Η θέση της Γης στο Ηλιακό Σύστημα
Ζούμε πάνω σε έναν πλανήτη που ονομάζεται Γη 🌍. Όμως η Γη δεν βρίσκεται μόνη της στο διάστημα. Ανήκει σε μια μεγάλη «οικογένεια» ουράνιων σωμάτων που κινούνται όλα γύρω από ένα λαμπερό άστρο, τον Ήλιο ☀️. Αυτή η οικογένεια ονομάζεται Ηλιακό Σύστημα. Σε αυτή την υποενότητα θα μάθουμε τι είναι το Ηλιακό Σύστημα, ποιοι είναι οι πλανήτες του και ποια θέση κατέχει ανάμεσά τους ο δικός μας πλανήτης.
Τι είναι το Ηλιακό Σύστημα
Στο κέντρο του Ηλιακού Συστήματος βρίσκεται ο Ήλιος, ένα τεράστιο και καυτό άστρο που δίνει φως και θερμότητα. Γύρω από τον Ήλιο κινούνται, σε συνεχή τροχιά, οκτώ πλανήτες. Μαζί τους ταξιδεύουν και πολλά ακόμη ουράνια σώματα.
Πιο συγκεκριμένα, το Ηλιακό Σύστημα αποτελείται από:
- Τον Ήλιο ☀️, που βρίσκεται στο κέντρο.
- Τους οκτώ πλανήτες 🪐, που περιστρέφονται γύρω του.
- Τους φυσικούς δορυφόρους (τα «φεγγάρια») των πλανητών.
- Χιλιάδες αστεροειδείς και κομήτες.
Όλα αυτά τα ουράνια σώματα βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο και μαζί αποτελούν το δικό μας Ηλιακό Σύστημα.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι ολόκληρο το Ηλιακό Σύστημα δεν μένει ακίνητο, αλλά κινείται ελικοειδώς (σαν σπείρα) μέσα στο διάστημα, καθώς ταξιδεύει μαζί με τον Ήλιο.
Οι οκτώ πλανήτες και η σειρά τους
Οι πλανήτες κινούνται γύρω από τον Ήλιο ο καθένας στη δική του τροχιά. Αν τους βάλουμε σε σειρά ξεκινώντας από τον πιο κοντινό στον Ήλιο και προχωρώντας προς τον πιο μακρινό, η σειρά τους είναι η εξής:
| Σειρά | Πλανήτης | Κατηγορία |
|---|---|---|
| 1ος | Ερμής | Εσωτερικός (γήινος / πέτρινος) |
| 2ος | Αφροδίτη | Εσωτερικός (γήινος / πέτρινος) |
| 3ος | Γη 🌍 | Εσωτερικός (γήινος / πέτρινος) |
| 4ος | Άρης | Εσωτερικός (γήινος / πέτρινος) |
| 5ος | Δίας | Εξωτερικός (γίγαντας αερίων) |
| 6ος | Κρόνος | Εξωτερικός (γίγαντας αερίων) |
| 7ος | Ουρανός | Εξωτερικός (γίγαντας αερίων) |
| 8ος | Ποσειδώνας | Εξωτερικός (γίγαντας αερίων) |
Ανάμεσα στον τέταρτο πλανήτη (τον Άρη) και στον πέμπτο πλανήτη (τον Δία) υπάρχει η Ζώνη Αστεροειδών, μια περιοχή γεμάτη με χιλιάδες μικρούς αστεροειδείς.
Εσωτερικοί και εξωτερικοί πλανήτες
Οι οκτώ πλανήτες δεν είναι όλοι ίδιοι. Τους χωρίζουμε σε δύο μεγάλες ομάδες, ανάλογα με το πόσο κοντά στον Ήλιο βρίσκονται και από τι υλικό αποτελούνται.
Οι τέσσερις εσωτερικοί πλανήτες
Οι τέσσερις πλανήτες που βρίσκονται πιο κοντά στον Ήλιο (Ερμής, Αφροδίτη, Γη, Άρης) ονομάζονται εσωτερικοί πλανήτες. Λέγονται και γήινοι ή πέτρινοι πλανήτες, γιατί έχουν στέρεη, πέτρινη επιφάνεια όπως η Γη μας. Είναι σχετικά μικρότεροι σε μέγεθος.
Οι τέσσερις εξωτερικοί πλανήτες
Οι τέσσερις πλανήτες που βρίσκονται πιο μακριά από τον Ήλιο (Δίας, Κρόνος, Ουρανός, Ποσειδώνας) ονομάζονται εξωτερικοί πλανήτες. Είναι γνωστοί και ως γίγαντες, επειδή είναι πολύ μεγάλοι. Δεν έχουν στέρεη πέτρινη επιφάνεια σαν τη Γη, αλλά αποτελούνται κυρίως από παγωμένα αέρια.
