Υγιεινή της Εγκυμοσύνης: Φροντίζοντας τη Μητέρα και το Έμβρυο 🤰

Η εγκυμοσύνη είναι μια ξεχωριστή περίοδος στη ζωή μιας γυναίκας. Για εννέα περίπου μήνες, το σώμα της μητέρας δουλεύει πιο σκληρά από ποτέ, γιατί δεν φροντίζει μόνο τον εαυτό του, αλλά και ένα νέο πλάσμα που μεγαλώνει μέσα του. Το έμβρυο παίρνει όλα όσα χρειάζεται για να αναπτυχθεί από τη μητέρα του. Γι' αυτό, οι επιλογές που κάνει η έγκυος γυναίκα κάθε μέρα —τι τρώει, πώς κινείται, τι αποφεύγει— επηρεάζουν άμεσα την υγεία του μωρού που θα γεννηθεί.

Σε αυτή τη θεωρία θα δούμε τι πρέπει να προσέχει μια μέλλουσα μητέρα ώστε να μείνει η ίδια υγιής και να γεννήσει ένα υγιές μωράκι. Θα εξετάσουμε τη σωστή διατροφή, τη σωματική άσκηση, την ατομική υγιεινή, καθώς και τους κινδύνους που μπορούν να βλάψουν το έμβρυο.

Η σωστή διατροφή στην εγκυμοσύνη 🍎

Η διατροφή είναι από τα πιο σημαντικά πράγματα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ο λόγος είναι απλός: μέσω της μητέρας τρέφεται και το έμβρυο. Ό,τι φαγητό παίρνει η μητέρα, από εκεί εξασφαλίζει το έμβρυο τις θρεπτικές ουσίες που χρειάζεται για να μεγαλώσει, μαζί με τις βιταμίνες και τα άλατα που είναι απαραίτητα για την ανάπτυξή του.

Επειδή το σώμα της εγκύου δουλεύει τόσο σκληρά, χρειάζεται περισσότερη ενέργεια. Για τον λόγο αυτό, μια έγκυος συνήθως χρειάζεται να αυξήσει την καθημερινή ποσότητα του φαγητού της κατά περίπου 500 θερμίδες. Αντί όμως να τρώει λίγες μεγάλες μερίδες, είναι καλύτερο να μοιράζει το φαγητό σε 5-6 μικρά γεύματα μέσα στην ημέρα. Έτσι, ο οργανισμός τροφοδοτείται σταθερά και αποφεύγονται δυσάρεστες αισθήσεις όπως η ναυτία.

Η ποιότητα της τροφής μετράει εξίσου με την ποσότητα. Μια έγκυος πρέπει να φροντίζει να παίρνει:

• Πρωτεΐνες: παρέχουν βασικά υλικά για την ανάπτυξη του μωρού. Καλές πηγές είναι τα ψάρια, τα πουλερικά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.
• Υδατάνθρακες: καλύπτουν τις ανάγκες της μητέρας σε ενέργεια. Τους βρίσκουμε κυρίως στα δημητριακά, ιδίως ολικής αλέσεως.
• Βιταμίνες και άλατα: απαραίτητα για την υγιή λειτουργία όλων των οργάνων της μητέρας. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο σίδηρος, που βοηθά στη σωστή λειτουργία του αίματος.

Γενικά, η διατροφή μιας εγκύου πρέπει να περιλαμβάνει ποικιλία τροφών: άφθονα φρούτα και λαχανικά, δημητριακά ολικής αλέσεως, ψάρια, πουλερικά και γαλακτοκομικά προϊόντα με χαμηλά λιπαρά.

Τροφές που πρέπει να αποφεύγονται

Δεν κάνουν όλες οι τροφές καλό στην έγκυο. Υπάρχουν τρόφιμα που καλό είναι να αποφεύγονται, γιατί συνήθως δεν προσφέρουν θρεπτική αξία και περιέχουν κυρίως ζάχαρη (ή υποκατάστατα της ζάχαρης) και επεξεργασμένο αλεύρι. Τέτοιες τροφές είναι:

• Γλυκά και σοκολάτες.
• Βιομηχανοποιημένα μπισκότα, κέικ, πάστες και μαρμελάδες.
• Δημητριακά με πρόσθετα γλυκαντικά.
• Αναψυκτικά και χυμοί φρούτων με γλυκαντικά και χημικά πρόσθετα (όπως η ζαχαρίνη).
• Κομπόστες σε κονσέρβα.
• Παγωτά και γρανίτες με πρόσθετη ζάχαρη.
• Κάθε είδους γλυκαντικά, όπως άσπρη ή σκούρα ζάχαρη, σιρόπι και χημικά προϊόντα.

