Τι είναι οι μύες;

Οι αθλητές τρέχουν, πηδούν, βαδίζουν και κολυμπούν — αλλά το ίδιο κάνουν, σε μικρότερο βαθμό, όλοι οι άνθρωποι κάθε μέρα. 🏃 Καμία από αυτές τις κινήσεις δεν θα ήταν δυνατή χωρίς το μυϊκό σύστημα. Ο σκελετός δίνει το στήριγμα και τους «μοχλούς», όμως αυτό που παράγει τη δύναμη και βάζει το σώμα σε κίνηση είναι οι μύες.

Από το κύτταρο στο οργανικό σύστημα

Για να οριστεί σωστά το τι είναι ένας μυς, χρειάζεται να θυμηθεί κανείς την ιεραρχία της οργάνωσης του σώματος:

• Κύτταρο: η μικρότερη μονάδα ζωής. Στην περίπτωση των μυών, το μυϊκό κύτταρο ονομάζεται και μυϊκή ίνα.
• Ιστός: σύνολο όμοιων κυττάρων που συνεργάζονται για την ίδια λειτουργία — εδώ, ο μυϊκός ιστός.
• Όργανο: σύνολο διαφορετικών ιστών που συνεργάζονται. Ένας μυς (π.χ. ο δικέφαλος του βραχίονα) είναι όργανο, γιατί εκτός από μυϊκό ιστό περιέχει και συνδετικό ιστό, νεύρα και αιμοφόρα αγγεία.
• Οργανικό σύστημα: σύνολο οργάνων που συνεργάζονται. Όλοι οι μύες μαζί συγκροτούν το μυϊκό σύστημα.

Ο ορισμός

Μύες είναι τα όργανα του σώματος που αποτελούνται κυρίως από μυϊκό ιστό και έχουν την ικανότητα να συστέλλονται (να βραχύνονται και να παχαίνουν) και στη συνέχεια να χαλαρώνουν, επιστρέφοντας στο αρχικό τους μήκος. Αυτή η ικανότητα ονομάζεται συσταλτικότητα και είναι το βασικό χαρακτηριστικό τους.

Με τη συστολή του μυός παράγεται δύναμη, η οποία μεταφέρεται στα οστά, στα τοιχώματα των οργάνων ή στην καρδιά και προκαλεί κίνηση.

Τα τρία είδη μυϊκού ιστού

Δεν είναι όλοι οι μύες ίδιοι. Στο ανθρώπινο σώμα υπάρχουν τρία είδη μυϊκού ιστού, που ξεχωρίζουν μεταξύ τους από τρία κριτήρια:

1. Το σχήμα των μυϊκών τους ινών.
2. Την ύπαρξη ή όχι γραμμώσεων (λεπτές εγκάρσιες ραβδώσεις που φαίνονται στο μικροσκόπιο).
3. Το αν υπακούουν ή όχι στη θέλησή μας.

Σκελετικός μυϊκός ιστός 💪

Δημιουργεί τους γραμμωτούς μύες, δηλαδή τους μύες που είναι ενωμένοι με τον σκελετό (όπως ο δικέφαλος, ο τρικέφαλος, οι μύες των ποδιών). Αποτελείται από σχετικά μακριές, κυλινδρικές μυϊκές ίνες που φέρουν γραμμώσεις. Η συστολή του γίνεται με τη θέλησή μας, γι' αυτό λέγεται και εκούσιος. Είναι ο ιστός που ελέγχει ο αθλητής όταν αποφασίζει να τρέξει ή να σηκώσει ένα βάρος.

Καρδιακός μυϊκός ιστός ❤️

Βρίσκεται μόνο σε ένα σημείο του σώματος: στα τοιχώματα της καρδιάς, όπου δημιουργεί το μυοκάρδιο. Οι μυϊκές του ίνες είναι κυλινδρικές και έχουν γραμμώσεις, μοιάζουν δηλαδή με τις σκελετικές, όμως δεν υπακούουν στη θέλησή μας — είναι ακούσιος. Κανείς δεν μπορεί να διατάξει την καρδιά του να σταματήσει ή να χτυπήσει.

Λείος μυϊκός ιστός

Δημιουργεί τους λείους μύες, που επενδύουν κυρίως τοιχώματα οργάνων, όπως τα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων και του γαστρεντερικού σωλήνα. Οι μυϊκές του ίνες είναι ατρακτοειδείς (μυτερές στις δύο άκρες, φαρδύτερες στη μέση) και χωρίς γραμμώσεις — από εκεί προέρχεται και το όνομα «λείος». Επίσης δεν υπακούει στη θέλησή μας, είναι δηλαδή ακούσιος. Χάρη σε αυτόν προχωρά η τροφή στο έντερο χωρίς να χρειάζεται να το σκεφτόμαστε.

Συγκεντρωτικός πίνακας

Γιατί έχει σημασία για τον πρωταθλητισμό

Ο αθλητής βελτιώνει με την προπόνηση κυρίως τους σκελετικούς μύες: αυτοί γίνονται ισχυρότεροι και μεγαλύτεροι και του δίνουν ταχύτητα και δύναμη. Ταυτόχρονα όμως εργάζονται και οι ακούσιοι μύες: το μυοκάρδιο χτυπά πιο δυνατά για να στείλει περισσότερο αίμα στους μύες, ενώ οι λείοι μύες των αγγείων ρυθμίζουν το πόσο αίμα φτάνει σε κάθε όργανο. Η αθλητική επίδοση, δηλαδή, είναι αποτέλεσμα συνεργασίας και των τριών ειδών μυϊκού ιστού. 🥇