Θυμήσου τον απλό κανόνα: οι τέσσερις εσωτερικοί πλανήτες είναι μικροί και πέτρινοι, ενώ οι τέσσερις εξωτερικοί πλανήτες είναι τεράστιοι και φτιαγμένοι από αέρια. Η Ζώνη Αστεροειδών χωρίζει τις δύο ομάδες.
Η θέση της Γης
Η Γη 🌍 είναι ένας από τους οκτώ πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος. Η θέση της είναι πολύ συγκεκριμένη: είναι ο τρίτος πλανήτης σε σειρά από τον Ήλιο. Πριν από τη Γη βρίσκονται ο Ερμής και η Αφροδίτη, ενώ αμέσως μετά ακολουθεί ο Άρης.
Η Γη ανήκει στην ομάδα των εσωτερικών πλανητών, γι' αυτό είναι ένας γήινος, πέτρινος πλανήτης με στέρεη επιφάνεια. Η απόστασή της από τον Ήλιο δεν είναι ούτε πολύ μικρή ούτε πολύ μεγάλη, κάτι που τη βοηθά να έχει τις κατάλληλες συνθήκες για να υπάρχει ζωή.
Καθώς κάθε πλανήτης βρίσκεται σε διαφορετική απόσταση από τον Ήλιο, δέχεται και διαφορετική ποσότητα θερμότητας. Έτσι, ένας πλανήτης που βρίσκεται πιο κοντά στον Ήλιο από τη Γη (όπως ο Ερμής ή η Αφροδίτη) είναι γενικά θερμότερος, ενώ ένας πλανήτης που βρίσκεται πιο μακριά από τη Γη (όπως ο Άρης ή οι εξωτερικοί γίγαντες) είναι γενικά ψυχρότερος.
Μπορούμε να παραστήσουμε αυτή την ιδέα απλά ως εξής:
Ο φυσικός δορυφόρος της Γης
Γύρω από τη Γη περιστρέφεται ένα ουράνιο σώμα, η Σελήνη 🌕. Η Σελήνη είναι ο φυσικός δορυφόρος της Γης, δηλαδή το «φεγγάρι» της. Πολλοί πλανήτες έχουν τέτοιους φυσικούς δορυφόρους, αλλά δεν τους έχουν όλοι.
Οι έξι από τους οκτώ πλανήτες έχουν φεγγάρια. Ο Ερμής και η Αφροδίτη δεν έχουν κανένα, ενώ ο Δίας έχει 79 γνωστά φεγγάρια (φυσικούς δορυφόρους)! 🪐
Τι κάνει ένα ουράνιο σώμα να είναι πλανήτης
Δεν είναι κάθε ουράνιο σώμα πλανήτης. Για να θεωρείται πλανήτης ένα σώμα, πρέπει να πληροί ορισμένα χαρακτηριστικά. Τα βασικά είναι:
- Να κινείται σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο.
- Να έχει αρκετά μεγάλη μάζα, ώστε η βαρύτητά του να του δίνει σχεδόν σφαιρικό (στρογγυλό) σχήμα.
- Να έχει «καθαρίσει» την περιοχή γύρω από την τροχιά του από άλλα μικρότερα σώματα, δηλαδή να κυριαρχεί στη δική του τροχιά.
Με βάση αυτά τα χαρακτηριστικά, οι επιστήμονες κατέληξαν ότι το Ηλιακό μας Σύστημα έχει οκτώ πλανήτες.
Ας τα θυμηθούμε
- Το Ηλιακό Σύστημα αποτελείται από τον Ήλιο, οκτώ πλανήτες, τους δορυφόρους τους, καθώς και αστεροειδείς και κομήτες, όλα σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο.
- Η σειρά των πλανητών από τον Ήλιο είναι: Ερμής, Αφροδίτη, Γη, Άρης, Δίας, Κρόνος, Ουρανός, Ποσειδώνας.
- Οι τέσσερις εσωτερικοί πλανήτες (Ερμής, Αφροδίτη, Γη, Άρης) είναι πέτρινοι, ενώ οι τέσσερις εξωτερικοί (Δίας, Κρόνος, Ουρανός, Ποσειδώνας) είναι αέριοι γίγαντες.
- Η Γη είναι ο τρίτος πλανήτης από τον Ήλιο και ανήκει στους εσωτερικούς, πέτρινους πλανήτες.
- Ο φυσικός δορυφόρος της Γης είναι η Σελήνη.