Αυτές οι τροφές δίνουν στον οργανισμό «άδειες» θερμίδες, δηλαδή ενέργεια χωρίς τις βιταμίνες, τα άλατα και τις πρωτεΐνες που πραγματικά χρειάζεται το έμβρυο για να αναπτυχθεί σωστά.

Η σωματική άσκηση κατά την εγκυμοσύνη 🚶‍♀️

Η ήπια σωματική άσκηση κάνει καλό στην έγκυο. Βοηθά ώστε οι μύες της να παραμένουν δυνατοί και το κυκλοφορικό σύστημα της σε καλή κατάσταση. Οι γυναίκες που γυμνάζονται τακτικά στη διάρκεια της εγκυμοσύνης παίρνουν λιγότερο βάρος και λιγότερα λιπαρά σε σύγκριση με εκείνες που είναι λιγότερο δραστήριες. Επιπλέον, ο τοκετός των πιο δραστήριων γυναικών συνήθως παρουσιάζει λιγότερες δυσκολίες.

Η άσκηση όμως πρέπει να είναι ήπια και όχι έντονη ή κουραστική. Σήμερα υπάρχουν και ειδικές προγεννητικές τάξεις, οι οποίες διδάσκουν στις εγκύους ασκήσεις κατάλληλες για την κατάστασή τους και τις προετοιμάζουν για τον τοκετό.

Ατομική υγιεινή του σώματος 🧼

Η καθαριότητα του σώματος είναι σημαντική για κάθε γυναίκα, και ακόμη περισσότερο κατά την εγκυμοσύνη. Το τακτικό πλύσιμο του σώματος, και ιδιαίτερα των ευαίσθητων περιοχών όπως η περιοχή των γεννητικών οργάνων, εμποδίζει την ανάπτυξη μικροβίων και λοιμώξεων.

Είναι λάθος η παλιά αντίληψη ότι η γυναίκα δεν πρέπει να πλένεται κατά τη διάρκεια της έμμηνης ρύσης (της περιόδου). Αντίθετα, τις μέρες αυτές χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή: συχνή αλλαγή της σερβιέτας και καθημερινό μπάνιο.

Όταν λείπει η καθαριότητα, άχρηστες ουσίες μαζεύονται στο δέρμα και στα εσώρουχα. Αυτό προκαλεί κακοσμία στην περιοχή, ενώ τα μικρόβια μπορεί να δημιουργήσουν μολύνσεις στο δέρμα και στα γεννητικά όργανα. Η καλή ατομική υγιεινή, λοιπόν, προστατεύει την υγεία της γυναίκας.

Μικροοργανισμοί και ασθένειες που απειλούν το έμβρυο 🦠

Μερικοί μικροοργανισμοί, όπως οι ιοί και τα παράσιτα, μπορούν να περάσουν διαμέσου του πλακούντα και να φτάσουν στο αναπτυσσόμενο έμβρυο, προκαλώντας του σοβαρά προβλήματα.

Η τοξοπλάσμωση. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η τοξοπλάσμωση. Πρόκειται για μόλυνση που προκαλείται από ένα παράσιτο, το τοξόπλασμα. Στο έμβρυο μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες, όπως βλάβη στον εγκέφαλο, τύφλωση, ακόμη και τον θάνατό του. Το τοξόπλασμα βρίσκεται στα κόπρανα μολυσμένων ζώων, ιδιαίτερα των γάτων. Επίσης, πολλοί άνθρωποι μολύνονται τρώγοντας μισοψημένο κρέας, ιδίως πουλερικά.

