήνουν να φανεί εύκολα ο χαρακτήρας στην ονομαστική, γιατί έχει ήδη γίνει η φωνητική αλλαγή. Το τὸ φῶς φαίνεται σαν να μην έχει καθόλου σύμφωνο χαρακτήρα στο τέλος, όμως η γενική τοῦ φωτ-ός αποκαλύπτει πως πρόκειται για οδοντικόληκτο με χαρακτήρα τ (φωτ- + ς → φῶς, με σίγηση του τ και έκταση/συναίρεση του φωνήεντος). Γι' αυτό ο χρυσός κανόνας είναι πάντα ο ίδιος: για να βρεις τον χαρακτήρα μιας λέξης της Γ΄ κλίσης, κοίταξε πάντα τη γενική ενικού, ποτέ την ονομαστική.
⚠️ Προσοχή: μη μπερδεύεις τα αφωνόληκτα με τα ημιφωνόληκτα
Θυμήσου ότι δίπλα στα αφωνόληκτα (κ/γ/χ, π/β/φ, τ/δ/θ) υπάρχουν και τα ημιφωνόληκτα ουσιαστικά της Γ΄ κλίσης, με χαρακτήρα ν, ρ ή ς (π.χ. ὁ ῥήτωρ → τοῦ ῥήτορ-ος, ἡ ἀκτίς → τῆς ἀκτῖν-ος, τὸ βέλος → τοῦ βέλους). Αυτά ακολουθούν διαφορετικούς κανόνες κλίσης και δεν αποτελούν αντικείμενο του σημερινού μαθήματος — μη γράφεις, δηλαδή, ρήτωρ ή ἀκτίς ανάμεσα στα αφωνόληκτα, γιατί ο χαρακτήρας τους (ρ, ν) δεν είναι άφωνο σύμφωνο.
- Λάθος: τοῦ κόρακα ✗ → Σωστό: τοῦ κόρακος ✓ (η γενική ενικού στη Γ΄ κλίση λήγει πάντα σε -ος, όχι σε -α όπως στα νέα ελληνικά).
- Λάθος: πράγματσι ✗ → Σωστό: πράγμασι ✓ (το -τ- σβήνει πριν το -σι).
- Λάθος: ἐλπίδσι ✗ → Σωστό: ἐλπίσι ✓ (το -δ- σβήνει πριν το -σι).
- Λάθος: τοῖς ἄρχουσι με ερώτημα αν είναι σωστό όπως τοῖς ἄρχοσι ✗ → πρόσεξε πάντα τη σωστή δοτική πληθυντικού, ελέγχοντας πρώτα τον χαρακτήρα της λέξης στη γενική.
- Λάθος: ὦ λέον ✗ → Σωστό: ὦ λέων ✓ — η κλητική ενικού των ονομάτων σε -ων (π.χ. ὁ λέων) είναι συνήθως ίδια με την ονομαστική (ημιφωνόληκτο, όχι αφωνόληκτο — αναφέρεται εδώ μόνο ως προειδοποίηση να μη γενικεύεις άκριτα κανόνες από τη μία κατηγορία στην άλλη).
📌 Ανακεφαλαίωση
Τα συμφωνόληκτα αφωνόληκτα ουσιαστικά της Γ΄ κλίσης έχουν θέμα που λήγει σε άφωνο σύμφωνο και χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ουρανικόληκτα (κ, γ, χ), χειλικόληκτα (π, β, φ) και οδοντικόληκτα (τ, δ, θ). Ο χαρακτήρας βρίσκεται πάντα από τη γενική ενικού (αφαιρώντας το -ος). Οι δυσκολίες της κλίσης εντοπίζονται σε δύο σημεία: στην ονομαστική ενικού, όπου κ/γ/χ+ς→ξ και π/β/φ+ς→ψ, ενώ τ/δ/θ+ς σβήνει το άφωνο· και στη δοτική πληθυντικού, όπου το ίδιο ακριβώς συμβαίνει με το -σι (κ/γ/χ+σι→ξι, π/β/φ+σι→ψι, τ/δ/θ+σι→σι). Σε όλες τις υπόλοιπες πτώσεις το θέμα μένει σταθερό, με κοινές καταλήξεις για όλη τη Γ΄ κλίση.