Η ερυθρά. Ένας ακόμη κίνδυνος είναι ο ιός της ερυθράς. Αν μια έγκυος κολλήσει ερυθρά, ο ιός μπορεί να προκαλέσει παραμορφώσεις στο έμβρυο.

Κάπνισμα, αλκοόλ, ναρκωτικά και φάρμακα 🚭

Ορισμένες ουσίες που μπαίνουν στο σώμα της μητέρας είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες για το έμβρυο, γιατί μπορούν να περάσουν διαμέσου του πλακούντα και να το βλάψουν.

Το κάπνισμα. Το αίμα μιας εγκύου που καπνίζει μεταφέρει πολύ λιγότερο οξυγόνο απ' όσο θα έπρεπε. Έτσι, το έμβρυο δεν παίρνει τις ποσότητες οξυγόνου που του είναι απαραίτητες. Τα έμβρυα που δεν λαμβάνουν αρκετό οξυγόνο μπορεί να γεννηθούν πρόωρα, με αναπνευστικά προβλήματα (όπως άσθμα) και με μικρότερο βάρος από το κανονικό.

Το αλκοόλ. Αν η μητέρα κάνει κατάχρηση αλκοόλ, υπάρχει πιθανότητα το έμβρυο να υποστεί εγκεφαλική βλάβη. Γι' αυτό, η κατανάλωση αλκοόλ πρέπει να αποφεύγεται στην εγκυμοσύνη.

Τα ναρκωτικά. Τα παράνομα ναρκωτικά, όπως η ηρωίνη, είναι εξαιρετικά επικίνδυνα. Μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή βλάβη στο έμβρυο, ακόμη και εγκεφαλική βλάβη.

Τα φάρμακα. Ακόμη και ορισμένα φάρμακα, που κανονικά βοηθούν την υγεία μας, μπορεί να είναι επικίνδυνα για το έμβρυο. Γι' αυτό, μια έγκυος δεν πρέπει να παίρνει φάρμακα με δική της πρωτοβουλία, αλλά μόνο όσα της χορηγεί ο γιατρός της, ο οποίος γνωρίζει ποια είναι ασφαλή.

Γενικά, το αλκοόλ, τα ναρκωτικά, διάφορα φάρμακα και ουσίες που παράγονται κατά το κάπνισμα μπορούν να περάσουν διαμέσου του πλακούντα, να φτάσουν στο αναπτυσσόμενο έμβρυο και να του προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα.

Πηγές πληροφόρησης: πόσο τις εμπιστευόμαστε; 🔎

Όταν θέλουμε να μάθουμε πληροφορίες για την υγεία, τις αναζητούμε από διάφορες πηγές: περιοδικά, τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές, ιστοσελίδες στο διαδίκτυο ή ενημερωτικά φυλλάδια. Δεν είναι όμως όλες οι πηγές εξίσου αξιόπιστες.

Μια πληροφορία είναι πιο αξιόπιστη όταν προέρχεται από ειδικούς επιστήμονες και έγκυρες πηγές, όπως αναγνωρισμένες ιατρικές ιστοσελίδες ή τον ίδιο μας τον γιατρό. Αντίθετα, πληροφορίες από άγνωστες ή μη επιστημονικές πηγές μπορεί να είναι ανακριβείς ή και επικίνδυνες.

Σύνοψη

Για να γεννήσει ένα υγιές μωράκι, μια μέλλουσα μητέρα πρέπει να προσέχει πολλά πράγματα ταυτόχρονα: να τρέφεται σωστά με ποικιλία θρεπτικών τροφών και να αποφεύγει τα «άδεια» γλυκά, να ασκείται ήπια με τη σύμφωνη γνώμη του γιατρού της, να τηρεί καλή ατομική υγιεινή, να προφυλάσσεται από μολύνσεις όπως η τοξοπλάσμωση και η ερυθρά, και να αποφεύγει το κάπνισμα, το αλκοόλ, τα ναρκωτικά και τα φάρμακα που δεν της έχει χορηγήσει ο γιατρός. Όλες αυτές οι επιλογές μαζί χαρίζουν στο έμβρυο τις καλύτερες δυνατές συνθήκες για να αναπτυχθεί υγιές. 💚